Suudi Arabistan’ın dev projesi küçülecek! Yeni plan açıklandı

Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısında 2017’de başlatılan ve ülkenin “Vizyon 2030” stratejisinin vitrini olarak gösterilen Neom megaprojesi, köklü bir yeniden yapılanma sürecine giriyor. Veliaht Prens Muhammed bin Selman, projenin mevcut ölçeğiyle “sürdürülemez” hale geldiğini kabul ederken, kapsamı azaltılmış daha gerçekçi bir planı devreye alıyor.

Yaklaşık Belçika büyüklüğünde bir alanı kapsayan Neom, yıllardır süren inşaat gecikmeleri, maliyet aşımları ve yönetim değişiklikleriyle gündemdeydi. Şimdi ise proje hedeflerinin küçültülmesi ve yatırımların yeniden önceliklendirilmesi planlanıyor.

Neom’un merkezinde yer alan ve 170 kilometre uzunluğunda doğrusal bir şehir olarak tasarlanan The Line, küçülme sürecinden en fazla etkilenecek bölüm olarak öne çıkıyor.

İlk vizyonda denizden başlayıp çöl dağlarına kadar uzanacak, 9 milyon kişiye ev sahipliği yapacak bir şehir hedefleniyordu.

Ancak mevcut planlarda bu ölçek ciddi biçimde düşürülmüş durumda. Yeni tasarım, halihazırda inşa edilmiş altyapıyı koruyarak, daha mütevazı, veri odaklı ve endüstriyel işlevli bir şehir modeline dönüşüyor.

Projenin “Hidden Marina” olarak adlandırılan kısmında inşaat faaliyetlerinin yavaşladığı bildirilirken, mimarların yeni, işlevsel bir plan üzerinde çalıştıkları ifade ediliyor.

Kaynaklara göre, Veliaht Prens Selman artık Neom’u küresel bir yapay zekâ ve veri merkezi üssü haline getirmeye odaklanıyor. Kıyı şeridinde yer alan bölge, deniz suyuyla soğutma imkânı sayesinde büyük ölçekli veri merkezleri için elverişli koşullar sunuyor.

Neom yönetiminden yapılan açıklamada, ülkenin veri ve yapay zekâ alanında lider konuma gelme hedefi vurgulandı: “Neom, dijital altyapısı, üç kıtanın kesişimindeki stratejik konumu ve düşük maliyetli yenilenebilir enerjisiyle veri yatırımları için doğal bir merkezdir.” Bu çerçevede, Silikon Vadisi’ndeki teknoloji devleriyle ortaklık arayışlarının hızlandığı belirtiliyor.

Yeniden ölçeklendirme yalnızca The Line ile sınırlı değil. Trojena kayak merkezi, 2029 Asya Kış Oyunları’na ev sahipliği yapma hedefinden resmen vazgeçti. Suudi yetkililer, Trojena’nın “daha küçük ve sürdürülebilir bir versiyonla” hayata geçirileceğini doğruladı. Ayrıca, Neom’un lojistik ve endüstriyel merkezi olarak planlanan Oxagon bölgesi de yeniden değerlendiriliyor. Öncelikler, lüks yaşam projelerinden çok, ticaret, enerji ve yapay zekâ altyapısına kaydırılıyor.

On yılı aşkın süredir devam eden yüksek harcamalar, Suudi kamu maliyesini baskı altına aldı. Petrol fiyatlarının görece düşük seyretmesi nedeniyle Riyad yönetimi, harcamalarını yeniden dengelemeye çalışıyor. Ülke aynı zamanda 2030 Expo ve 2034 FIFA Dünya Kupası gibi maliyetli organizasyonlara hazırlanıyor. Bu durum, kamu fonlarını yöneten 1 trilyon dolarlık Kamu Yatırım Fonu’nun (PIF) projelerden somut gelir elde etme baskısını artırıyor. Kasım 2024’te Neom’un CEO’su Nadhmi el-Nasr’ın istifası, projede ciddi bir kırılma noktası yaratmıştı. Yerine gelen Aiman el-Mudaifer, göreve başlar başlamaz tüm Neom projelerini yeniden değerlendirme süreci başlattı.

Veliaht Prens Selman, son aylarda yaptığı açıklamalarda, kamu yararı gerektirdiğinde projeleri iptal etmekten ya da radikal biçimde değiştirmekten çekinmeyeceğini söylemişti. Bu politika çerçevesinde, Neom’un ilk duyurulduğundaki “geleceğin ütopik şehri” vizyonu yerini dijital altyapı odaklı, ekonomik olarak sürdürülebilir bir modele bırakıyor. Uzmanlara göre, bu yeni yönelim, Suudi Arabistan’ın “geleceğin teknolojik gücü” olma hedefini korurken, Neom’un “mega şehir” değil, “mega veri merkezi” olarak evrilmesinin önünü açıyor. Haber Kaynağı: Financial Times