Trump İran’ı bombalarsa ne olur?

ABD Başkanı Donald Trump, 2–4 Ocak tarihleri arasında yaptığı ardışık açıklamalarda, İran yönetimini protestoculara karşı şiddet uygulaması halinde “çok sert bir şekilde karşılık görmekle” tehdit etti.

Trump’ın ifadeleri, ABD ordusunun “hazır ve tetikte” olduğu yönündeki vurgularla birleşince, Tahran’a yönelik olası bir hava saldırısının sinyali olarak yorumlandı.

Bu açıklamalar, hem İran’da hem de uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Uzmanlara göre Trump’ın söylemi, psikolojik savaş mı yoksa gerçek bir operasyon hazırlığı mı olduğu yönündeki tartışmaları da yeniden alevlendirdi.

Güvenlik uzmanı Arman Mahmoudian, olası bir ABD saldırısının etkilerinin “ölçeğe ve hedeflere” bağlı olacağını belirtiyor.

Mahmoudian’a göre, sembolik düzeydeki bir saldırı İran’ın iç dengelerini sarsabilir; ancak geniş çaplı bir bombalama kampanyası, rejimin kontrol kapasitesini ciddi biçimde zayıflatabilir.

“ABD’nin saldırısı, ister sınırlı ister kapsamlı olsun, İran güvenlik aygıtını iki cephede savaşmak zorunda bırakır: Bir yanda iç protestolar, diğer yanda dış askeri baskı. Bu durum rejimin odağını dağıtır ve komuta zincirini zorlar,” diyor Mahmoudian.

Uzman, dış saldırının İran güvenlik güçlerinde firarları, itaatsizliği ve ideolojik çözülmeyi hızlandırabileceğini belirtiyor. “Eğer rejim içinde sadakat zayıflarsa, bu küçük çatlaklar bile sistemin kontrol gücünü felç edebilir,” diyor.

Bununla birlikte Mahmoudian, bu tür bir gelişmenin otomatik olarak rejim değişikliğine yol açmayacağına dikkat çekiyor: “İran liderliği panik haline girerse, baskıyı artırabilir. Panik halindeki bir iktidar çoğu zaman en şiddetli reflekslerle hareket eder.”

ahmoudian’a göre, ABD’nin hava saldırısı rejimi köşeye sıkıştırırken, şiddetli bir iç baskı dalgasının da önünü açabilir. İran güvenlik güçlerinin en radikal unsurları, “rejimi korumanın tek yolu” olarak gösterileri ezici güçle bastırmayı tercih edebilir.

“Bu mantıkta, önce içeriyi ‘temizlemek’ ve sonra dış tehditle ilgilenmek gerekir. Böyle bir durumda devlet, kendi halkını düşman olarak görmeye başlar,” diyor Mahmoudian.

Bu yaklaşımın sonucu, toplumsal kutuplaşmanın derinleşmesi ve ülkenin “varoluşsal bir iç savaşa sürüklenmesi” olabilir.

Mahmoudian, İran’ın karmaşık toplumsal yapısı ve kırılgan coğrafyasının, dış müdahale sonrası istikrarsızlığı artırabileceğini vurguluyor.

“Doğuda militan ağlar, batıda Kürt isyancı hareketleri, ülke genelinde farklı etnik ve mezhepsel fay hatları mevcut. Merkezi otorite zayıflarsa, bu aktörler hızla devreye girer,” değerlendirmesinde bulunuyor.

Bu durumda İran’ın yalnızca iç protestolarla değil, çok yönlü bir güvenlik krizine sürüklenebileceği belirtiliyor.

Uzman, İran rejiminin çökmesi halinde “yerine neyin geçeceği” sorusunun da ciddi bir bilinmezlik yarattığını söylüyor.

Sürgündeki muhalefetin –özellikle eski Veliaht Prens Rıza Pehlevi çevresinin– sembolik destek kazandığını, ancak ülke içinde etkin bir örgütlenmeye sahip olmadığını hatırlatıyor. “Eğer rejim bir anda çökerse, boşluğu dolduracak olanlar muhtemelen yerel güç ağları, milisler ve silahlı fraksiyonlar olacaktır,” diyor Mahmoudian. Bu senaryo, Libya veya Suriye benzeri bir çok kutuplu iç savaş ortamını beraberinde getirebilir.

Mahmoudian analizini şu değerlendirmeyle bitiriyor: “ABD’nin İran’a hava saldırısı düzenlemesi, ülkenin iç dinamiklerini geri döndürülemeyecek biçimde değiştirir. Bu tür müdahaleler planlandığı gibi ilerlemez; sadakatler değişir, yanlış hesaplamalar zincirleme hatalara yol açar.”

Uzman, en büyük riskin kontrolsüz bir tırmanma ve bölgesel kaos olduğunu belirtiyor: “İran’daki iç karışıklık sürerken dış müdahale, sadece rejimi değil, bütün bölgesel dengeyi sarsacak bir istikrarsızlık sarmalını tetikleyebilir.” Haber Kaynağı: The National Interest