Benim çocuğum böyle değildi demeyin! Bipolar bozukluk tavsiyelerine kulak verin...

Bipolar bozukluk sadece yetişkinlere özgü bir hastalık mı, ergenlerdeki öfke belirtisi bipolar bozukluğa mı işaret? Uzman Psikolog Ayşe Burcu Durak, çocuklarda ve ergenlerde bipoların yetişkinlerden farklı olarak aşırı öfke, düşük tolerans ve hiperaktivite gibi maskelerle ortaya çıkabileceğine dikkat çekti. Ergenlik dalgalanmaları ile bipolar ataklar arasındaki o ince çizgiyi Merve Kantarcı Çulha'ya anlatan Durak, ailelerin hayati önem taşıyan "erken uyarı sinyallerini" nasıl fark edebileceğini açıkladı. “Benim çocuğum böyle değildi” diyen aileler için işte uzman tavsiyeleri…

Çocukluk ve ergenlik dönemi, doğası gereği fırtınalı geçebilir; ancak her öfke patlaması sadece bir "büyüme sancısı" mı, yoksa derinlerde yatan biyolojik bir döngünün habercisi mi?

Toplumda genellikle yetişkinlik hastalığı olarak bilinen bipolar bozukluk, çocuklarda klasik mani ve depresyon döngülerinden ziyade; kontrol edilemeyen öfke nöbetleri, ani riskli davranışlar ve uyku ihtiyacının azalması gibi farklı belirtilerle kendini gösteriyor. Peki, bipolar bozukluk ne zaman tehlikeli?

Çoğu zaman Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) veya ergenlik depresyonuyla karıştırılan bu durum, doğru teşhis konulmadığında hem aileyi hem de çocuğun geleceğini çıkmaza sokabiliyor.

Psikolog Ayşe Burcu Durak; genetik yatkınlığın rolünden kriz anı yönetimine, "sessiz" belirtilerden okul başarısındaki ani düşüşlere kadar çocukluk çağı bipolar bozukluğuna dair tüm bilinmeyenleri açıkladı.

İşte Psikolog Ayşe Burcu Durak'tan ailelerin "huysuzluk" sandığı ama aslında profesyonel destek gerektiren o kritik işaretler...

Bipolar bozukluk genellikle yetişkinlik döneminin bir hastalığı olarak bilinse de çocuklarda da görülebiliyor. Bir yetişkinde gördüğümüz klasik 'mani' ve 'depresyon' döngüleri, çocuklarda nasıl bir maskeyle karşımıza çıkıyor? Çocuklardaki aşırı öfke patlamaları veya hiperaktivite, bipolarla nasıl karıştırılabiliyor?

Çocuklarda bipolar bozukluk çoğu zaman "yetişkin formunun küçültülmüş hali" gibi görünmez daha çok farklı bir maskeyle ortaya çıkar.

Yetişkinlerde bipolar bozukluk genellikle belirgin dönemler hâlinde ilerler haftalar süren mani ve depresyon atakları. Ama çocuklarda bu döngüler çoğu zaman daha hızlı, düzensiz ve davranışsal bir şekilde kendini gösterir.

Çocuklarda "mani belirtileri" neler? Yetişkinlerdeki klasik mani (taşkınlık, büyüklük düşünceleri, az uyku ihtiyacı) çocuklarda daha çok şu maskelerle gelir: * Aşırı öfke ve irritabilite (en belirgin işaretlerden biri) * Çok düşük tolerans: küçük bir hayal kırıklığında bile büyük patlamalar * Yaşına uygun olmayan özgüven (örneğin "her şeyi yapabilirim" tarzı iddialar) * Uyku ihtiyacında azalma ama yorgunluk hissetmeme * Aşırı konuşma, düşünce uçuşması * Riskli davranışlar (yaşa göre uygunsuz) Buradaki kritik nokta şu: Çocuklarda mani çoğu zaman "mutlu taşkınlık"tan çok sinirlilik ve kontrolsüzlük olarak görünür.

Depresyon çocuklarda nasıl maske değiştirir? Depresyon da yetişkinlerdeki gibi sadece çökkünlük şeklinde olmayabilir: * Sürekli sıkılma, isteksizlik * Okul performansında düşüş * Sosyal geri çekilme * Bedensel şikâyetler (karın ağrısı, baş ağrısı) * Bazen yine öfke ve huzursuzluk olarak dışa vurum

Peki, bipolar ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite arasındaki fark nedir? * ADHD sürekli bir durumdur (çocuğun genel yapısı) * Bipolarda belirtiler dönemsel olarak artar ve azalır Karşıt olma, karşı gelme nozukluğu neye işaret? Bu gibi durumlarla da karıştırılıyor

Çocuk: * Sürekli tartışıyor * Otoriteye karşı geliyor * Kolay öfkeleniyor Bu tablo ODD gibi görünebilir. Ama bipolar bozuklukta bu davranışlar genellikle epizodik olur ve duygu durumdaki değişimlerle birlikte gelir.

"Sadece huysuzluk" sanılması doğru bir şey mi? Çocuklardaki yoğun öfke patlamaları çoğu zaman: * Şımarıklık * Disiplin sorunu gibi yorumlanabilir. Oysa bazı çocuklarda bu, altta yatan bir duygu durum bozukluğunun belirtisi olabilir. Ayırt etmede en kritik ipuçları neler? * Belirtilerin şiddeti ve sürekliliği * Dönemsel değişim (birkaç gün/hafta çok farklı davranışlar) * Uyku ihtiyacında belirgin değişiklik * Yaşa uygun olmayan düşünce ve davranışlar * Ailede bipolar öyküsü Çocukluk çağı bipolar bozukluğu, bipolar bozukluk içinde en tartışmalı ve dikkatli değerlendirilmesi gereken alanlardan biridir. Yanlış tanı hem gereksiz tedaviye hem de gerçek sorunun gözden kaçmasına yol açabilir.