Cep telefonları artık deprem dedektörü! Google’dan hayat kurtaran sistem

Deprem uyarı sistemlerinde ezber bozan bir teknolojiye imza atan Google, geleneksel sismik istasyonlara alternatif olarak Android telefonları birer erken uyarı aracına dönüştürdü. Şu ana dek 98 ülkede milyonlarca kullanıcıya deprem bildirimi gönderen sistem, yalnızca üç yılda 11 binden fazla sarsıntıyı algılayarak olası can kayıplarının önüne geçti. Kullanıcıların telefonlarındaki hareket sensörlerini kullanan bu ağ, erken uyarı altyapısının bulunmadığı bölgeler için umut vadediyor. Uzmanlar, sistemin her ne kadar kusursuz olmasa da afet yönetiminde çığır açabileceğini vurguluyor. Firstpost'ta yer alan habere göre; Google’ın 2021-2024 yılları arasında dünya genelinde iki milyardan fazla Android cihazdan topladığı hareket verileriyle, deprem tespiti yaptığı ve 98 ülkede milyonlarca kişiye otomatik uyarılar gönderdiği öğrenildi. Science dergisinde geçtiğimiz hafta yayımlanan bir araştırma ise bu sistemin hassasiyet açısından geleneksel sismik ölçüm cihazlarıyla kıyaslanabilir düzeyde çalıştığını ortaya koydu. Araştırmada, sistemin bugüne kadar 11 binin üzerinde depremi tespit ettiği ve performansının yerleşik sismometrelerle benzer sonuçlar verdiği kaydedildi.

Bağımsız uzmanlar, Google’ın bu teknolojisini umut verici bulduklarını belirtirken, kamu otoritelerinin bu tür sistemlere güvenebilmesi için şirketin teknolojik altyapısı konusunda daha fazla şeffaflık sağlaması gerektiğini vurguladı. Yeni Şafak’ta yer alan haberde Meksika, Japonya ve ABD’nin batı kıyısı gibi bazı bölgelerde uzun yıllardır klasik sismometre temelli erken uyarı sistemlerinin devrede olduğu, Google 2020 yılında Android telefonları merkezine alan yeni bir yaklaşımla harekete geçtiği belirtildi. Şirketin başlattığı bu kitlesel kaynaklı sistem, cep telefonlarındaki sensörler aracılığıyla sarsıntıları anlık olarak algılayabiliyor. Son üç yılın verileri, bu teknolojinin giderek daha etkili hale geldiğini gösteriyor. Google, her yıl binlerce insanın deprem nedeniyle yaşamını yitirdiğine dikkat çekerek, 2019’dan bu yana mobil tabanlı erken uyarı sistemlerine erişimin 10 kat arttığını ifade ediyor. Nature dergisine konuşan California Teknoloji Enstitüsü’nden sismolog Allen Husker, “Gerçekten etkileyici. Dünya genelinde birçok ülkenin bir erken uyarı sistemine sahip olmadığını düşünürsek, bu sistem büyük bir ihtiyacı karşılayabilir” yorumunda bulundu. Ancak Husker da sistemin daha güvenilir hale gelmesi için Google’ın algoritmalarına ve verilerine daha fazla şeffaflık sağlaması gerektiğini savunuyor.

Google tarafındaki bilim insanları ise, sistemin çalışma prensiplerini açıkça ortaya koyduklarını ancak gizlilik politikaları gereği telefonlardan elde edilen ham verileri paylaşamadıklarını dile getiriyor. Science dergisinde yayımlanan son makalenin de bu teknolojinin nasıl işlediğini bilim camiasına daha net aktarmak amacıyla hazırlandığı belirtiliyor. Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’den sismolog ve Google misafir öğretim üyesi Richard Allen ise “Bu çalışmanın esas amacı buydu. Araştırma dünyasının bunu takdir etmesini umuyoruz” ifadelerini kullandı. Android Deprem Uyarı Sistemi, önceliğini mutlak doğruluktan ziyade geniş erişim kapasitesine veriyor. Android kullanıcılarının çoğunun telefonlarında hareket verisi paylaşımına otomatik olarak izin vermesi, sistemin dünya genelinde yaygın bir kapsama alanına ulaşmasını sağlıyor.

Google’ın geliştirdiği algoritmalar, farklı coğrafi bölgelerdeki zemin yapıları, bina yoğunlukları ve cihazlardaki sensör çeşitliliği gibi değişkenleri hesaba katarak verileri analiz ediyor. Bu sayede, tek bir kaynaktan değil, milyonlarca farklı cihazdan gelen verilerle sarsıntılar değerlendiriliyor. Ancak sistemin halen bazı zorluklarla karşı karşıya olduğu da görülüyor. 2023 yılında Türkiye’de meydana gelen iki büyük depremde sistem, sarsıntının şiddetini olması gerekenden düşük ölçtü ve yaklaşık 4,5 milyon uyarı gönderdi. Buna rağmen, algoritmalarda yapılan iyileştirmelerle sonradan yapılan analizlerde, o dönem 10 milyon cihaza acil “Harekete Geç” bildirimlerinin gönderilebileceği ortaya çıktı. Washington Üniversitesi’nden sismolog Harold Tobin, bu gelişmelere ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Google’ın 2023’ten bu yana algoritmayı geliştirmek için ciddi bir çaba gösterdiği ve bunun elle tutulur sonuçlar verdiği çok net” ifadelerini kullandı.