Eğitimde Risale-i Nur formülü (2)

Bir önceki yazımızda eğitimin iki ana unsuru  olan talim ve terbiyeye kısa birer tarif getirmiş, ardından da terbiyede kazandırılması gereken değerleri , insani, entelektüel ve dini olmak üzere üç ana kategoriye ayırmıştık. İnsani değerlerden  acz, fakr ve şefkat üzerinde kısaca durmuş, şefkat maddesini tamamlayamadan  yazıyı bitirmiştik. Bugünkü yazımızda bir eğitim kavramı, bir insani değer olarak şefkati tamamlamak niyetindeyiz. 

Şefkatin olmadığı yerde, hem umumi varlık terbiyesinden hem de hususi pedagojik formasyondan bahsetmek imkansızdır. Eğiticilik ve öğreticilikte şefkat, aktarılacak bilgi ve telkin edilecek görgüyle eş değer öneme sahiptir. Anne-babalar yavrularını, ustalar çıraklarını, öğretmenler talebelerini, önderler toplumlarını yetiştirmede her şeyden çok bu yüce karaktere, bu ulvi duyguya muhtaçtırlar. Terbiyenin özü, üsaresi, ruhu, hayatı hep şefkattir. İkna edici işleviyle de katılımın sürekliliğini temin edici özelliği ile de bu böyledir. 

Nefsin ve neslin korunmasında, birey, aile ve toplumların maksimal düzeyde sağlıklı, mutlu ve huzurlu olmasında, içe ve dışa dönük şefkat psikolojisinin aktif kılınmasının payı  fevkalade önemlidir. Özüne, cevherine, mahiyetine karşı şefkatli olan bir insanın, kendisini maddi-manevi zarara uğratacak olumsuz bağımlılık ve suçlardan koruması en tabii neticedir. Hayat, bütünüyle sevgiye, saygıya layık olgudur. Onu, yıkıcı, tahrip edici, mahrum bırakıcı etmenlerden koruma insani vecibedir. Şefkat, bu vecibeyi, hayatın bütün katmanlarında yerine getirme sorumluluğunu üstlenmenin adıdır. 

Büyükten küçüğe uzanan çizgide her seviyede şefkat, aynı zamanda karşılıklı sevgi, saygı ve saygınlığın da garantisidir. Böylesi garanti, toplumsal tutkunluğun, içtimai kenetlenme ve dayanışmanın  en gerçekçi çaresidir; düşmanlığın, hoyratlığın, değer tanımazlığın istila meyline karşı da en aşılmaz, aşınmaz  muhkem settir. Bu özelliği ile şefkat, çok yönlü önemli sosyokültürel bir disiplin, bir erdem, bir fazilettir.

Şefkat, affedici yanı kadar, zararı önlemede caydırıcı tarafı da güçlü olan içeriktir. Hak, hukuk ve adaleti her koşul ve ortamda zinde tutabilmenin en etkili çarelerinden biri de bu içerikten azami ölçüde istifadedir. Gerisi zulüm, anarşi, terör ve kaosa primdir. Bu perspektiften bakıldığında şefkate, meşru otorite etiği demek mümkündür.

Şefkat, saygı, tevazu, hoşgörü gibi temel ahlaki değerleri besleyen insani hassasiyettir. Onu  kaybeden, pek çok ahlaki kıymeti kaybetmiş; gurur, kibir, benlik, bencillik, bağnazlık gibi afetlere yakalanmaya açık hale gelmiş demektir. ”Büyüklerimize saygı, küçüklerimize şefkat göstermeyen bizden değildir” hadis-i şerifinde  yapılan temel uyarıyı bu zaviyeden de değerlendirmek gerekir.

Tasavvuf mesleğinde şefkat, aşk gibi bir yoldur. Aşk, saliki “Vedud”,o ise “Rahim” ismine ulaştırmaktadır. Şefkat, kulu Rabbine vardıran  kutlu Buraktır.

Makro siyaset, emperyalist kavramları terk ile sevgide yankılanan bu merhamet yüklü kavrama  mutlaka literatüründe  yer vermek zorundadır. Ancak o zaman, dünyanın çok yönlü cennete döneceğine bütün kalbimizle inanabiliriz…