İsrail Gazze’yi bombalarken Amazon silah devleriyle el sıkıştı

The Intercept’in yayımladığı belgeler, Amazon’un Project Nimbus kapsamında bu şirketlerle ticari ilişkisini sürdürdüğünü doğruladı.

Amazon Web Services (AWS), 2021 yılında imzalanan Project Nimbus adlı devlet anlaşması kapsamında İsrail hükümetine ve orduya ileri düzey bulut teknolojileri sunuyor.

Belgeler, Amazon’un aynı sözleşme kapsamında Rafael Advanced Defense Systems ve Israel Aerospace Industries (IAI) gibi savunma devlerine yazılım ve veri işleme hizmetleri sattığını gösteriyor. Bu süreçte, İsrail ordusunun Gazze’deki sivil hedefleri bombaladığı dönemlere denk geldiği belirtildi.

Rafael, İsrail’in kullandığı SPICE füze güdüm sistemleri ve Spike füzeleri gibi gelişmiş mühimmatların üreticisi konumunda. Şirket, bu sistemlerle geleneksel bombaları “akıllı” mühimmatlara dönüştürüyor. Aynı şekilde IAI de, Demir Kubbe savunma sisteminin yanı sıra Gazze’de yoğun biçimde kullanılan Heron İHA serisini üretiyor. Uzmanlara göre bu silahlar, İsrail ordusunun Gazze’de yürüttüğü operasyonlarda sivillere yönelik ciddi can kayıplarına neden oldu.

Belgelerde dikkat çeken bir diğer nokta, Rafael’in Amazon’un Bedrock adlı yapay zekâ hizmeti üzerinden, Anthropic’in Claude adlı büyük dil modeline erişim sağlaması. Bu teknolojinin, yapay zekâ destekli hedefleme ve mühimmat sistemlerinde kullanıldığı iddia ediliyor. Uzmanlar, silah üretiminde yapay zekânın kullanımıyla ilgili etik ve hukuki risklerin göz ardı edildiğine dikkat çekiyor.

Belgeler, Amazon’un yalnızca silah üreticileriyle değil, aynı zamanda İsrail’in Soreq Nükleer Araştırma Merkezi ve Batı Şeria’daki hükümet ofislerine de bulut bilişim hizmetleri sağladığını ortaya koyuyor. Bu durum, uluslararası hukuk açısından tartışmalı çünkü Batı Şeria’daki İsrail yönetimi, Birleşmiş Milletler tarafından “yasadışı işgal” olarak kabul ediliyor.

Amazon’un, savaş suçları işlendiği iddia edilen bir çatışma sırasında ürünlerinin nasıl kullanıldığı konusunda herhangi bir insan hakları etki değerlendirmesi yapmadığı da vurgulandı. Şirketin kendi sitesinde insan haklarına bağlılık vurgusu yer alsa da, The Intercept’in yönelttiği sorulara Amazon, Rafael ve IAI yanıt vermedi.

Eski ABD Hava Kuvvetleri yetkilisi Wes Bryant, Amazon’un bu şirketlere hizmet vererek “sivil kayıplarda dolaylı pay sahibi olabileceğini” söyledi. Hukuk uzmanı Ioannis Kalpouzos ise, uluslararası hukukta bu tür ilişkilerin “suça iştirak” kapsamında değerlendirilebileceğini belirterek, “Soykırım kastı olmasa bile faile yardım edenlerin sorumluluğu doğar” ifadelerini kullandı.

Şirket içi yazışmalara göre, Amazon yöneticileri projenin kapsamı hakkında çalışanlarını bilgilendirmemeyi tercih etti. Uzmanlar, Amazon’un savaş sanayisine teknoloji desteği vererek “etik çizgiyi aştığını” vurguluyor. Project Nimbus’un geleceği belirsizliğini korurken, Amazon’un hem askeri hem nükleer tesislere hizmet vermesi tartışmaları büyütüyor. İnsan hakları savunucuları, uluslararası şirketlerin “teknolojiyle savaş suçlarına katkı sunma riskine” karşı acil denetim çağrısı yapıyor.