Ömer Hayyam

Ömer Hayyam, şiir ve matematiğin yanı sıra, felsefe ve astronomi ile de ilgilenmiştir.

Ömer Hayyam 18 Mayıs 1048 tarihinde İran’da doğdu.

Asıl adı Gıyaseddin Eb'ul Feth Ömer İbni İbrahim el-Hayyam.

Nizamül-Mülk ve Hasan Sabbah ile aynı medresede okumuş, zamanın ünlü alimi Muvaffakeddin Abdüllatif ibn el Lübad’ın talebesi olmuştur.

Rubaileriyle ünlü olan Hayyam, aynı zamanda çok iyi bir matematikçidir. Üçüncü dereceden bilinmeyen denklemlerle ilgili yazdığı bir eserinde bilinmeyen rakamın yerine Arapça'da "şey" anlamına gelen kelimeyi kullanmıştır. Daha sonra bu eseri diğer dillere çevrilirken İspanyolcaya "Xay" olarak geçmiştir. Daha sonra bu kelime ilk harfine indirgenerek bilinmeyen rakamın simgesi "x" olarak kullanılmaya başlamıştır.

Ayrıca Binom Açılımını ilk kullanan bilim insanıdır.

Genelde şiirlerindeki eğlence düşkünlüğünden dolayı Rubaileri ile ünlenmiştir.

Ömer Hayyam’ın rubailerinde dünya, varoluş, Allah, devlet ve toplumsal örgütlenme biçimleri gibi hayata ve insana ilişkin konularda özgürce ve sınır tanımadan akıl yürüttüğü görülmektedir.

Bazı şiirlerinde kullandığı ifadeler sebebiyle, çoğu bilim adamı, Hayyam’nın Mutezile mensubu olduğunu savunmaktadır.

“Sen sorguya çekmeden ben sorgularım seni,

Ey Tanrı, hangi günahım için öldürdün beni?”

dizeleri ve daha nice İslam inancına aykırı, isyan ögeleri barındıran dizeler Ömer Hayyam’a dayandırılmaktadır.