Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! En düşük aylık alanlara emekli maaş zammı yapıldı

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

EN DÜŞÜK AYLIK ALANLARA EMEKLİ MAAŞ ZAMMI YAPILDI

Soru: Ben 2010 yılında memur atanmış ve sonrasında malulen emekli olmuştum. Bana en düşük maaş ödeniyor. Temmuz ayında maaşımda bir artış olmadı. En düşük maaş artışı memur emeklilerini kapsamıyor mu? İsmail T.

Cevap: En düşük maaş ödemesi günümüze has bir olgu değil. En düşük emekli maaşı uygulaması geçmiş yıllarda da uygulanan ancak maaş hesabının olduğu kanun maddesinde var olan bir uygulama. Günümüzde, en düşük maaş uygulamasını eleştirenler bulunduğu gibi bu uygulamanın sosyal güvenlik sisteminin emekli maaş hesap yönteminin yetersizliğinden kaynaklandığını ileri sürenler de var. Yine miktarı yetersiz bulan ve eleştirenlere de rastlıyoruz. Bu tipler genellikle sosyal güvenliği bilmeyen sonradan türedi sözde uzmanlar. En düşük aylık 2025/Temmuz döneminden geçerli olmak üzere 16.881,00 TL oldu. Şu an net asgari ücret 22.104,68 TL. Bir bakıma en düşük aylık net asgari ücretin yüzde 76,37’sine tekabül ediyor. Bu yönüyle emekliye ödenen en düşük aylığın yetersiz olduğunu söylemek çok isabetli olmaz. Şimdi en düşük aylık uygulaması hakkında biraz geriye gidelim. En düşük aylık uygulaması, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu ile eski SSK Kanununda yer verilen, sosyal yardım zammı uygulamasıyla esnaf Bağ-Kur emeklilerini de kapsayan ancak tarım SSK emeklileri ile tarım Bağ-Kur emeklilerinin yararlanamadığı bir uygulama idi. Şimdi biraz eskiye gidelim. Örneğin; 1990/Ocak dönemi için; En Düşük SSK Emeklisi Aylığı gerçek aylık) 98.175 TL (0,10 YTL) En Düşük Ödenecek Aylık 124.950 TL (0,12 YTL), Aylığa İlave Ödenecek Sosyal Yardım Zammı (SYZ) 175.000 TL (0,18 YTL) Toplam Ödenen Aylık + Sosyal Yardım Zammı 299.950 TL (0,30 YTL) tutarındadır. Bu bize en düşük aylık ödemesi uygulamasının bundan 50 sene önce de bulunduğunu, hesaplanan aylığın bir alt sınır aylığa yükseltilmesi yanında sosyal yardım zammı adı altında aylığın da üzerinde ikinci bir aylık ödendiğini göstermektedir. En düşük aylık ödemesi özellikle tarım Bağ-Kur emeklileri için bir can simidi olmuştur. Şöyle ki; Statü: Tarım Bağkur, Basamak:1, Prim günü: 5400, Emeklilik:1.1.2000 öncesi, Emekli aylığı 1999/Aralık ayında 17,06 TL yani brüt asgari ücretin yüze 18,23’ü. 2002/Aralık ayında 56,42 TL yani brüt asgari ücretin ".49’u. 2003/Ocak ayında 156,42 TL yani brüt asgari ücretin Q.12’si. Şimdi 2025/Temmuz ayında 16.881 TL yani brüt asgari ücretin d,91’i. Bu verilerin bizi götürdüğü sonuç şudur. Ak Parti İktidarı döneminde emeklilerin maaş artışı, önceki iktidarların dönemlerine göre oldukça yüksek olmuştur. Bu nedenle geçmişi irdelemeden günümüz hakkında yorum yapmaya çalışan sigorta madrabazlarına itibar etmememiz gerekti gerçeğini sizlere bir kere daha hatırlatmış olayım.

Soru: Eşimin yengesinin babadan ölüm aylığı bağlanması hakkında ile bir bilgiye ihtiyacımız var. Babası SSK emeklisi iken 1992 yılında vefat etmiş. Şimdi SSK emeklisi kocası vefat etti. Hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı alması mümkün mü? İlhan K.

Cevap: Emekli maaşı almakta iken ölenin karısına dul eş sıfatıyla aylık bağlanıyor. Emekli maaşı almakta iken ölenin dul kızına ise sigortalı çalışmaması ve emekli olmaması şartıyla yetim çocuk sıfatıyla aylık bağlanıyor. Ölen kocanın ve ölen babanın sigorta statüsü aynı ise hiçbir şartta iki ölüm aylığı bağlanamıyor. Bu durumda dul kadın, babasından ya da kocasından aylık tercihinde bulunabiliyor. Tercih ettiği aylık bağlanıyor. Eğer aylığa müstahak çocuk varsa aileye girecek toplam maaş tutarı daha fazla olduğundan koca yerine baba üzerinden aylık tercih etmek daha isabetli bir seçim olacaktır.

Soru: Benim ağabeyim beni kandırarak benden noter vekaleti aldı. Bu vekaletle benim adıma şirket kurmuş ve işyeri açmış. Daha sonra hapse düşünce işyeri kapandı. Şirketin aktif vergi kaydı yok. Bana ölen babamdan bağlanan yetim aylığı kesildi. Bağ-Kur borcunu ödemediğim için aylık bağlatamıyorum. Vergi kapanış tarihine göre Bağ-Kur’u kapatıp yeniden ölüm aylığı bağlatmam mümkün mü? Serap U.

Cevap: Limitet şirket ortakları, vergi kaydı bulunup bulunmadığına bakılmaksızın Bağ-Kur sigortalısı oluyorlar. Şirket ortaklığı devam ettiği sürece Bağ-Kur primi ödenmesi gerekiyor. Yanı sıra bağlanmış bir ölüm aylığı varsa limitet şirket ortağı olunan tarihte bu aylık kesiliyor. Şirketin vergi kaydının bulunması bu sonucu değiştirmiyor. Babanızdan dolayı ölüm aylığının tekrar bağlanabilmesi için ya şirketteki hissenizi devretmeniz yahut şirketi tasfiyeye sokarak SGK’ya başvuru yaparak tasfiye tarihi itibariyle Bağ-Kur sigortalılığının sonlanmasını talep etmeniz gerekiyor. Belirtelim ki; bu hisse devri yaparsanız veya şirketi tasfiyeye sokarsanız Bağ-Kur borcu ödenmese bile yeniden ölüm aylığı almaya hak kazanacaksınız. Ancak bu borcu da ödemeniz gerektiğini bilmenizi isterim.

Soru: Ben emekli olma hakkını 4 Haziran 2025 tarihinde sağladım. Emekli maaşı bağlanması için bu tarihte e-Devlet üzerinden emeklilik başvurusu yaptım. Bana 1 Temmuz 2025 tarihinden geçerli olmak üzere emekli maaşı bağlanmış. Bana neden müracaat ettiğim günden itibaren emekli maaşı bağlanmadı. Bu haksızlık değil mi? Bünyamin F.

Cevap: 5510 sayılı Kanun hükmü gereği emekli maaşı, emeklilik müracaatını takip eden ayın başından geçerli olmak üzere bağlanıyor. Buna göre özel sektörde çalışanlara müracaatı takip eden ayın 1’inden geçerli emekli maaşı bağlanıyor. SSK emekli maaş ödeme günleri ayın 17-26’sı arası olarak belirlenmiş. Bağ-Kur maaş ödeme günleri ise ayın 25-28’i arası yapılıyor. Ayrıca ayın 1’i ile maaş ödeme günü arası için de gün sayısına oranlı birikmiş kısmi emekli maaşı ödeniyor.