Körfez’de yeniden gerginlik
Körfez’de yeniden gerginlik
AHMET VAROL
Şubat sonunda siyonist işgal rejimiyle ABD ittifakının İran›a tam eşkıya baskını tarzında bir saldırı düzenlemesiyle başlayan savaşın ateşkesle sona ermesine, ateşkes süresinin dolmasından sonra 60 gün uzatılmasına ve yaz boyunca sürdürülen müzakerelere rağmen bölge eylül ayına yeni bir tırmanma dalgasıyla girdi. Bunda da belki ABD Başkanı Trump›ın ara seçimlere hazırlanırken, Körfez Savaşı’yla ilgili planlarının gerçekleşmemesinden dolayı maruz kaldığı itibar kaybını geri kazanmak amacıyla kabadayılık etmesinin önemli bir payı olmuştur. Fakat bu seferki gelişmelere paralel olarak ABD’nin gerginliği tüm bölgeye yayma planına yarayacak nitelikte bazı kritik gelişmeler yaşanması endişe vericidir.
Son gerginlik ABD’nin pazar günü İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki Larak adasını hedef alan saldırılarıyla başladı. Bu saldırıdan önce de Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki mayınların temizlendiği ve yeni mayın döşenmesine izin verilmeyeceği iddiasında bulunmuştu.
ABD muhtemelen, önceden İran’ı ekonomik kıskaca alma amaçlı talimatları sebebiyle Larak adasına yönelik saldırısına karşılık verilmeyeceğini umuyordu. Ama İran’ın elinde de ABD’nin yıpranmışlığından, füze stoklarının azaldığına dair bilgilerden kaynaklanan avantaj vardı. Dolayısıyla ABD’nin söz konusu saldırısına BAE ve Ürdün’deki askeri üslerine saldırılar düzenleyerek karşılık verdi.
Bu olayların hemen ardından, 31 Ağustos Pazartesi günü Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan iki petrol tankeri birkaç dakika arayla saldırıya uğradı. Bunlardan biri Suudi Arabistan’ın ulusal petrol şirketine ait bir ham petrol tankeriydi ve Umman kıyılarının yaklaşık 16 deniz mili açığında “nereden atıldığı tam belirlenemeyen mermilerle” vuruldu. Diğeri ise Güney Koreli Sinokor tarafından işletilen Liberya bayraklı bir süper tankerdi. Saldırılarda can kaybı yaşanmadı. Bunun üzerine ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın ticari gemilere ve bölgedeki Amerikan güçlerine yönelik saldırılarının ardından Devrim Muhafızları’na ait hedeflere yönelik yeni bir saldırı dalgası başlattığını duyurdu. İran›ın güneyindeki Bender Abbas ve Çabahar›da patlamalar duyuldu.
Tahran’ın cevabı gecikmedi. Devrim Muhafızları, Ürdün’ün Akabe kenti yakınlarındaki Camp Titin’de konuşlu ABD deniz piyadelerinin kışlasına düzenlediği balistik füze saldırısında “çok sayıda Amerikan askerini öldürdüğünü”, çeşitli tesisleri ve saldırı helikopterlerini imha ettiğini öne sürdü; ama iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. Trump ise Boğaz çevresindeki hedeflerin vurulduğunu teyit ederek, İran karşılık verirse çok daha ağır bir darbeyle yanıt verileceği uyarısında bulundu. Devrim Muhafızları da taarruz harekâtının süreceğini bildirdi.
Diplomatik kanal ise şimdilik tıkanmış durumda. Bununla birlikte Mısır yönetiminden yapılan açıklamada, gerginliğin giderilmesi için Çin ile Mısır arasında diplomatik çözüm yollarına geri dönülmesi konusunda görüş birliği olduğu dile getirildi. Bazı Arap ülkelerinin yönetimlerinden ise İran’ın, Arap ülkelerinde yer alan hedefleri ve Suudi Arabistan’a ait tankeri vurmasına karşı tepki ve kınama açıklamaları yapıldı.
Krizin küresel boyutu esas olarak enerji hattında kendini belli etti. ABD bu konudaki olumsuz havayı değiştirmek ve psikolojik rahatlama sağlamak amacıyla pazartesi günü Hürmüz Boğazı’ndan rekor düzeyde, 17 milyon varil petrol geçtiğini duyurdu. Ancak bu tür açıklamaların piyasayı yeterince rahatlatmadığı anlaşılıyor.
Bu belki kısa dönemli bir kriz ve gerginlik olabilir. Çünkü yeniden savaşın fitilinin çekilmesi ABD›nin de İran›ın da işine yaramayacaktır. Ancak hiçbir taraf yenilgiyi kabul etmiş ve karşı tarafın taleplerine razı olmuş görünümü vermek istemiyor. Trump’ın ekonomik ablukayı sıkılaştırma yönünde talimatlar verdikten sonra bir de namlunun ucunu göstererek İran’ın gözünü korkutmaya kalkışmasına karşılık verilmesi ise Trump’ın hesaplarını bir kez daha alt üst etmiş gibi görünüyor. Temennimiz ABD’nin gerginliği bölgeye yayma hesabının da tutmaması.