İlkokul mezunu bekçi, Çatalhöyük'e bir ömür adadı

Çatalhöyük'e 2 kilometre mesafedeki Küçükköy Mahallesi'nde dünyaya gelen 63 yaşındaki Dural'ın, Neolitik kentle çocuklukta kurulan bağı, 1993'te bekçisi olmasıyla ömür boyu sürecek bir yolculuğa dönüştü. İşe başladıktan sonra ilgisi her geçen gün artan ve dünyanın farklı ülkelerinden gelen bilim insanlarından edindiği bilgilerle kendini geliştiren Dural, Çatalhöyük kazılarını 33 yıldır yakından takip ediyor.

Resmi görevi 2001'de sona ermesine rağmen Çatalhöyük'ten hiç kopmayan Dural, eski kazı başkanlarından Prof. Dr. Ian Hodder'ın da desteğiyle kazı çalışmalarının adeta yaşayan hafızasına dönüştü. Edindiği bilgilerle 2007'de bir kitap kaleme alan Dural'ın eseri, ABD'de 'Protecting Çatalhöyük' adıyla İngilizce basıldı ve Binghamton Üniversitesi Antropoloji Bölümü'nde yardımcı ders kitabı olarak okutuluyor. Yine "9000 Yıl Önce Çatalhöyük'te Yaşam" adlı Türkçe kitap yazan Dural'ın bu kitabının da İngilizce ve Almanca'ya çevirisi yapıldı.

Emekli olduktan sonra da Çatalhöyük'ten hiç kopmayan Dural, uzun yıllar sürekli gittiği kazı alanındaki çalışmaları yakından takip etmeyi sürdürdü. İlerleyen yaşına rağmen yaşamını 9 bin yıllık mirasın etrafında şekillendirmeyi sürdüren ve bağını koparmadığı Çatalhöyük'teki yeni keşifleri merakla bekleyen Dural, bir kitap daha kaleme almayı düşünüyor.

"ÇATALHÖYÜK İLE BAKIŞ AÇIM DEĞİŞTİ" Dural, konuşma bozukluğundan dolayı çocukluğu akran zorbalığıyla geçen ve çobanlık yaparak büyüyen bir ilkokul mezunu olduğunu söyledi. Gençliğinde de maruz kaldığı kötülükler nedeniyle insanlardan uzaklaştığını belirten Dural, hayvan otlattığı Çatalhöyük'te bekçi olarak işe başladıktan sonra hayatının tamamen değiştiğini dile getirdi.

Kazı ekibindeki arkeologları ve akademisyenleri tanıdıktan sonra insanları yeniden sevmeye başladığını anlatan Dural, şunları kaydetti: "Bu insanlar 'okuduğu, bilgili olduğu için iyi' dedim. Keşke ben de okusaydım ama okuma şansım yoktu. Benim yetişmeme katkıda bulundular. Vefa borcumu ödemek için de 'Çatalhöyük hakkında bilgi dağıtayım' dedim. Bilgi toplarken kazı başkanı Hodder duymuş. Bana "Madem ki burayı anlatacaksın, seni eğiteyim, öğreteyim, yolumuza doğru şekilde devam edelim' dedi. Bana tercümanıyla 52 saat ders verdi. Dersi alınca Çatalhöyük'e aşık oldum. Gerçekten aşık olunur mu demeyin, olunur. Çatalhöyük insanına bir bakın, inceleyin. Kavga yapmamışlar, sevmişler, güzel bir yaşam sürmüşler. Kısacası Çatalhöyük ile bakış açım değişti."

"İMKÂNIM OLSA 9 BİN YIL ÖNCESİNE GİTMEK İSTERİM" Dural, kitap yazmaya karar verdiğinde de 'İlkokul mezunu bir çoban, bir bekçi kitap mı yazar' diye alay edenlere aldırış etmeden, birlikte çalıştığı akademisyenlerin de desteğiyle hedefine ulaştığını vurguladı. Çatalhöyük'ün hayatının merkezinde bulunduğunu ve buraya tarif edilemez bir sevgisi olduğunu ifade eden Dural, emekli olduktan sonra da Çatalhöyük'le hiç bağını koparmadığını sürekli gidip kazı çalışmalarını yerinde takip ettiğini bildirdi.

Dural, ilerleyen yaşına rağmen içindeki Çatalhöyük'e olan heyecanın ve ilginin hiç eksilmediğini, halen vakit buldukça kazı çalışmalarını takip ettiğini aktardı. Çatalhöyük'ün hayatında çok büyük değişikliklere neden olduğunu anlatan Dural, şöyle devam etti: "İnsanlar beni çok üzdü ama beni Çatalhöyük değiştirdi. Çatalhöyük'e gelen o bilgili insanlar değiştirdi. Çatalhöyük'e olan sevgim bana can suyu oldu. Hala da can suyumu Çatalhöyük'ten alıyorum. İmkanım olsa 9 bin yıl öncesine gitmek isterim. O insanlarda kavga yok, saygısızlık yok, kötülük yok. Sadece toplayacaksın, avlanacaksın, odununu getirip akşam evinde ailenle güzel bir yaşantı süreceksin. Ben bunu yaşamak isterdim."