Bir mektubun getirdikleri.. Enver Paşa’nın çocukları için çıkarılan özel kanûn (5 Temmuz 1939)
Bir mektubun getirdikleri.. Enver Paşa’nın çocukları için çıkarılan özel kanûn (5 Temmuz 1939)
HALİT KANAK
TBMM’nin 5 Temmuz 1939 Çarşamba günü yapılan oturumunda çok özel bir kanun çıkarılır.
Kânûn; Osmanlı Hânedanının 3 Mart 1924 Mart'ında sınırdışı edilmeleri ile Fransa'da yaşayan Naciye Sultân'la Enver Paşa'nın çocukları Mehpayker, Türkân ve Ali Enver ile Paşa'nın şehit edilmesinden sonra Naci'ye Sultân'la evlenen Enver Paşa'nın kardeşi Mehmet Kâmil Bey’den olma kızları Rânâ’nın yurda dönmelerinin serbest bırakılmalarını içeriyordu.
(Kadınlar 3 Mart 1924 28 yıl sonra, 16 Haziran 1952 tarihinde çıkarılan özel bir kanunla dönüş izni alırken, erkekler ise 15 Mayıs 1974 tarihli Genel Af yasasının 8. mad‐ desiyle geri dönebilmişlerdir.) Son düzenleme ise 18 Nisan 1949 tarihinde Pasaport ve Vatandaşlık Kanunlarında yapılan değişiklikle gerçekleşmiş ve yine bazı hanedan üyelerinin ülkeye girişine imkan tanın‐ö)
Kesin dönüş 1939 Temmuz ortalarında II. Dünya Savaşı başlamadan 45 gün önce gerçekleşti. 1917 doğumlu Mahpeyker, 1918 doğumlu Türkan, 1921 doğumlu Ali Enver ile 1926 doğumlu Rânâ Türkiye'ye döndüler.
Kânûnun çıkartılmasında Enver Paşa'nın babası Ahmet Killigil, kardeşi Nuri Killigil Paşa ile 1983 yılında vefât edecek olan kızkardeşi Mediha Hanım’la evli eniştesi 1944’te Genel Kurmay Başkanı olacak Orgeneral Kâzım Orbay'ın büyük emekleri vardı.
Naciye Sûltân; kayınbiraderi Nuri (Killigil) Paşa’nın defalarca başvuru yaptığını ve onun girişimlerinin kanunun çıkmasında önemli rolü olduğunu vurgularken, “vatandaş olarak memlekete dönmeleri için merhum Kayınbiraderim Nuri Paşa çok çalıştı” demişti.
Diğer taraftan baba Hacı Ahmet Killigil’in torunlarının Türkiye’ye dönmeleriyle ilgili yazdığı mektup can alıcı olmuştu. Bizzat; 25 Eylül 1937 tarihinde başbakanlık görevine başlayan Celâl Bayar’a 1938 yılında torunlarının yurda dönmesi için gönderdiği “Yüksek Başvekâlete” başlığıyla mektup şu şekildeydi.
“YÜKSEK BAŞVEKÂLETE
Oğlum merhum Enver Paşa’nın iki kızı ve bir oğlu analarının sakıt hânedana mensup bulunması yüzünden vatan haricinde Fransa’da yaşamaktadırlar.
Yüksek tahsillerini muvaffakiyetle bitiren ve büyüğü yirmi, küçüğü ondokuz yaşına giren merhumun çok sevdiği kızlarının yabancı topraklarda daha ziyâde kalmalarına ve Türkten gayrısıyla evlenmelerine yüksek vicdânınızında râzı olmayacağından eminim.
Torunlarımın, karındaşlarından biriyle evlenmelerini ve onbeş yaşına giren oğlanın da tâlim ve terbiyesini millî mekteplerde ikmâl etmesi için Anavatan’a dönmelerine müsadelerinizi yürekten gelen saygıyla iletirim.”
Başbakan Celal Bayar TBMM Başkanlığı yapan Yanya’lı dostları Abdûlhâlik Renda’yı mektuptan haberdar etmiş, konuyu meclisin gündemine almasını istemişti. Eğer konu meclis gündemine gelecek olursa zâten milletvekillerinin büyük bir bölümü buna evet diyeceklerini biliyordu. Fakat Reisicumhur Mustafa Kemal Atatürk 10 Kasım 1938’de ölmeden konunun gündeme alınmasına cesaret edilememişti.
TBMM 1939'un 5 Temmuz'unda Meclis başkanı Abdülhalik Renda tarafından gündeme alınan ve anneleri Sûltân, babaları Harbiye Nâzırı olan hanedana mensup beş çocuğa Türkiye'ye gelme izni verdi. Paşa'nın çocukları İstanbul'a döndüler.
Enver Paşa’nın oğlu Ali Enver babasının vasiyeti, amcası Nuri Paşa’nın da teşvikiyle asker olur. Askerlik mesleği içerisinde havacılığı tercih eder. Akabinde hava harp okulundan başarıyla mezun olduktan sonra komutanları tarafından kurs için İngiltere'ye gönderilir.
(Daha sonra Enver Paşa’nın oğlu olduğu gerekçesiyle kurmay yapılmayınca askerlikten ayrılacaktır.)
O sıra Londra’da büyükelçi olan Rauf Orbay, bir görüşme esnasında İngiltere Başbakanı Churchill'e Enver Paşa'nın oğlunun Londra'da olduğunu söyler.
Churchill heyecanlanır ve bir an önce Ali Enver'le görüşmek ister ve ilk fırsatta makamında misafir ettiği genç havacı Ali Enver'le sohbet ederken, bir ara Ali Enver'e "Biliyor musun Ali, baban benim siyasi hayatımı uzun yıllar geriye attı. Baban Enver Paşa yüzünden ancak 25 yıl sonra Başbakan olabildim" der.
Churchill'in bahsettiği konu, her ânı kahramanlıklarla dolu olan ÇANAKKALE ZAFERİ ve onun Kahraman Komutanı Başkumandan ENVER PAŞA'dır. Çünkü Çanakkale hezimetinin faturası o dönem İngiltere Bahriye Nâzırı olarak Çanakkale savaşlarını yöneten Churchill'e kesilmiş ve görevinden istifa ettirilmek zorunda bırakılmıştı..
Enver Paşa'nın diğer çocuklarından 17 Mayıs 1917 doğumlu büyük kızı Mahpeyker doktor olur ve kendisi gibi doktor olan Fikret Ürgüp İle 1946 yılında evlenen Mahpeyker, 3 Nisan 2000'de İstanbul'da seksen iki yaşında vefât eder. Cenazesi Osmanoğlu Ailesi mensuplarının katıldığı törenle 6 Nisan'da Erenköy'deki Galip Paşa Camii'nden kaldırılır Zincirlikuyu Kabristanına defnedilir.
Kimya mühendisi olan küçük kızı Türkan ise 1945'te Maya uygarlığı üzerine çalışmalarıyla bilinen Büyükelçi Hasan Tahsin Mayatepek'in oğlu Hüveyda Mayatepek ile evlenir. 25 Aralık 1989’da Ankara’da vefât eder. Mekânları cennet olsun..Günümüzde hayatta olan diğer hânedan üyeleri Şehzâdeler ve Hanımsultanlara Allah-û Teâlâ hayırlı ömürler nasip etsin inşaallah..