Oturduğunuz yerin havası nasıl? Tıkla öğren: İşte megakentin kirlilik haritası

İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre, haziran ayında etkili olan yağış ve rüzgarların atmosferi temizlemesiyle İstanbul genelindeki partikül madde kaynaklı hava kirliliği geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 6 oranında geriledi.

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros tarafından İstanbul'da 2025 ve 2026'nın haziran aylarında hava kirliliği oranına ilişkin çalışma yapıldı. Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) hava kalitesi ölçüm istasyonları tarafından kaydedilen havadaki partikül madde (PM10) oranı incelendi. Buna göre, İstanbul'da haziran ayındaki partikül madde konsantrasyonu ortalaması 26 istasyonda metreküp başına 29,45 mikrogram, geçen yılın aynı ayında ise 31,48 mikrogram olarak belirlendi.

Partiküler madde kaynaklı hava kirliliği geçen yıla göre yüzde 6 azaldı. Haziran ayında kentte partikül madde hava kirliliğinin en fazla ölçüldüğü istasyon metreküp başına 53,11 mikrogramla "Sultangazi 2" oldu. Bunu sırasıyla metreküp başına 52,94 mikrogramla "Sultangazi 3" ve 51,64 mikrogramla "Sancaktepe" istasyonları takip etti. Aynı dönemde hava kirliliğinin en düşük ölçüldüğü istasyon, metreküp başına 14,32 mikrogramla "Üsküdar 1" istasyonu oldu. Partikül madde kirliliği "Maslak" istasyonunda 15,64 mikrogram, "Kandilli 1" istasyonunda ise 16,27 mikrogram ölçüldü. Bu kapsamda, kentteki partikül madde hava kirliliği oranının 17 istasyonda azaldığı, 9 istasyonda ise arttığı tespit edildi.

Hava kirliliği oranının haziran ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre en fazla arttığı istasyon yüzde 60,73 ile "Sarıyer", yüzde 46,83 ile "Sultangazi 2" olarak belirlendi. Aynı dönemde partikül madde hava kirliliği oranının en fazla azaldığı istasyon yüzde 35,43 ile "Üsküdar 1" oldu. Bunu sırasıyla yüzde 34,88'le "Aksaray" ile yüzde 33,03 ile "Esenler" istasyonları takip etti. İstanbul'daki istasyonlarda ölçülen hava kirliliği partiküler madde ortalaması şu şekilde:

İstasyonlar 2025 haziran µg/m3 2026 haziran µg/m3 Değişim yüzdesi Aksaray 43,98 28,64 -34,88 Alibeyköy 24,23 16,39 -32,35 Arnavutköy 16,62 19,89 19,66 Avcılar 28,93 33,05 14,25 Bağcılar 33,2 23,62 -28,84 Beşiktaş 24,77 18,36 -25,9 Beylikdüzü 50,71 44,08 -13,08 Büyükada 19,95 16,47 -17,42 Çatladıkapı 25,49 32,64 28,04 Esenler 32,76 21,94 -33,03 Kadıköy 29,1 25,46 -12,48 Kağıthane 1 51,25 42,21 -17,65 Kandilli 1 21,54 16,27 -24,44 Kartal 33,13 26,36 -20,44 Kumköy 21,57 24,01 11,28 Maslak 22,51 15,64 -30,55 Sancaktepe 57,92 51,64 -10,85 Sarıyer 18,75 30,14 60,73 Selimiye 25,53 22,86 -10,46 Sultangazi 1 28,29 38,28 35,3 Sultangazi 2 36,17 53,11 46,83 Sultangazi 3 51,76 52,94 2,27 Tuzla 45,62 44,71 -1,99 Ümraniye 1 22,91 21,51 -6,11 Üsküdar 1 22,18 14,32 -35,43 Yenibosna 29,68 31,18 5,04

- "Bu yıl hava kalitesindeki iyileşmede meteorolojik şartlar etkili" Prof. Dr. Hüseyin Toros, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, İstanbul genelinde parçacık madde (PM10) miktarındaki değişimi incelediklerini söyledi. Geçen yılın haziran ayı ile 2026 yılı haziran ayı verilerini karşılaştırdıklarını belirten Toros, "2025 yılı Haziran ayında partikül madde 31,5 mikrogram/metreküp iken, 2026 yılı Haziran ayında 29,5 mikrogram/metreküpe düştü. Yani hava kirliliği değerlerinde yaklaşık yüzde 6 civarında bir iyileşme söz konusu." dedi. Toros, bu yıl hava kalitesindeki iyileşmede meteorolojik şartların etkili olduğuna dikkati çekerek, "Bu yıl meteorolojik olarak daha yağışlı dönemler yaşadık. Atmosfer daha hareketliydi, rüzgarlar daha fazlaydı. Yağış sistemlerinin geçmesi atmosferin doğal olarak temizlenmesini sağladı." ifadelerini kullandı. Yüksek basınç dönemlerinde havanın hareketsiz kaldığını ve kirleticilerin atmosferde biriktiğini anlatan Toros, alçak basınç sistemlerinde ise hava hareketlerinin arttığını, kirleticilerin daha hızlı dağıldığını ve yağışlarla birlikte atmosferden uzaklaştırıldığını bildirdi.

"Her yıl yaklaşık 8 milyon insanın ölümünden hava kirliliği sorumlu" Prof. Dr. Toros, İstanbul'daki ortalama PM10 seviyesinin insan sağlığı açısından önemli olduğunu vurgulayarak, yetişkin bir kişinin günde ortalama 16 metreküp hava soluduğunu, haziran ayında bunun yaklaşık 480 metreküpe ulaştığını söyledi. Partikül maddelerin boyutu küçüldükçe solunum sisteminin daha derin bölgelerine ulaşabildiğini belirten Toros, bunun insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri artırdığını dile getirdi. Toros, hava kirliliğinin özellikle solunum yolu ve kalp damar hastalıkları başta olmak üzere birçok sağlık sorununa neden olduğunu kaydederek, çocuklar, yaşlılar ile kronik rahatsızlığı bulunan bireylerin kirli havadan daha fazla etkilendiğini kaydetti.

Dünya genelinde hava kirliliğinin milyonlarca insanın ölümüne yol açtığını vurgulayan Toros, "Hava kirliliği dediğimiz zaman bunu 'gizli katil' olarak nitelendiriyoruz. Dünya Sağlık Teşkilatının yaptığı çalışmalara göre her yıl yaklaşık 8 milyon insanın ölümünden hava kirliliği sorumlu."

"Soluduğumuz havanın kalitesi sağlığımızı doğrudan etkiliyor. İş verimliliğini düşürüyor, hastane maliyetlerini artırıyor ve özellikle dezavantajlı grupların daha sık sağlık hizmeti almasına neden oluyor." diye konuştu.

Toros, İstanbul'daki hava kalitesinin kalıcı olarak iyileşebilmesi için bireysel ve toplumsal önlemlerin önemli olduğunu ifade ederek, yolların temiz tutulması, çevreye sigara izmariti ve atık bırakılmaması, araç kullanırken ani fren ve ani hızlanmalardan kaçınılması ile toplu taşımanın tercih edilmesinin hava kalitesine olumlu katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.

İşte o oranlar...