Yerli robot, su altındaki arkeolojik kazılarda kullanılacak

Su altı arkeolojisiyle öne çıkan Türkiye'de yerli imkânlarla üretilen robot, suyun metrelerce derinliğinde arkeolojik kazı çalışmalarına destek verecek.

Kemer ve Yöresi Tanıtım Vakfı ve Akdeniz Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi Araştırma Merkezi tarafından 25'incisi düzenlenen "Uluslararası Kemer Sualtı Günleri" başladı.

Etkinlikte, Türkiye'de ilk kez su altı arkeolojik kazısı yapabilen yerli robotun deneme dalışı gerçekleştirildi. Su altı fotoğrafçısı ve dalış eğitmeni Mehtap Akbaş Çiftci bu anları görüntüledi.

Antalya Valisi Hulusi Şahin de dalgıç kıyafeti giyerek, Üçadalar bölgesinde gerçekleştirilen deneme dalışına katıldı.

Dalışı yapan Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü Başkanı ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Hakan Öniz, Uluslararası Kemer Sualtı Günleri kapsamında çeyrek asırdır önemli uluslararası toplantılara, etkinliklere ev sahipliği yaptıklarını söyledi.

Kemer'e Akdeniz Sualtı Arkeolojisi Müzesi'nin de kazandırılacağını belirten Öniz, Kültür ve Turizm Bakanlığı işbirliğinde su altı kazılarının gerçekleştirildiğini kaydetti.

"ROBOT 10-12 SAAT BOYUNCA DENİZİN ALTINDA KAZI YAPACAK" Öniz, etkinlik kapsamında yüksek teknolojiyi, su altı arkeolojisine adapte edebilmek için önemli çalışma yaptıklarını vurgulayarak, şöyle konuştu:

"Bu bağlamda su altı arkeologlarının, su altı kazılarındaki en büyük problemi dekompresyon (vurgun). Bu nedenle su altı arkeoloğu günde iki defa dalış yapabiliyor. Dalış süreleri genellikle 15'er dakika ile sınırlı. Kazıları tüm güne yayabilmek amacıyla su altı robotlarını, su altı kazılarına adapte etmeye çalıştık. Bu bağlamda robot üreten bir Antalya firması ile proje geliştirdik. Amacımız vakum sistemi ile suyun altında batığın üstündeki kumu, 10-11 metre uzaklığa transfer edecek robot teknolojisi geliştirmek. Bunu uygulamaya çalışıyoruz. Robot 300 metreye iniyor. Firma, 3 bin metreye inen robot da üretiyor. 300 metrede çalışmak bizim için çok iyi. 50 metrede de olsa 10-12 saat boyunca robot denizin altında bizim için kazı yapmaya devam edecek."

"ROBOT YÜZDE 100 YERLİ ÜRETİM" Türkiye'nin su altı arkeolojisinde dünyada lider olduğuna dikkati çeken Öniz, birçok ülkeden uzmanın Türkiye'de yetiştiğini söyledi.

Öniz, Türkiye'nin denizaltı mühendislik teknolojisiyle de dünyaya örnek olacağını dile getirerek, "Bugünden itibaren bu robotları kazılarımızda kullanarak su altı arkeologlarının emniyetlerini sağlayacağız. Su altı kazılarında batığın üzerindeki kumu transfer etme noktasında işimizi çok kısaltmış olacağız. En çok zaman alan batığın üzerindeki 2-3 metreye varan kum tabakasını transfer etmek. Bunu dalgıçlar, su altı arkeologları yapıyordu, robotlara bırakacağız. Geminin büyük ekranından kumandalarla en ufak hassasiyete kadar dikkat ederek bunu gerçekleştireceğiz." diye konuştu.

Projeyi yürüten Maren Robotics yetkilisi Osman Mare de yüzde 100 yerli üretim olan robotun 300 metre derinlik kapasitesine sahip olduğunu, sonraki hedeflerinin ise 3 bin metre derinliğe inebilecek yeni bir robot geliştirmek olduğunu ifade etti.