• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
  • VAV TV CANLI YAYIN
Halit Kanak
Halit Kanak
TÜM YAZILARI
23 Ağustos 2020

TabiblerinHükümdârıİbn-iSînâ "Avicenna" (İbni Sina Haftası 17 - 23 Ağustos)

"Âletlerin en faydalısı kalemdir. Bir şişe mürekkep bir külçe altından hayırlıdır."

Yukarıdaki sözlerin sahibi , Avrupalıların "Avicenna" dedikleri ve yazdığı tıp kitaplarını 600 yıl boyunca ders olarak okuttukları İbn-i Sînâ, 17 Ağustos 980 yılında Buhâra'nınAfşana Kasabasında doğan büyük bir âlimdir.

10 yaşına gelmeden Kur'an-ı Kerim'i ezberleyen İbn-i Sînâ'nın parlak zekâsı farkedilince  ailesi tarafından mantık, matematik, hukuk, felsefe ve tıp dersleri verdirildi.

Özellikle hekimliğe merak saldı.Tıp konusuna fazlaca ağırlık vermeye başladı ve henüz 16 yaşında iyi bir hekim oldu. Ünü hızlıca yayılınca, o dönemde ağır bir hastalık geçiren BuhâraEmiri'nin oğlunun  tedâvisi için hükümdârın sarayına dâvet edildi.

Hükümdârın sarayındaki büyük kütüphaneyi görünce "çocuğu iyileştirme" karşılığında bu muazzam kütüphaneden istifade etmek istediğini söyledi. İsteği kabûl edildi.

Emirin oğlu sağlığına kavuşunca, İbn-î Sînâda sarayın eşsiz kütüphanesine kavuştu. Burada yaptığı çalışmalarla astronomi,  fizik, kimya, matematik, felsefe ve tıp konularında seçkin bir konuma geldi.

Astronomi ve matematikte pek çok ilke imza atmasına rağmen, hekimlik konusunda kendisini geliştirdi. Yazdığı 220 eserin pek çoğu tıp alanında oldu.

Bin 600'lü yılların ortalarına kadar batı ülkelerinde, bin 900'lü yılların başına kadarda doğu ülkelerinde okutulan "el-Kânûnfi'tTıb" (Tıp Kânûnu) adlı eserini beş kitaptan oluşturdu.

Birinci kitabı el-külliyat tıbbın genel ilkeleri başlığını taşır ve dört bölümden oluşur. Mizaç teorisi, anatomi, embriyonun gelişimi, fizyolijik fonksiyonlar ve bunların tıptaki ruh kavramıyla ilişkisi ile koruyucu hekimliği içerir.

İkinci kitabı, patolojik belirtiler ve  ilaçlarla ilgilidir. İbn-î Sînâ burada 800 civarında ilacın listesini yayınlamıştır.

Üçüncü kitabı, hıfzıssıhha'ya ayrılmıştır.

Dördüncü kitabı, ilaçlarla ve cerrahi yöntemlerle tedavi. Ateşli hastalıklar, abseler, ortopedik problemler, zehirlenme ve yaralanmaları içerir.

Beşinci kitabı, 650 ayrı ilacın terkipleri ve bunların uygulanışıyla ilgili çok detaylı bilgiler vermektedir.

İbn-î Sînâ yazdığı önemli eserlerinden "Kitab'ülŞifâ" adlı kitabıyla da  Avrupa’da "Avicennaizm" adlı akımın doğmasına sebep oldu. 

İbn-î Sînâ başta şarbon hastalığı olmak üzere, karaciğer hastalıkları ve sarılığı keşfettiği gibi, o zamana kadar bilinmeyen kemiklerin ve sert dokularında iltihablanabildiğinitesbit etmiştir.

Yine İbn-î Sînâ, genetik yollarla hastalıkların geçtiğini söyleyerek zamanın tıpçılarının ağızlarını açık bırakırken, pek çok hastalığa gözle görünmeyen canlıların yol açtığını söyleyerek ilk defa mikroplardan bahsetmesi, tıp dünyasını hayretler içerisine düşmesine sebep olmuştur.

Yetmemiş, cerrahi tedavilerin sağlıklı yürütülebilmesi için anatominin önemine değinerek, ameliyatlarda kullanılmak üzere pek çok tıbbî âletler önermiştir.

Hatta İbn-iSînâ, kızıl hastalığı ve şeker hastalığını tesbit ederek insan kanının gıdayı taşıyan bir sıvı olduğunu söylemiştir.

Ameliyatlarında ilk uyuşturucuyu kullananda, suyun filtre ile mikroplardan temizlenmesi gerektiğini söyleyende odur. 

İbn-î Sînâ, günümüzdede oldukça geçerli olan beyaz kara bakmaktan oluşan kar körlüğüyle ilgili hastalıklar hakkında daha önce hiç bahsedilmemesine rağmen detaylı bilgiler sunmuştur.

"Bir mesele konusunda şaşırınca camiye gider, namaz kılar Allah'a (c.c.) yalvarırdım. Bunun üzerine benim için kapalı olan her şey açılır, güçlükler kolaylaşırdı. Geceleri evimde kandil ışığında çalışır, uykum geldiğinde o konuyu düşünerek uyurdum. Öyleki benim için pek çok konu uykuda çözülmüştür" diyen İbn-iSînâ'nın çalışma yöntemlerini, Türk Eğitim Tarihçisi Prof. Dr. Yahya Akyüz'den öğreniyoruz.

Akyüz Hoca, büyük Türk Filozofu diye tanıttığı İbn-iSînâ'yı aynı zamanda büyük Türk Hekimi ve ahlakçısı olarak da tanımlar.

İbn-iSînâ'nın eğitim görüşlerini anlatırkendeçocuk eğitimi uygulamalarında "çocuğun zevk ve ilgisinin genel eğitim ve meslek eğitiminde göz önünde tutulmasının gerekliliği" üzerinde durarak bunu 20. yüzyılın eğitimcileri Durkheim, Alain ve John Dewey'den 900 yıl önce ortaya koyduğunu söylemiştir.

İbn-iSînâ, Aristo'nun Metafizik kitabının çevirisini tam 40 sefer okumasına ve akabinde ezberlemesine rağmen anlamadığını, fakat aynı kitabın Farabî tarafından yapılan tercüme ve açıklamalarını kolayca anladığı için sadaka dağıttığını söyler.

Saraylarda da zindanlarda da kalan İbn-iSînâ'nın hayatıda çalkantılarla dolu olarak şehirden şehire göçerek geçmiştir. 

Yine böyle bir yolculuğu esnasında kolit hastalığına yakalandı. Bağırsakları yara oluncada bütün malını yoksullara dağıttı. Yazdığı onlarca eserle dünya tıp ilmine unutulmaz katkılar sağlayan ve yaptığı uygulamalarla tıpta çığır açan "Avicenna" İbn-iSînâ 1037 yılı Ramazan Ayında 57 yaşında iken Hemedan'da hayatını kaybetti.

Türbesi, Evliya Çelebi'nin Türkmence konuşuluyor dediği, bir dönem Selçuklu'ya başkent olmuş,  Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safeviler ve 1732 yılına kadar Osmanlı'ya ev sahipliği yapan Hemedan'dadır.

Eserleri Fransızca, Almanca, İspanyolca, İngilizce, İbranice, Farsça, Rusça olmak üzere pek çok dile çevrilmiştir. 

En önde gelen talebesi ve asistanı Ebû Ubeyd Cüzcâni Hocasının  hem hayatını yazmış, hemde özenle tuttuğu notlarını kitaplaştırmıştır.

Onlarca cilt tutan kitaplarının dışında, Harizmli âlimlerden Ebû Bekir El-Bekrî'nin özel isteğiyle Buhara'da kaleme aldığı yaklaşık 25 ciltlik "El-Hâsıl ve'lMahsûl" adlı eseri bulunamamıştır.

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

H.Y.E

Bizde Ibni Sina vb bir cok alim var fakat hicbirimiz onlari yeterince tanimiyor.Elin Avrupalisi kucuk bir bulus yapan insanini dunyaya tanitiyor.Niye bizdeki beyinler kendi insanimiz tarafindan bilinip takdir edilmez? Su egitim sistemimiz ne zaman milli olacak?
  • Yanıtla

Celil yağmuroğlu

Sayın hocam Allah sizlerden razı olsun tarihimizim derin detaylarına inmenize bir yazınıza sığdırmanıza çok faydalı oluyor bilhassa gençlere çünkü bu insanlar eskisi gibi artık çok az kitap okuyor ama bütün bilgileri bir Makalede ufukları ister istemez araştırmanın kapısını açıyor gençleri kitap okumayı teşvik ediyor, Maalesef Milli eğitimiz Müfredatı çok yetersiz ve ondan öte Çocuklarımızı körletiyor, Binlerce Türk ve İslam bilim Adamları varken kitaplarımız Yabancı bilim adamlarını örnek veriyorlar,, Zaten O yabancı bilim Adamları İslam bilim Adamlarından faydalanmışlar , Örneğin Endülüs, Semerkand, Buhara,Bağdat, O zaman ilmin merkezi bu bölgelerdi,, Vesselam
  • Yanıtla

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

Yaay İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23