Sabiha Gökçen

Dünya'nın ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen, 22 Mart 2001 tarihinde Gülhane Askerî Tıp Akademisi’nde hayatını kaybetmiştir.

Dünya'nın ilk kadın savaş pilotu olan Sabiha Gökçen, 22 Mart 1913 tarihinde  Bursa'da doğdu. Genç yaşta ailesini kaybetti. Bunun üzerine Mustafa Kemal Atatürk'e giderek okumak istedğini ifade etti. Bu olayın ardından Atatürk, Sabiha'yı evlatlık edindi ve çeşitli okullarda öğrenim görmesini sağladı. 

Havacılık kariyeri

Sabiha Gökçen, 1935'te Türkkuşu'nun açılış töreninde yapılan planör gösterilerinden etkilenerek havacılık sektörüne ilgi duydu. Mustafa Kemal Atatürk’ün de desteğini alarak Türk Kuşu Sivil Havacılık Okulu'na girdi. Bu dönemde yedi erkek öğrenciyle birlikte Kırım'a gönderilerek altı aylık yüksek planörcülük eğitimini Koktebel Yüksek Planör Okulu'nda tamamladı. Bunun yanında Eskişehir Havacılık Okulu’nda da Savmi Uçan ve Muhittin Bey’den özel uçuş dersleri aldı. 25 Şubat 1936 tarihinde de ilk defa motorlu uçak ile uçmaya başladı.

Dersim Harekatı

Sabiha Gökçen 1937 yılında Tunceli'de çıkan isyanı bastırmak için başlatılan Dersim Harekatı'nın hava saldırısı safhasında yer alan ilk kadın savaş pilotu oldu. Bu operasyonun sonucunda çok sayıda insan öldürülmüştür. Gökçen bu konu ile ilgili 1956 yılında Halit Kıvanç'a verdiği bir röportajda: "Canlı ne görürseniz ateş edin! emrini almıştık. Asilerin gıdası olan keçileri dahi ateşe tutuyorduk" demiştir.

Hatay meselesi

1937'de Fransa'nın, Hatay'ı Suriye'ye devretmeye hazırlandığı yolundaki haberler, Ankara'da sert tepkiyle karşılandı. Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle üniformasını giyen Sabiha Gökçen, Fransız elçisinin önünde havaya üç el ateş etti ve "Hatay'ın vatana katılması için gerekirse silahlanırız" dedi. Bu olayın ardından da tutuklanarak 1 gün hapis yattı. Gökçen'in bu teşebbüsü sayesinde Atatürk'ün planı tutmuş, düşmana göz dağı verilmiştir.

Balkan Seyahati

Sabiha Gökçen, 1938 yılında uçağıyla beş gün süren bir Balkan turu gerçekleştirdi. Bu seyahati sırasında Atina, Sofya ve Belgrad gibi şehirleri gezdi. 22 Haziran 1938 tarihinde de İstanbul'a döndü.

Atatürk'ün ölümünden sonraki hayatı

Sabiha Gökçen, manevi babası Atatürk'ü kaybetmesi üzerine ordudan ayrılarak Türkkuşu Uçuş Okulu'nda başöğretmen olarak çalışmaya başladı. 1955 yılına kadar da bu vazfiesini sürdürdü. 1940 senesinde de aynı okulda öğretmenlik yapan Üsteğmen Kemal Esiner ile evlendi. Ancak eşi 3 yıl sonra hayatını kaybetti. Gökçen, 22 Mart 2001 tarihinde Gülhane Askerî Tıp Akademisi’nde hayatını kaybetti.

Ödülleri

- Türk Hava Kurumu'nun bir numaralı Övünç Madalyası ve beratı
- Yugoslav Ordusunun en büyük nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı ve ordu brövesi
- Romanya Ordusu Havacılık Brövesi
- Trakya ve Ege Manevraları'ndan dolayı verilen hatıra madalyalar,
- Türk kadınının seçme ve seçilme hakkı kazanmasının 50. yılında TBMM'deki törende verilen mesleklerinde öncü kadınlar plaketi,
- Selçuk Üniversitesi'nin fahri doktorluk payesi,
- Türk Hava Kurumu tarafından 1989 yılında verilen altın madalya,
- 1991'de Uluslararası Havacılık Federasyonu'nun havacılığın bütün dallarında üstün başarı gösteren havacılara verdiği FAI altın madalyası
- 1996'da ABD'nin Maxwell Hava Üssü'ndeki törende "dünya tarihine adını yazdıran 20 havacıdan biri" ünvanı
- Ordu, çeşitli dernek ve kuruluşların verdiği 28 adet plaket.