Yıllardır doğru sanılıyordu! 8 saat uyku şart mı?

Uyku denince akla ilk gelen ölçü çoğu zaman 8 saat oluyor. Fakat yeni bilimsel değerlendirmeler, bu kabulün herkes için geçerli olmayabileceğini ortaya koydu. Araştırmalara göre bazı yetişkinler 8 saatten daha az uykuyla sağlıklı bir düzen sürdürebilirken, bazıları için daha uzun süreye ihtiyaç duyulabiliyor.

Yetişkinlerin mutlaka 8 saat uyuması gerektiği düşüncesi, 19. yüzyılda yaygınlaşan “8 saat çalışma, 8 saat dinlenme, 8 saat uyku” anlayışına dayanıyor. Ancak bu kalıp, herkesin biyolojik ihtiyacını açıklayan kesin bir ölçü olarak görülmüyor. Güncel veriler, uyku ihtiyacının kişiden kişiye değiştiğini gösteriyor.

Yapay ışığa ve modern şehir yaşamına daha az maruz kalan topluluklarda yapılan incelemelerde, insanların çoğu zaman 8 saatten az uyuduğu görüldü. Tanzanya, Namibya ve Bolivya’daki bazı avcı-toplayıcı topluluklarda gecelik uyku süresi yaklaşık 5,7 ile 7,1 saat arasında ölçüldü. Başka bir analizde ise ortalama sürenin 6,4 saat olduğu tahmin edildi. Bu kişiler, kısa gece uykusunu uzun gündüz uykularıyla da telafi etmiyor.

Ancak araştırmacılar, bu sonuçların “herkes az uyumalı” anlamına gelmediğini vurguluyor. Çünkü doğal yaşam süren toplulukların stres düzeyi, günlük temposu, sağlık riskleri ve çevresel koşulları modern toplumlarla birebir aynı değil. Bu nedenle 8 saatten az uyuyan toplumların varlığı, tek başına ideal uyku süresini belirlemek için yeterli kabul edilmiyor.

Sanayileşmiş toplumlarda yapılan geniş araştırmalar, en uygun uyku süresinin bazı kişilerde 8 saatin altında olabileceğini gösteriyor. Bazı bulgulara göre sağlıklı aralık; cinsiyet, yaş ve değerlendirilen sağlık ölçütüne bağlı olarak yaklaşık 6,4 ile 7,8 saat arasında değişebiliyor.

Araştırmalarda hem kısa hem de uzun uyku süresinin bazı sağlık sorunlarıyla bağlantılı olabileceği belirtiliyor. Kalp hastalığı, inme, bilişsel gerileme ve obezite bu başlıklar arasında yer alıyor. Buna rağmen uzun uykunun doğrudan hastalığa mı yol açtığı, yoksa bazı sağlık sorunlarının erken işareti mi olduğu halen netleşmiş değil.

Güncel uyku önerileri de artık tek bir saate odaklanmıyor. Yetişkinler için genel aralık 7 ila 9 saat olarak belirtilirken, bazı kişilerde 6 ila 10 saatlik uyku da uygun kabul edilebiliyor. Bu noktada önemli olan yalnızca kaç saat uyunduğu değil; kişinin sabah dinlenmiş uyanıp uyanmadığı, gün içinde odaklanma sorunu yaşayıp yaşamadığı ve uyku düzeninin sürdürülebilir olup olmadığı.

Modern yaşamda uyku süresinden daha büyük sorunlardan biri de uykunun geç saatlere kayması. Yapay ışık, ekran kullanımı ve düzensiz çalışma saatleri, vücudun doğal biyolojik saatini geciktirebiliyor. Hafta içi az uyuyup hafta sonu uzun uyumak da bu ritmi bozabiliyor. Bu nedenle sağlıklı uyku için süre kadar, uyku zamanlaması ve düzeni de önem taşıyor.