Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Ev hanımlarının emekli olması için...

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Soru: Ben evlenmeden önce bir yıla yakın sigortalı çalışmıştım. Başka da sigortalı çalışmam olmadı. Ev hanımıyım. Sigortalı çalışmam mümkün değil. Dışardan prim ödeyip emekli olabilir miyim? Aslı B.

Cevap: Sigortalı olmanın ilk yolu bir işverene bağlı olarak çalışmak, ikinci yolu kendi nam ve hesabına ticari veya tarımsal faaliyette bulunmaktır. Bu iki hal de zorunlu sigortalılık devreye girer. Sosyal sigortalarda sigortalı olmaya dair bir üçüncü yol daha var. Bu ise isteğe bağlı sigortalı olma yoluyla prim ödemektir. Böylece emekli maaşı bağlanabilmesi için prim eksiğini tamamlamak mümkün olabiliyor. İsteğe bağlı sigortalılık için SGK’ya başvuru yapmak gerekiyor. Başvurunun yapıldığı günden sonraki gün isteğe bağlı sigorta başlatılıyor.

Soru: Benim ilk sigorta girişim 10.01.1991 tarihidir. Çalıştığım işyeri sigorta girişini yapmış, adıma SSK numarası tahsis edilmiş ancak işveren prim ödemesine rağmen 4 aylık dönem bordrolarını vermediğinden bu tarih başlangıç alınmıyor. Benim sonraki sigortam 4.10.2000 tarihinde başlayan esnaf Bağ-Kur’udur. Şu an SSK’lı çalışıyorum. EYT’den yararlanıp emekli olmak için ne yapmalıyım? İrfan N.

Cevap: Uygulamada sigortalı olmak için işe giriş bildirgesinin verilmesi tek başına yeterli gelmiyor. Aynı zamanda sigortalının prim gün sayısı ile sigorta prim matrahının belirtildiği dört aylık dönem bordrolarının da SGK’ya verilmiş olması gerekiyor. Mevcut tabloya göre ancak 60 yaşını tamamlayınca emekli olma hakkını kazanabilirsiniz. Şayet işe giriş bildirgesi verilmesine rağmen sigortalı hizmetlerini gösteren bordrolar verilmediği için iş mahkemesine hizmet tespiti yahut bir günlük sigorta başlangıç dava açarsanız ve dava lehinize sonuçlanırsa SSK’dan 5525 gün primle, Bağ-Kur’dan 9000 gün primle yaşa tabi olmadan emekli olabilirsiniz. Prim gün sorununuz da yoksa bir günlük başlangıç davası açılması daha isabetli olan yoldur. Zira hizmet tespiti davasına göre daha kısa sürmektedir. Yanı sıra askerliğinizi 4.10.2000 tarihinden önce yapmış iseniz mahkemeyle uğraşmayıp 13 ay için askerlik borçlanması yaparak emekli olmanız da mümkün. Bu halde SSK’dan ancak 5975 gün primle emekli olabilirsiniz.

Soru: Benim emekli olmama 2 sene kaldı. Aslında daha önce emekli olacaktım ama 1260 gün SSK prim şartına takıldım. SSK sigortalısı olarak çalıştığım işyeri ailemizin şirketi. Yedi ay önce bu aile şirketimizden hisse aldım ve yüzde 15 hisse üzerinden ortak oldum. Halen bu şirket üzerinden SSK primim ödeniyor. Geçen hafta bir tanıdığım SSK primlerinin geçersiz olacağını söyledi. Muhasebecimiz ise bu konuda net cevap veremedi. Benim yatırdığım SSK primim geçersiz olabilir mi, düzeltmek için ne yapmalıyım. Ahmet U.

Cevap: 5510 sayılı Kanunu hükümlerine göre bir işveren yanında iş sözleşmesiyle çalışan diğer bir ifadeyle işverenin emir ve talimatı altına girerek emeğini sunan ve karşılığında ücret alan işçiler SSK sigortalısı sayılıyor. Kendi nam ve hesabına çalışanlar, diğer bir anlatımla vergi mükellefi olanlar, tarımsal faaliyette bulunup ilgili kuruluşlara kayıt yaptıranlar, limitet şirket ortağı olan ve anonim şirketin ortağı olup aynı zamanda da yönetim kurulu üyeliğine seçilenler Bağ-Kur sigortalısı sayılıyor. Yanı sıra Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan kişiler şayet aynı zamanda başka bir işveren yanında SSK sigortalısı olarak çalışıyor iseler SSK sigortalısı oldukları dönemler içinde Bağ-Kur sigortalılıkları askıya alınıyor. Bu durumdaki kişilere Bağ-Kur hizmeti verilmediği gibi Bağ-Kur prim borcu da çıkarılmıyor. Ancak 5510 sayılı Kanunda, ortak kişilerin, ortak şirkette işçi gibi çalışsalar bile SSK sigortalısı olamayacağına ilişkin hüküm bulunuyor. Bu hüküm gereği, Bağ-Kur sigortalısı olması gereken şirket ortakları, ortağı bulundukları işyerlerinden SSK sigortalısı bildirilemiyor, bildirilse dahi bu SSK sigortalılığı geçerli sayılmıyor. Bildirilen SSK primleri iptal ediliyor. Bağ-Kur prim borcuna aktarılıyor. Bu yasal mevzuatı gözeterek, ortağı olduğunuz işyerinden kendinizi boş yere SSK’lı bildirtmeyin. Sosyal Güvenlik Kurumu bu primleri Bağ-Kur statüsüne aktaracak. Emeklilik planlamanızı da bu duruma göre gözden geçirin.

Soru: Benim babamın 1420 gün prim ödemesi vardı. Kalan sürenin primini tamamlamayacağı düşüncesiyle primlerini 4 sene önce geri almıştı. Babam bu hafta rahmeti rahmana kavuştu. Anneme aylık bağlatmak için ne yapmamız gerek. Primlerini aldığı için bir ödeme yaparak primleri kazanmak mümkün olabiliyor mu? İsmail G.

Cevap: Emekli maaşı almakta iken ölen sigortalının hak sahibi sayılan aile efradına ölüm aylığı bağlanır. Yanı sıra henüz emekli olmayıp en az 1800 gün primi bulunan sigortalının ölümü halinde de ölen sigortalının dul eşine, reşit olmayan çocuklarına, bekar, boşanmış veya dul kalmış kızlarına hatta bazı şartlara haiz olan anne ve babasına ölüm maaşı bağlanır. Ölenin en son SSK statüsünde prim ödemiş olması halinde ise 1800 gün prim olmasa bile borçlanma hariç en az beş yıl sigortalılık süresi ve 900 gün prim ödemesi varsa aile efradına yine ölüm aylığı bağlanır.

Sağlığında primlerini geri çekmiş sigortalının ölümü sonrası aylık hakkı olan aile efradı, sigortalının aldığı primin güncel karşılığını ödeyerek hizmetleri ihya edip akabinde ölüm aylığı alma hakkını kazanabilir. Eğer babanızın son sigortalılığı SSK ise hizmetlerini ihya edince annenizin ölüm aylığı alma hakkı oluşacak. Şayet son sigorta statüsü Bağ-Kur ise hizmet ihyasına ilave 380 gün askerlik borçlanması ödeme suretiyle primler 1800 güne ulaşacak ve anneniz bu halde de ölüm aylığı almaya hak kazanacak.