Halide Edib Adıvar

Yazar, siyasetçi ve akademisyen Halide Edip Adıvar kimdir?

Halide Edib Adıvar 1884 senesinde İstanbul'da dünyaya geldi. 

Yedi yaşında iken yaşını büyüterek girdiği Üsküdar Amerikan Kız Koleji'nden bir öğrencinin ihbarı üzerine bir sene sonra uzaklaştırılmış ve evde özel ders görmeye başlamıştı. Evde aldığı özel dersler ile ilköğrenimini tamamladı. 

1897 senesinde, İngilizce öğrenirken çevirdiği Jacob Abbott'un "Ana" adlı eseri yayınlandı. Bu başarısı sebebiyle Sultan II. Abdulhamit tarafından 1899 senesinde Şefkat Nişanı ile ödüllendirildi.

Sonraları kolejin yüksek sınıfına geri dönerek İngilizce ve Fransızca öğrenmeye başlayan Halide Edib, Üsküdar Amerikan Kız Koleji'nden lisans derecesi alan ilk müslüman kadın olmuştur. 

Kolejin son sınıfındayken matematik öğretmeni olan Salih Zeki Bey ile okuldan mezun olduğu yıl evlendi. 1903 senesinde ilk oğlu Ayetullah, bundan on altı ay sonra da ikinci oğlu Hasan Hikmetullah Togo dünyaya geldi. 

1908 senesinde Tevfik Fikret'in çıkardığı Tanin'de yazıları yayınlanmaya başlayan Halide Edip, ilk yazılarında  eşinin isminden ötürü Halide Salih imzasını kullandı. 

Yazıları bazı çevrelerin tepkisini çeken Halide Edip, bir süreliğine Mısır'a gitti. 

1909 senesinde İstanbul'a geri döndü; siyasi içerikli yazıların yanı sıra edebi yazılar da yayımlamaya başladı. 

Eşi Salih Zeki Bey'in ikinci bir kadınla evlenmek istemesi üzerine ondan 1910 senesinde boşandı ve artık yazılarında Halide Salih yerine Halide Edib adını kullanmaya başladı.

Aynı yıl Seviyye Talip romanını yayımladı. Bu roman, bir kadının kocasını terk ederek sevdiği erkekle yaşayışını anlatır ve bazı çevrelerce feminist bir eser olarak değerlendirilir.

1. Dünya Savaşı başladığında Kız Mektepleri Umumi Müfettişliği görevini yapan Halide Edip, 1916 senesinde Cemal Paşa'nın daveti üzerine okul açmak için Lübnan ve Suriye'ye gitti. 

Orada bulunduğu sırada babasına verdiği vekalet ile Bursa’da, aile doktorları Adnan Adıvar ile nikahları kıyıldı. 

Türk ordularının Lübnan ve Suriye'yi boşaltması üzerine 4 Mart 1918 tarihinde İstanbul'a döndü. Yazar, hayatının buraya kadar olan bölümünü Mor Salkımlı Ev adlı kitabında anlatmıştır. 

İyi bir Hatip olan Halide Edip, Milli Mücadele döneminde, yaptığı açık hava mitingleriyle çok önemli bir rol oynamıştı. 

Kurtuluş Savaşı zaferle sonuçlandıktan sonra Ankara'ya döndü. Eşi, Dışişleri  Bakanlığı'nın İstanbul temsilciliği ile görevlendirilince birlikte İstanbul'a gittiler. Anılarının buraya kadar olan kısmını "Türk'ün Ateşle İmtihanı" adlı eserinde anlatmıştır. 

Cumhuriyet'in ilanından sonra önemli gazetelerde yazarlık yapan Halide Edip, bu arada Cumhuriyet Halk Fırkası ve Mustafa Kemal ile siyasi fikir ayrılıkları yaşadı. Eşi Adnan Adıvar'ın Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşunda yer alması sonucu iktidar çevresinden uzaklaştılar. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılıp Takrir-i Sükun kanununun kabul edilmesiyle de tek parti dönemi başlayınca, kocası Adnan Adıvar ile birlikte Türkiye'den ayrılmak zorunda kalarak İngiltere'ye gitti.

1939 senesine kadar 14 yıl boyunca yurtdışında yaşadı. Bu sürenin 4 yılı İngiltere'de, 10 yılı da Fransa'da geçti.

Hayatının geri kalan kısmında bir dönem siyasete atıldı, öğretmenlik yaptı ve yazmaya devam etti. 

9 Ocak 1964 tarihinde İstanbul'da 80 yaşındayken böbrek yetmezliği nedeniyle yaşamını yitirdi.

Halide Edip Adıvar, Merkezefendi Mezarlığı’nda medfundur. 

 

ESERLERİ

Heyula

Raik’in Annesi

Seviyye Talip

Handan

Son Eseri

Yeni Turan

Mev’ud Hüküm

Ateşten Gömlek

Vurun Kahpeye

Kalp Ağrısı

Zeyno’nun Oğlu

Sinekli Bakkal

Yolpalas Cinayeti

Tatarcık

Sonsuz Panayır

Döner Ayna

Akile Hanım Sokağı

Kerim Usta’nın Oğlu

Sevda Sokağı Komedyası

Çaresaz

Hayat Parçaları