Sözde medeni Batı'nın karanlık yüzü: Hayalet görünümlü kadın işçiler!

Beyaz fosforla çalışan işçilerde görülen "fosfor çenesi", bazı kız çocuklarının yüz ve çene kemiklerinin parçalanmasına neden oluyordu. (Beyaz fosfora maruz kalmış bir kız çocuğu. Fabrikalarda 14 yaşındaki çocukların dahi çalıştığı belirtiliyor.)

Bugün sıradan bir eşya olarak görülen kibrit, 19. yüzyıl Londra'sında binlerce işçinin geçim kaynağıydı.

Doğu Londra'daki Bryant & May fabrikası, dönemin en büyük kibrit üreticilerinden biriydi. Fabrikada kadınlar ve genç kızlar; kibritleri hazırlıyor, kutuluyor ve üretimin farklı aşamalarında çalışıyordu.

Fabrikada 14 yaşındaki çocukların dahi çalıştırıldığı resmi kayıtlara geçti. "Matchgirls" olarak anılan bu işçiler, uzun saatler boyunca düşük ücretlerle çalışıyordu.

Asıl tehlike ise kibritin ucunda bulunuyordu.

O dönemde kolay tutuşması nedeniyle kibrit üretiminde beyaz veya sarı fosfor kullanılıyordu. Ancak bu maddeyle uzun süre çalışan işçiler zehirli fosfor dumanına maruz kalıyordu.

Hastalık dişlerde ve diş etlerinde başlayan ağrı ve enfeksiyonun ardından çene kemiğinin ölmesine kadar ilerleyebiliyordu. İleri vakalarda yüzün şekli bozuluyor, enfeksiyon beyne kadar yayılabiliyor ve hastalık ölümle sonuçlanabiliyordu.

Beyaz fosfora uzun süre maruz kalan işçilerde önce diş ve diş etleriyle ilgili sorunlar görülüyordu.

Hastalığın ilerlemesiyle çene kemiğinde nekroz meydana geliyordu. Kemik dokusunun ölmesi sonucunda son derece ağır enfeksiyonlar oluşabiliyor, bazı vakalarda cerrahi müdahale gerekebiliyordu.

1898'de yayımlanan bir gazete haberinde, Bryant & May fabrikasında fosfor zehirlenmesi nedeniyle çok sayıda işçinin hastalandığı ve bazı vakaların ölümle sonuçlandığı aktarılıyordu.

Kibrit işçilerinin karşı karşıya olduğu sorun yalnızca fosfor değildi.

Fabrikalarda uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve çok sayıda para cezası uygulanıyordu. İşçiler; geç kalmak, konuşmak, çalışma masasını yeterince temiz tutmamak gibi nedenlerle ücretlerinden kesintiyle karşılaşabiliyordu.

Dönemin kaynaklarında çalışma günlerinin 14 saate kadar uzayabildiği ve haftalık ücretlerin yaklaşık 4 ila 8 şilin arasında olduğu aktarılıyor.

İngiliz devlet arşivlerindeki belgeler, fosfor zehirlenmesinin devlet kurumlarının da gündeminde olduğunu gösteriyor. 1898'de Bryant & May hakkında açılan davada, fabrikada meydana gelen 17 fosfor zehirlenmesi vakasının yetkililere bildirilmediği ortaya çıktı. Dava sonunda şirket para cezasına çarptırıldı. Dönemin resmi belgeleri ayrıca yıllar içinde fosfor zehirlenmesine bağlı ölümler ve hastalığı devam eden işçiler bulunduğunu ortaya koyuyor.