• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Halit Kanak
Halit Kanak
TÜM YAZILARI

Çöl Kaplanı Fahrettin Paşa’nın özel kalemi, şâir, hâriciyeci İdris Sabih (vefât 18 Mart 1950)

18 Mart 2023
A


Halit Kanak İletişim:

“Yapamaz Ertuğrul evlâdı sensiz

Can verir Canan’dan geçemez Türkler 

Ebedî hâdimü’l haremeyniniz 

Ölsek de Ravzan’ı ruhumuz bekler.”

Yukarıdaki dörtlük gerçek adı Mehmed Sabih olan İdris Sabih Gezmen’in “Dünya ve Âhiret Efendimize” isimli mersiyesinden. Fahrettin Paşa’nın komutasında Medine-i Münevvere’yi savunurken bir dizi ihânet sonucu esir edildiğinde ciğer yanıklığı ile yazılmış. Okudukça hâlâ yüreğimiz kavrulur.

Hayati İnanç Hocamız’ın güzel bir tesbiti var. Hocamız; “Peygamberimiz Efendimiz Sallallahu aleyhi vesellem için yazılmış şiir, kaside ve naatların yüzde sekseni Türkler tarafından yazılmıştır” diyor. Bu ne sevgi yarabbi.. 

İdris Sabih, 1890 senesinde dünyaya gözlerini açmıştır. Babası Mehmet Tayyar, annesi Tevhide Hanımdır. Doğduğunda kendisine Mehmet Sabih ismi verildiyse de sonradan İdris Sabih ismini almıştır. Soyadı kanunu çıkınca da Gezmen ismini benimsemiştir. Gerçekten de soyadına yakışır bir hayat sürdü, Afganistan’dan Şili’ye kadar ayağının basmadığı yer kalmadı.

Çanakkale şehidi kardeşi 1892 doğumlu Ahmet Tevfik’ten başka bir de kız kardeşi vardı. İstanbul Fatih-Aksaray Çakırağa Mahallesi nüfusuna kayıtlı olan İdris Sabih, Hatice Adile Hanım ile evlenmiş ancak çocukları olmamıştır.

İlk, orta ve lise tahsilini (İptidai, rüştiye ve idadi) Darüşşafaka’da yapmıştır. Darüşşafaka’dan 6009/525 numaralı diploma ile mezun olmuş ve 8 Ağustos 1910 tarihinde Darülfünun Hukuk Mektebi’ne girmiş, Darülfünun’a devam ederken aynı zamanda 2 Ekim 1911-13 Aralık 1913 tarihleri arasında Adliye Nezareti İstatistik Şûbesi Kalemindede çalışmaya devam etmiştir. 

Ancak mezuniyetine iki ay kala seferberlik ilân edildiği için kardeşiyle birlikte tahsillerini bırakarak cepheye koşarlar. İdris Sabih Irak cephesinde iken, kardeşi Ahmet Tevfik Çanakkale cephesine görevlendirilmiştir. 

Seferberlik döneminde askerliğe alınması 2089 nolu sevk numarasıyla Aksaray Askerlik Şubesi tarafından 10 Ağustos 1914 tarihinde olmuştur. Kendisine verilen sicil numarası 332-61’dir ve o artık bir askerdir. 

5 aylık bir eğitimin ardından 7 Ocak 1915 ’te 6. Ordu emrine verilmiş, burada 7. Hafif Erzak Kolunda görevlendirilmiş, ardından Medine Kuvve-i Seferiyesi 24. Fırkada Hicaz Kolu Seferiyesi Erkân-ı Harbiye Birinci Şûbesinde Fahrettin Paşa’nın karargâhında Paşa’nın sır kâtibi olarak göreve başlamıştır.

Burada görev yaparken 7 Nisan 1915’de ihtiyat zabit vekilliğine terfi etmiş ve ilk şiirini Çanakkale’de şehit düşen kardeşi için burada yazmıştır. İdris Sabih, kardeşinin Çanakkale’de şehit olduğunu Ramazan bayramında öğrenir. 

23 yaşında şehâdete yürüyen kardeşi Ahmet Tevfik’in şehadet tarihi, 10 Ağustos 1915 Ramazan ayının 29. günüdür. Cephede geçen Ramazan bayramı daha bir keder ve hüzne boğmuştur 25 yaşındaki İdris Sabih’i. “Kardeşime” başlıklı şiirini işte o zaman yazar.

“O kadar yardımı bağrın ey çocuk

  Ecelin sunduğu şerbeti içtin

  Sırayı saygıyı unuttun çabuk

  Sebep ne ağandan ileri geçtin”

İdris Sabih kendisinden önce göçen kardeşine sitem ettiği “Kardeşime” başlıklı şiir, Harp mecmuasında 1916’da yayımlanmış, okuyanları hüzne boğmuştur. Birinci dünya savaşı sırasında 18 Mart 1915 günü Çanakkale Deniz zaferinin kazanıldığı gün dünyaya gelen edebiyatçı duâyen Prof. Dr. Mehmet Kaplan Hoca bu şiiri okurken ağlarmış. Çünkü, şiirin duygusallığı hocaya o seferberlikte askere alınan babasını hatırlatırmış. 

İdris Sabih, Hicaz Seferî Kuvvetler Komutanı Fahrettin Paşa’nın hususi kâtibiyken 17 Ocak 1919’da Medine’nin boşaltılması üzerine Mısır’da Kahire yakınlarındaki Seydibeşir Esir Kampında esaret hayatı başlamış ve ancak İstanbul’a 3 Mayıs 1920 tarihinde dönebilmiştir.

Esaret hayatının bitişinden sonra memuriyete Adliye Nezareti’nde devam etmiş, ardından Medine-i Münevveredeki komutanı Fahrettin Paşa’nın Kâbil elçiliğine tayininden sonra elçilik görevlisi olarak 4 Nisan 1922’de giden heyet içinde yer almıştır.

1922’den 13 Ocak 1929 tarihine kadar Kâbil’de görev yapmıştır. 1929 yılından sonra ise sırasıyla Ankara’da vekâlette, Halep, Santiago, Tahran, Moskova, Buenos Aires, Cidde, Oslo, Kopenhag ve Lizbon’da kâtip, konsolos muavini, konsolosluk müsteşarı ve konsolosluk gibi hizmetlerde bulunmuş, 4 Nisan 1949 tarihinde emekliye ayrılmıştır.

İdris Sabih, emekliliğinden yaklaşık bir yıl sonra, geçirdiği kısa bir hastalık devresini müteakip 18 Mart 1950 tarihinde Çanakkale Deniz zaferinin kazanıldığı günün yıldönümünde vefât etmiştir. Cenazesi 19 Mart Pazar günü öğle namazından sonra Fatih Camii’nden Silivrikapı (Kozlu) Mezarlığına kaldırılmıştır.

İdris Sabih Gezmen, Peygamberimizin Ravzası’nın bulunduğu Medine’yi savunan kahraman Mehmetçiğimiz arasında bulunmuş, gâzi bir şahsiyet olduğu kadar az sayıdaki eserleri ile Türk edebiyatında müstesna bir yer edinmeyi bilmiştir. 

İdris Sabih, Dışişleri Bakanlığındaki memuriyetinden emekli olmuş, ölüm yaş sırasına riayet etmediği için sitem ettiği Çanakkale şehidi kardeşi Ahmet Tevfik’e Çanakkale Deniz Savaşlarının 35. yıldönümünde kavuşmuştur. Mekânı cennet olsun inşaallah..

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

mükremin Sarıgül

rabbim gani gani rahmet etsin

kani

bugunde bir 18 mart yazisi yazsaydin sayin yazar
x

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23