Hidrosefali hastalığı nedir? Beyinde su toplanması hidrosefali tedavisi

Hidrosefali hastalığının ne olduğu vatandaşlar tarafından merak edilmekte. Hidrosefali, beynimiz kafatasının içinde yine kendisi tarafından üretilen bir sıvının (beyin omurilik sıvısı-BOS) içinde yüzmektedir. Hidrosefali” herhangi bir nedenle bu su dolu odaların balon misali şişmesi ve beyine baskı yapması durumudur. Hidrosefali hastalığı nedir, Hidrosefali belirtilerin neler? Yetişkinlerde ve çocuklarda Hidrosefali hastalığı ne zaman başlar ve tedavisi nasıl yapılır? İşte halk arasında beyinde su toplanması olarak da bilinen hidrosefali hastalığı hakkında bilinmesi gerekenler...

Sinsi bir hastalık olan hidrosefali, halk tarafından beyinde su toplaması olarak bilinir. Hidrosefal, hafıza kayıpları, yürüme güçleri ve idrar tutamama gibi belirtilerle kendisini gösterebilir. Tedavisi geç kalındığında ölümcül sonuçlar yaratabilir. İşte, hidrosefali hakkında detaylı bilgi Hidrosefali, "beyinde su toplanması" olarak da bilinen, beyin ventriküllerinde ve boşluklarında normalin üzerinde BOS (Beyin Omurilik Sıvısı, Serebrospinal Sıvı) birikmesi durumudur. Bu durum kafatasının içindeki kafa boşluğunda basıncın artmasına ve kafanın artan ölçüde büyümesine, kasılmalara ve zihinsel engelli olma sonuçlarına yol açabilir. Bu terim hidro (su) ve sefali (kafa) terimlerinden türemiştir.

Hidrosefali tedavisi

Hidrosefali'nin muayenesi hastalığın kronikliğine göre değişir. Ventriküler sistemin akut dilatasyonu (genleşmesi), artan kafa içi basıncının belirgin olmayan işaretleri ve belirtileri ile açığa çıkar. Buna karşıt olarak kronik dilatasyon (özellikle ileri yaşlarda) Hakim üçlemesinde olduğu gibi daha sinsi bir başlangıç izleyebilir. Kafa boşluğunun içindeki artan basıncın belirtileri baş ağrısı, mide bulantısı, kusma, papil-ödem, uykusuzluk ve baygınlık olarak ortaya çıkabilir. Yüksek kafa içi basıncı temporal lopta ve/veya serebellar tonsilde fıtık oluşumuna ve ölümcül beyin sapı sıkışmasına yol açabilir.

Çocuklarda Hidrosefali hastalığı

Çocukluk çağında hidrosefali daha sık görülmektedir. Çoğunlukla yenidoğan döneminde geçirilen beyin kanamaları, enfeksiyon veya beyin tümörleri nedeniyle su kanallarındaki tıkanık veya geri emilimindeki azalmaya bağlı olarak gelişir. Bazen doğumsal olarak bu kanallarda bir tıkanıklık da olabilir.

Yenidoğan ve bebeklik döneminde bıngıldak kapanmamışsa bıngıldakta kabarıklık sertleşme, başta orantısız büyüme, başın damarlarında gözle görülür artış ve bazen de gözlerin sürekli batan bir güneş gibi aşağıya bakması ile kendini gösterir. Bebekler tepkisiz, halsiz bir durumdadırlar ve beslenmekte zorlanırlar. Kusma olabilir. Daha büyük çocuklarda baş ağrısı uyku hali huzursuzluk, kusma, bulanık ve çift görme ile kendini belli eder. Bu bulgulara sahip olan bebekler ve çocuklarda beyin görüntülemesi (Tomografi, MR) yapılmalıdır. Gerektiği zaman çocuk nöroloji uzmanı ile beraber değerlendirilmeli ve bu durumun neden oluştuğu incelenmelidir. Buna göre tedavi seçeneği belirlenmelidir.

Yetişkinlerde Hidrosefali hastalığı

Erişkin tip hidrosefali daha nadir görülen bir durumdur. Çocukluk çağı hidrosefalileri gibi tümör enfeksiyon veya kanamalarla ilişkili olabilmesine rağmen çoğunlukla bunlardan bağımsız bazı karmaşık nedenlere bağlıdır. En sık görülen tipi normal basınçlı hidrosefalidir.

Normal basınçlı Hidrosefali: Karıncıklarda aşırı BOS birikimi sonrasında beyinde baskı oluşur. Hastada küçük adımla ürümeye, hafıza değişikliği, idrar kaçırmaya neden olabilir. Benzer tablolara neden olan diğer hastalıklardan (Alzheimer ve demans gibi) ayırt etmek için yine beyin görüntülemeleri ve tetkikler yapılmalıdır. Bu hastalıktan şüphe edildiğinde hastanın belinde su alınarak basınç ölçülür ve hastanın işlem sonrasında fayda görüp görmediği test edilir. Takiben hastada düzelme görülürse cerrahi tedavi yapılmalıdır. Hidrosefali hastalığı şikayeti olanlar beyin, sinir ve omurilik cerrahi bölümüne gidilmeli.

Hidrosefali tarihi

Hidrosefalik kafataslarına olan atıflar MÖ 2500'den MS 500'e kadar olan zamanı kapsayan tıbbi kayıtlarda bulunmaktadır. Hidrosefali Hipokrat tarafından MÖ 4. yüzyılda açık bir şekilde tarif edilse de daha iyi bir tanımlama MS 2. yüzyılda Romalı hekim Galen tarafından yapılmıştır.

Hidrosefali'nin ilk klinik tanımlaması ve cerrahi operasyonu hakkında bilgiler, hidrosefali bulunan çocuklarda yüzeysel kafa içi sıvının nasıl tahliye edileceğini de anlatan Arap cerrah Ebu el Kasım el Zahravi tarafından MS 1000 de yazılan El-Tasrif adlı eserde yer almaktadır. 

20. yüzyılda şantlar ve diğer nöroşirujik tedavi yöntemleri bulunana kadar bu durum tedavi edilemez olarak kaldı. Az bilinen bir tıbbi durum olmak ile beraber hidrosefalinin tedavisi hakkında az miktarda araştırma yapılmış olup bu makalenin yazıldığı tarih itibarı ile hastalığın tam bir tedavisi bulunmamaktadır.