• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Halit Kanak
Halit Kanak
TÜM YAZILARI

Vietnam savaşının başlaması ve sonucu (29 Nisan 1955-30 Nisan 1975)

29 Nisan 2023
A


Halit Kanak İletişim:

Asırlar öncesi göçle kuzeyden inen Türklerin torunlarını bulmak için geldiğimiz Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’ten kalkan uçağımız, eski Güney Vietnam’ın Başkenti Saygon’a indiğinde ülkeye giriş için almamız gereken vize için havalimanında ilgili bölüme giderek müracaat ettiğimizde vize almanın öyle kolay olmadığını anladık. 

İndiğimiz şehir şimdiki adı ile Ho Chi Minh, eski ismi Saygon ve 1955-1975 yılları arasında varlığını sürdüren Güney Vietnam’ın başkenti.

Saygon olan ismi, yıllar süren iç savaştan sonra güneye de hakim olan şimdiki birleşik Vietnam’ın Fransa’da eğitimini alan ilk komünist lideri Ho Chi Minh’in ismiyle değiştirilmiş.

Hâlen komünist idareyle yönetilen bu gizemli ülke; kuzey ve güney diye ayrılarak kuzeyi Kore’de olduğu gibi komünist Sovyetler ve Çin tarafından, güneyi ABD tarafından desteklenmiş 29 Nisan 1955’te başlayan ve 30 Nisan 1975’te sona eren yaşadığı büyük savaş neticesinde yıkılmasına rağmen ayakta durmaya çalışan bir devlet.

Bizde bu ülkede yaşanmış iç savaşın izlerini sürmek üzere Ho Chi Minh’den, gerek karayoluyla gerekse iç hat uçuşuyla başladığımız bu geziye Amerikan Ordusunun çıkartma yaptığı sahillere varana kadar pek çok yere kadar devam ettik.

Orada önemli yerlerde camileri olan Müslüman cemaat ile diğer yerel halktan kişilerin ve dışarıdan gelerek Vietnam’da iş yapmaya çalışan işadamlarından dinlediklerimiz gerçekten tüyler ürpertici cinsten şeylerdi.

Birde Güney Kore gerçeğiyle karşılaştık. 17. paralelin geçtiği Orta Vietnam bölgesinde gezerken  hemen her yerde Vietnam tenli Koreliler karşımıza çıkıyordu. Çok şaşırmıştık. Sorduğumuzda aldığımız cevapla şaşkınlığımız daha da artmıştı. Güney Kore’nin ABD’den sonra Vietnam’a en çok asker gönderen ülke olduğunu biliyorduk, ancak bir kısım Koreli asker ve personelin Vietnamlı kadınlara cinsel saldırıda bulunduğunu tahmin edemezdik.

İşte bu saldırıya uğrayan Vietnamlı kadın sayısı 10 binleri bulmuş ve karşılaştığımız Vietnam tenli Koreliler bu kadınların çocuklarıymış. Vietnam dilinde "karışık kan" anlamına gelen ve "Lai Dai Han" adıyla bilinen bu çocuklar ömürlerinin sonuna kadar sürecek bir acıyı ve suskunluğu yaşıyorlar.

Bugün, babaları Güney Koreli olan bu nesil, Güney Kore’nin kendilerini tanımasını bekliyorlar.

Müslümanların cemaatlenmesi, ülkede yaşayan 100 binin üzerinde Müslüman tarafından, Vietnam’ı arka bahçesi olarak kullanan Sovyetlerin dağılmasından hemen sonra 1991 yılında bir araya gelerek oluşturulmuş güzel bir yapı. Ülke genelinde sahip oldukları 62 Mescid’in 17’si Ho Chi Minh şehrinde. İmamların cuma namazlarında hâlen minbere ellerinde asa ile çıktıklarını gördük.

1800’lü yılların ortalarından 2. Dünya Savaşı sonuna kadar Fransa sömürgesi olan Vietnam, 1954 Cenevre Anlaşmasıyla kuzey ve güney Vietnam olarak iki devlet olarak kuruldu. Kuruluşunda Kuzey Vietnam’da Sovyetler ve Çin’in himayesinde Ho Chi Minh yönetiminde komünist bir yapı oluşturulmuş, birleşmeyi kabûl etmeyen güneyi de sınırlarına dahil etmek için Kuzey Vietnam, Sovyetler ve Çin’ide arkasına alarak Güney Vietnam’a savaş açmış böylece Doğu Bloğu ve Batı Bloğu arasında 1955-1975 yılları arasında cereyan edecek savaşta başlamış.

Vietnam, bildiğiniz gibi, 329,566 km’lik yüzölçümüyle, Güneydoğu Asya’da okyanusa kıyısı olan 100 milyon nüfuslu bir ülkedir. Vietnam, kuzeyde Çin Halk Cumhuriyeti, batıda Laos, Kamboçya ve Tayland Körfezi, güney ve doğuda Güney Çin Denizi ve Tokin Körfezi ile çevrilidir. 

Vietnam aynı zamanda verimli topraklara ve hâlen  kullanamadığı zengin yer altı kaynaklarına sahip bir ülkedir. Vietnam çok uzun süre Çin egemenliği altında kalmasına rağmen 19. yüzyılda, Asya’nın pek çok ülkesi gibi, Vietnam da Batılıların istilasına uğramıştır. İngiltere’nin Hindistan’da ki Türk Babür İmparatorluğu’nu tarihten silerek Hindistan’ı işgâl ettiği 1858 yılında Fransızlar da Vietnam’ı işgal ettiler.

Fransızların işgâli sürerken 20. yüzyılın en büyük savaşlarından 2. Dünya savaşı sırasında Japonların Vietnam’a yerleşmesi, Vietnam’da işgâlcilere karşı çalışan bütün grupları birleştirmiş ve “Viet-Minh” örgütü kurulmasına neden olmuştur.

Japonya’nın 1945 yılında teslim olması üzerine komünist lider Ho Chi Minh, Vietnam’ın kuzey bölümünde Sovyetler ve Çin’in desteğiyle Demokratik Vietnam Cumhuriyetini ilan etmiş, ardından Fransız birlikleri ile şiddetli çarpışmalara girmiştir. 

Nihayetinde Viet-Minh savaşçıları, 1954 yılında Fransızlardan Dien Bien Phu’yu geri alarak büyük bir yenilgiye uğratmış ve Vietnam’dan kovmuşlardır. Aynı yılın Temmuz’unda toplanan konferansta Vietnam’ın 17. paralel sınır olmak üzere ikiye bölünmesi kabul edilmiştir. 

Ülkenin Kuzeyinde Ho Chi Minh yönetiminde ve Çin ile Sovyetler desteğinde bir komünist yönetim kurulmuştu, Güney’de kurulan devleti ise ABD destekliyordu. Yapılan anlaşma gereğince de 1956 yılı içerisinde uluslararası bir komisyon gözetiminde seçimlerin yapılması, böylece Vietnam’ın bütününde birleşik bir hükümet kurulması kararlaştırılmıştı.

Ancak anlaşmayı onaylamayı geciktiren Güney Vietnam, ABD’ye güvenerek seçimlere karşı çıkmış, dolayısıyla birleşmeyi reddetmiştir. Zaten Kore tecrübesinden sonra komünizmin Asya’da yayılmasından korkan ABD daha başından beri ortak yönetime karşı çıkmaktaydı. 

İşte böyle bir anlaşmazlık sonrasında Kuzey Vietnam Çin, SSCB ve öteki sosyalist devletlerin büyük yardım ve desteğiyle Güney Vietnam’a saldırıya geçti. İç savaş devam ederken ABD Başkanı Johnson, 1964 yılı Ağustos’unda Kuzey Vietnam devriye botlarının Tonkin Körfezinde seyreden ABD destroyeri “Maddox”a ateş açtığı iddiasıyla Kuzey Vietnam’ı bombalanması emrini verdi.

Bu emir gereği ABD savaş uçakları Kuzey Vietnam’ı bombalamaya başlamış ve böylelikle ABD resmen savaşa girmişti. Savaş değişik cephelerde, değişik taktiklerle devam ederken, 1965 yılında Amerika asker sayısını 50 binden 180 bine çıkartarak saldırılarının şiddetini artırmıştır.

Buna karşılık Kuzey Vietnam ve Vietkong birliklerinin 31 Ocak-1 Şubat 1968’de Tet tatilinde 30 il merkezine karşı başlattığı ve tarihe “Tet Saldırısı”  olarak geçen gerilla saldırısında çok büyük kayıplar vermelerine rağmen ABD ve Güney Vietnam birliklerinin kazanma dirençlerini büyük ölçüde kırdılar.

Bu ve buna benzer intihar saldırıları, ormanlarda kurulan tuzaklar savaşın gidişatını değiştiriyordu. Tam bu sırada ABD Başkanı Johnson, televizyonda yaptığı konuşmada başkanlık seçimlerinde yeniden aday olmayacağını açıkladı. Ülke şok olmuştu.

Yapılan seçimlerde Cumhuriyetçi parti adayı Richard M.Nixon ABD başkanı seçilmiştir ve böylece ABD’nin Vietnam politikası bir kez daha yön değiştirmiştir. Nixon’un başkan seçilmesi kazanılması imkânsız bir savaşı bitirmek için ABD’ye yeni bir fırsat sunmuştur.

Nixon yönetimi, Güney Vietnam ordusunun kendi başına savaşı sürdürmesini sağlayacak önlemleri alarak kendi askerini yavaş yavaş oradan çekme politikasını (Vietnamlılaştırma) benimsemiştir. Nixon’un amacı böylece Vietnamlıların kendi aralarında anlaşması ve masaya oturmalarını sağlamaktı.

Zâten Kuzey Vietnam’ın Paris’te barış görüşmelerine başlama şartı da Amerikan askerlerinin çekilmesi yönündeydi. Bunun üzerine ABD birlikleri bu plan çerçevesinde yavaş yavaş Vietnam’dan çekilmeye başladı ve Paris’te başlayan barış görüşmeleri de anlaşmayla sonuçlandı. 

Buna göre; 28 Ocak 1973’ten itibaren Kuzey ve Güney Vietnam’da ateşkes yürürlüğe girecek, bütün ABD kuvvetleri çekilecek, savaş esirlerinin tamamı serbest kalacak, Güney Vietnam’ın kendi kaderini tayin etme hakkı verilecekti. 

Ateşkes anlaşması yürürlüğe girmesine girmişti ama ters giden bir şeyler vardı. Güney Vietnam ateşkes anlaşmasına güvenerek kuzeydeki mevzilerinden kademeli olarak önemli ölçüde birliklerini geri çekmişti. Kuzey Vietnam ise Sovyetler ve Çin’in taktiği ile bunu fırsata dönüştürerek zaman içerisinde bütün hazırlıklarını yaparak 1975 yılının ilk ayında her cepheden Güney Vietnam’a saldırıya geçti.

Kuzey Vietnam birlikleri hemen hemen hiçbir direnişle karşılaşmadan başkent Saygon’a kadar geldiler. Güney Vietnam Devlet Başkanı Thieu, 21 Nisan’da istifa ederek Tayvan’a sığındı. Kuzey Vietnam birlikleri ise 30 Nisan 1975’te Saygon’a girdiler ve böylece Güney Vietnam, komünist Kuzey Vietnam tarafından yutulmuş oldu. 

Güney Kore’ye verilen destek Güney Vietnam’dan esirgenmişti. Geçici bir askeri yönetimin kurulmasından sonra, 2 Temmuz 1976’da ülke resmen Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti adıyla yeniden birleşmiş ve Hanoi başkent ilân edildi.

Günümüzde, Rusya devlet çalışanlarının tatil beldesi olarak kullanılan villa ve tatil köylerinin serpiştirildiği Vietnam sahilleri, ayrıca PKK’nın ileri gelenleri ve başarı gösteren militanları ile en fazla haraç toplayanların tatille ödüllendirildikleri ülke konumu olmayı sürdürmektedir.

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

ÖZCAN ŞAHİN

TÜNAYDIN YAZINIZI OKURKEN O GÜNLERİ HATIRLADIM OSAVAŞIN ENGÜZEL YANI YENİLMEZ DENİLEN AMERİKANIN YENİLEREK ÇEKİLMESİDİR BAŞKENT SAYGON ÇEKİLMENIN BİTMESİYLE KURTARİLMIŞ KOMİNİST REJİM HAKİM OLMUŞ DÜNYAYA KAPALI BİR DEVLET KURULMUŞTU ANCAK KOMİNİZMİN ÇOKMESİYLE NORMAL DEVLET OLMAYA BAŞLAMIŞLAR YABANCI SERMAYEYİ KABUL ETMİŞLER KALKINMAYA ÇALIŞMIŞLAR TURİST KABUL ETMİŞLER NORMALLEŞMİŞLER İYİ OLMUŞ O YILLARI HATIRLADIM TEŞEKKÜRLER EFENDİM

ne diyon

okuduğunu anlamayan bir milletiz..
x

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23