Şirket ortakları kendi işyerinde SSK’lı olamaz

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda, şirket ortaklarının ortak oldukları işyerinde SSK sigortalısı olamayacakları hükmü bulunuyor. Anayasa Mahkemesi 25.12.2019 tarihli kararında, kanunda yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi. Bu karar 11.2.2020 tarihli Resmi Gazetede yayınlandı.

Bu yazımızda şirket ortaklarının hangi kapsamda sigortalı olacağı ve kendini ortak olduğu şirketten SSK’lı bildirmiş kişilerin nasıl bir düzeltme yapması gerektiğini açıklayacağız.

Bilindiği üzere Türk Sosyal Sigorta Sisteminde üç farklı sigorta statüsü var ve bu statüler çalışmanın biçimine göre belirleniyor.

Bir işveren yanında çalışanlar SSK sigortalısı oluyor. Kendi adına ve hesabına çalışanlar yani vergi mükellefleri, limitet şirket ortakları ve anonim şirketin yönetim kuruluna seçilen ortakları ise Bağ-Kur sigortalısı olmakla yükümlü. Yine muhtarlar da Bağ-Kur’lu sayıldığı gibi tarımsal faaliyette bulunan ve tarım kaydı olan çiftçiler de tarım Bağ-Kur sigortalısı oluyor. Bir kamu kurumunda memur olarak çalışanlar ise 15.10.2008 öncesi ataması varsa veya ataması sonra olsa bile bu tarih öncesi Emekli Sandığıyla ilişkisi olmuşsa Emekli Sandık sigortalısı oluyor. Memurlukla ilgisi 15.10.2008’den sonra başlayanlar ise 4/C statülü sigortalı oluyor.

Eğer bir memur yani Emekli Sandığı veya 4/C sigortalısı olan kişi  mesai sonrası bir işyerinde çalışsa da SSK sigortalısı olmuyor. Yine vergi mükellefi veya şirket ortağı olsa ya da tarımsal faaliyette bulunsa da Bağ-Kur sigorta tescili yapılmıyor.

Bir işyerinde çalıştığı için SSK sigortalısı olan işçi, vergi mükellefi veya şirket ortağı olsa ya da tarımsal faaliyette bulunsa SSK’lı olduğu süre içinde Bağ-Kur sigorta tescili yapılmıyor. Ne zaman SSK sigortalılığı sona erse bu kez Bağ-Kur kaydı açılıyor. Daha sonra SSK’lı olarak bir işyerinde çalışmaya başlasa yine Bağ-Kur kaydı kapatılıyor.

Şu hususu özellikle belirtelim. Gerek 5510 sayılı Kanun gerekse Anayasa Mahkemesi Kararında vurgulandığı üzere bir kimse ortağı olduğu şirkette SSK sigortalısı olamıyor. Farz- mahal SSK’lı bildirilse de bu geçerli sayılmıyor.

Bu konuda bir istisna bulunuyor. 1.10.2008 tarihinden önce bir işçi ortaklık ilişkisi olmayan bir işte çalışırken yani SSK’lı iken ortak olduğu bu şirketten hisse alsa o halde SSK kesintisi olmadığı sürece bu işyerindeki SSK hizmeti geçerli oluyor. Ancak bir kimse bir şirkette kurucu ortak olsa ve kendini şirketin kurulduğu gün veya daha sonraki günlerde SSK’lı bildirse bu halde hizmet geçerli sayılmıyor. Yine işçi olduğu işyerinden SSK’lı çıkışı yapılıp ara vermeden kendini ortak olduğu şirketten SSK’lı bildirtenlerin bu hizmetleri de geçersiz oluyor.

Ayrıca SSK’lı çalışan işçi 1.10.2008’den sonra çalıştığı şirketten hisse alsa bile hisse aldığı gün itibariyle Bağ-Kur sigortalısı olması gerekiyor. Bu durumda da ortak olduğu günden önceki gün için SSK çıkışının yapılması gerekiyor.

Şirket ortağı olduğu için Bağ-Kur sigortalısı olması gerektiği halde hatalı olarak kendini ortak olduğu şirketten SSK’lı bildiren kişilere SGK iki önemli kolaylık sağlıyor.

Bu kolaylığın ilki ortaklık tarihi itibariyle Bağ-Kur kaydının açılması ve  SSK prim bildirgelerinin iptali sonrası yatan SSK primlerinin Bağ-Kur prim borcuna aktarılması. Burada aktarılan prim işçinin hissesi ile sınırlı. Ancak ilgili şirket yani bu şirketi temsil etmeye yetkili olan müdür veya anonim şirket ise yönetim kurulu, yatan işveren hissesinin de ortağın Bağ-Kur prim borcuna aktarılması yönünde yazılı müracaat yaparsa bu kez yatan SSK primlerinin tamamı Bağ-Kur borcuna aktarılıyor. Böylece Bağ-Kur prim borcu oluşmuyor.

SGK’nın hatalı sigorta ilişkisi kuran şirket ortaklarına sunduğu ikinci kolaylık ise SSK primleri yüksekten yatmış ise Bağ-Kur matrahının SSK prim matrahına çekilmesi. Ancak bunun için Bağ-Kur tescilini müteakip bir ay içinde yazılı başvuru yapılması gerekiyor. Aksi halde Bağ-Kur primi asgari ücret üzerinden tahakkuk ettiriliyor. Bu da emekli maaş miktarını olumsuz etkiliyor.

Emekli olmasına üçbuçuk  yıldan fazla süre kalıp SSK emeklisi olma adına kendini yasaya aykırı biçimde ortak olduğu şirketten SSK’lı bildirtmiş olanlar emeklilik zamanı hayal kırıklığı yaşamak istemiyorsa şimdiden bu anlattığımız düzeltmeleri yaptırmalı.

SSK emeklisi olmak için de ya şirketteki hissesini devredip bu şirkette veya başka şirkette SSK’lı çalışmayı sürdürmeli. Ya da ortağı olmadığı bir şirkette SSK’lı olarak işe girmeli.

Burada çok önemli gördüğüm bir uyarıda da bulunayım. Sakın ola yasaya aykırı işlem yapmayın. Yani çalışmadığınız bir işyerinden kendinizi SSK sigortalısı göstertmeyin. Günümüzde ulaşılan teknolojiyle bu tür sigorta yolsuzluğu mutlaka ortaya çıkar ve sonra tahminlerinizin ötesinde zarar görürsünüz. Unutmayalım ki, fiili çalışma yoksa hiçbir şartta SSK sigortalısı olmak mümkün değil.