thy öğretmenler günü

Genco Erkal

Tiyatro yönetmeni ve oyuncusu Genco Erkal kimdir?

Genco Erkal, 28 Mart 1938 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. İlk ve ortaöğrenimini Galatasaray Lisesi ve Robert Koleji’nde bitirdi. 1967’de İstanbul Üniversitesi Psikoloji Bölümünden mezun oldu. Tiyatro çalışmalarına lise yıllarında başlayan Genco Erkal, 1957’de amatör olarak Genç Oyuncular topluluğunun kurulmasına katıldı. Bu toplulukça hazırlanan Molière uyarlaması Ayyar Hamza, Ahmet Kutsi Tecer'in Bir Pazar Günü ile Genç Oyuncular tarafından topluca yazı­lan Tavtati Kütüpaîi, Keloğlan, Yüzüncü Yıl Gösterisi gibi oyunlarda oynadı. 1959 yılında Fodor'un Kent Oyuncuları'nda sahnelenen Çöl Faresi oyunuyla profesyonel oldu. 1963'te Arena Tiyatrosu'nda Caragiale'nin Kayıp Mektup ve Hasek uyarlaması Aslan Asker Şvayk adlı oyunlarda oynadı. Gülriz Sururi-Engin Gezzar Topluluğu'nda Gün­gör Dilmen'in Midas'ın Kulakları (1964) ve Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı (1964), Ankara Sanat Tiyatrosu'nda Gogol'ün Bir Delinin Hatıra Defteri (1965) ve Brecht'in Arturo Ui'nin Yükselişi (1966) oyunlarında rol aldı. 1967-68'de İtalya, Fransa, İngiltere, Çekoslovakya gibi ülkelerde tiyatro incelemeleri yaptı. 1969’da Mehmet Akan, Şevket Altuğ, Ferit Erkal, Arif Erkin ve Nurten Tunç/Tuç? ile birlikte, Dostlar Tiyatrosu’nu kurdu.

Gorki, Brecht, Sartre, Peter Weiss, Steinbeck, Havel, Tankred Dorst gibi yabancı yazarların yanı sıra; Aziz Nesin, Haldun Taner, Nazım Hikmet, Can Yücel, Refik Erduran, Vasıf Öngören, Orhan Asena, Behiç Ak gibi Türk yazarlarının oyunlarını yönetti. Roman, öykü, şiir gibi değişik türlerden tiyatroya uyarlamalar yaptı, oyunlar çevirdi.

Genco Erkal, senfonik konserlerde Prokofiev'in Peter ile Kurt, Stravinski'nin Askerin Öyküsü, Fazıl Say'ın Nâzım adlı yapıtlarını, anlatıcı olarak seslendirdi. 1981’de Ali Özgentürk’ün At filmiyle sinemaya başladı. Faize Hücum, Hakkâri'de Bir Mevsim, Camdan Kalp filmlerinin başrolünde oynadı. TRT Televizyonu için, Haldun Taner'in ünlü müzikli oyunu Keşanlı Ali Destanı'nı yönetti ve oynadı.

Paris'te ve Avignon Festivali'nde, Fransızca oynadı. Fransız yapımı olan, Nâzım Hikmet'ten Sevdalı Bulut, Philippe Minyana'dan Ou vastu Jérémie? ve Paulo Coelho'nun ünlü romanından uyarlanan Simyacı oyunlarında rol aldı.

2008 yılında kendi yazdığı ve yönettiği, Sivas ‘93 isimli belgesel tiyatro oyununu, Türkiye ve Avrupa genelinde tiyatro seyircisi ile buluşturdu. Bu oyunun ardından, ABD'li tarihçi ve tiyatro yazarı Howard Zinn tarafından yazılan, Marx in Soho adlı tek kişilik tiyatro oyununu, Marx’ın Dönüşü adı ile sahneye uyarladı (2009).

Erkal ve arkadaşları, Dostlar Tiyatrosu ile, seyircinin toplumsal konulara duyarlılığına seslenen ve seyirciyi taraf olmaya çağıran bir ses olmaya çaba gösterdi. Bu tutumu ya da çizgisi nedeni ile Dostlar Tiyatrosu, birçok siyasal baskılar gördü, kapatıldı, mahkemelere verildi.

Çeşitli ödüller kazandığı roller arasında,  Aslan Asker Şvayk, Bir Delinin Hatıra Defteri, Galileo, Yalınayak Sokrates, Kerem Gibi, Can sayılabilir. İlk ödülü İlhan İskender Armağanı'nı 1963'te alan Genco Erkal, Ankara Sanatsevenler Derneği (1966), Ulvi Uraz (1978 ve 1985), Avni Dilligil (1986) ve Sanat Kurumu (1986) ödüllerini kazandı; ayrıca At ve Faize Hücum filmlerindeki rolleriyle 1982 ve 1983'te Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde en iyi erkek oyuncu seçildi. Bunların yanında 2008’de Pertevniyal Lisesi, 2009’da Aydın Doğan Vakfı tiyatro ödülünü aldı.

SEÇME OYUNLARI:

Durdurun Dünyayı İnecek Var,Ah Biz Eşekler, Analık Davas,ı Rosenbergler Ölmemeli, Ha-Me-Ka-Ha-Ha-Pe (1969), Keşanlı Ali Destanı, Nafile Dünya, Havana Duruşması,Karagöz’ün Berberliği, Asiye Nasıl Kurtulur? (1970), Zemberek (1971), Abdülcanbaz,Büyük Dümen (1972), Azizname (1973), Kerem Gibi, Düşmanlar (1974), Ezenler, Ezilenler, Başkaldıranlar (1975), Üç Kuruşluk Opera, Ağrı Dağı Efsanesi, Her Gün Yeni Baştan, Alpagut Olayı, Sabotaj Oyunu, Gün Dönerken (1976), İkili Oyun,Devrik Süleyman (1977), Brecht-Kabare (1978), Bitmeyen Kavga, Yaz (1980), Galileo Galilei (1983), Yalınayak Sokrates (1985), Bay Puntila ve Uşağı Matti (1987), Üzbik Baba, Übü, Kafkas Tebeşir Dairesi, Analık Davası (1988).