Ümmet muştusu
Rahmetin en üst kıvamda şekillenmiş yankısı: Ümmet..
Bütün ümmete ait muhtevanın, bir tek insan mahiyetine yerleştirilmiş olma vakası: Ümmet İnsan..
“Ümmet İnsan”lardan örülü elvan elvan içtimai kanaviçe: Ümmet Toplum..
İlk ümmet oluşumu Hz. Adem ile başlar. Şüphesiz hem ilk insan hem de ilk peygamber olan Hz. Adem bütün insanlığı temsil eder çapta bir Ümmet İnsandı. Öncesinde insanlığın kaderi onun varlığında düğümlenmişti; sonrasında insanlığın kaderi onun yaşamında çözümlendi.
Yasak ağaca, soy ağacına yaklaşarak insanın dünyaya inişine sebep oldu; ama bu aynı zamanda insanlığın yükselişine de sebep olmak demekti. Cennette kalınsaydı, Adem’in yaratılış hikmeti meyve vermeyecekti; yasak meyveden tadınca, Adem, insanlık meyvesini verdi.
Kemiyet keyfiyetin rağmına işler. Adem nesli çoğaldıkça, keyfiyetin firesi arttı. İhtilaflar, ayrılıklar baş gösterdi. İlk kan, Ademoğullarının ayrılıklarının da tescili oldu. Kabil, kötü bir çığır açtı; kıyamete kadar sönmeyecek fitne ateşini tutuşturdu ve kendinden sonrakilere kötülüğü miras bıraktı. Kıskançlığı miras bıraktı, kini, nefreti, düşmanlığı miras bıraktı. Sonu pişmanlıkla bitecek ne varsa onu miras bıraktı.
İyinin kötüye yenik düşmesidir, Habil’in öldürülmesi. Kötü hükümranlığının başlamasıdır yer yüzünde. Fesadın başlamasıdır, bozgunculuğun, kaosun başlamasıdır. Günahın vicdanı karartmaya başlamasıdır. Acıma duygusunun ısırgan otuyla dağlanmasıdır; kaçıp gitsin, gizlensin, geri dönmesin diye.
Bahaneler çeşitlendi sonradan; kini, nefreti, düşmanlığı meşru göstermeye çalışan. Irk bahane edildi, renk bahane edildi, uygarlık bahane edildi, din bahane edildi, mezhep bahane edildi, yer- yurt bahane edildi, güç-kuvvet bahane edildi, hürriyet bahane edildi ve günümüzde olduğu şekliyle demokrasi bahane edildi..
Kötülüğün bahanesi sonsuz; nefsin istekleri, talepleri, hırsları, ihtirasları sonsuz da ondan. Kötülüğün kaynağı nefis. İnsana daima kötülüğü emreden o. Şeytan dış; nefis iç düşman. İkisinin birbiriyle dostluğu, düşmanlıktan beslenen dostluk.
Kötülük yokluğa, iyilik varlığa ait. Bu sebeple, hiçbir eylem gerçekleştirmeden de kötülük yapmak mümkün. Halbuki iyilikler, sabrın, çalışmanın, cehdin çocukları. Kötülük, tahribin, yıkmanın peşinde; iyilik, tamirin, ıslahın, vücuda getirmenin, kemale erdirmenin gayretinde.
Kötülüğün istinat noktası koca bir hiç. Mahiyetini ciddi bir mana ile anlamlandırmak imkansız. İnsanın, insan olamadığı anlarının; taşlaştığı, bitkileştiği, hayvanlaştığı demlerinin sıfır altı bilançosu. Yani, insanın Kabil yanının Habil yanına galebesi hengamı. Ölçü yok, endaze yok, işin yarınını düşünmek yok, sorumluluk yok, şuur, akıl, irade yok. Böylesi his, heves, vehim histerisinin kuşattığı, tutsak aldığı mahluka insan demenin imkanı da yok.
Dünya hayatı, zıtlar üzerine kurulu. Cenab-ı Hakk’ın hem Cemali hem de Celali isimlerinin eşyada zuhuru hak. Bu sebeple de hükümler farklı, tezahürler farklı. İyi- kötü, hayır- şer hep bu farklılıkların adı. Ne ki insan neye talipse ondan sorumlu.
Yıkmak, yapmaktan daima kolay. Bu iki kavrama ait konumun temsilcileri, yaptıklarının başarısı bakımından asla birbiriyle kıyaslanamaz. Her tekevvün için bu böyle. Peygamberler ile onların izinde giden müminleri zorlayan ve bazen hasımları karşısında mağlup eden gerçeklerden biri de bu. Fakat, sonuçta zaferin, galebenin ıslah mimarlarının yanında olduğu da bir tarihi vaka. Batılın nasip payı her zaman hüsran..
Ümmet, uzun zaman sürecinde bir araya gelmiş, aynı imanı, aynı değerleri paylaşan topluluk. Bu topluluğa şekil verecekler, onu kıvama erdirecekler ise, “Ümmet İnsan”lar. Bütün Peygamberler Ümmet İnsan. Bir de onlara varis olanlar..
Yani, yeryüzü mirasçılarına öncülük edenler; kışta gelip bizlere bahar hazırlayanlar.. Ektikleri tohumlar başak verdi. İdeallerimiz üzerinde hissettiğimiz yakıcı sıcaklık hasat vaktinin habercisi. Harmanımız mübarek olsun..
