Travmalarımızı “EMDR” tedavi ediyor

Değerli okuyucular, kişiyi çok korkutan, dehşet içinde bırakan çaresiz hissettiren olaylar, uzun süren ruhsal travmalara yol açıyor. Geçmiş yıllarda travma deyince hemen aklımıza illaki deprem, sel, tecavüz gibi büyük olaylar gelirdi, sanki bir kişi sadece bu olaylardan sonra travma yaşayabilirdi. Ancak bize gelen danışanlara baktığımız zaman, bu kişiler hangi sorunla (depresyon, panik atak, kaygı bozuklukları, fobiler, evlilik sorunları gibi) gelirse gelsin seanslarda mutlaka çözülmemiş, bireyi rahatsız eden travmalara, olumsuz anılara sıklıkla rastlıyoruz. 

Travma iki şekilde görülüyor;

l Fiziki tehdit(T): Örneğin, kaza, şiddet, tecavüz, deprem sel gibi doğal afetler.

l Psikolojik travma(t): Başarısızlık, kıyaslanma, dışlanma, ihmal edilme, terk edilme, aşağılanma, cinsel taciz... vb. 

Travmalar olumsuz yaşam olaylarından, anılardan oluşur. Travmatik anılara psikolojide “hazmedilememiş anılar” deniyor. Travmatik anı kolayca basit uyaranlardan tetiklenebilir. Kişinin korkması için, geçmişte tek ve şiddetli bir korku geçirmesi yeterlidir. Örneğin, işi gereği uçak yolculuğu yaparken, uçak türbülansa girdiğinde çok korkan, yoğun bir kaygı yaşayan kişi, 5 sene sonra daha da uçağa binemeyebilir. Veya işi gereği binmesi gerekiyorsa birkaç sakinleştirici alarak güç bela uçak yolculuğu yapabilir. 

Travma geçiren kişiler, aşırı telaşlı ve kaygılıdır. Normalde önemsenmeyecek uyaranlara karşı aşırı derecede duyarlıdır ve en küçük uyaranlarla irkilme tepkisi gösterir. Huzursuzluk ve ellerde titremeler de görülebilir. Kişi travmatik olayı hatırladıkça, rüyalarda tekrar yaşadıkça bunaltı ve sıkıntı hisseder. Çok huzursuz ve tedirgin olur. Bu bunaltı uzun sürerse ve kişinin onu rahatlatan pozitif kaynakları az veya yeterli değilse depresyon da gelişebilir. Bu danışanlarda kişiler arası ilişkilerde ilgi azalır ve duygusal uyuşukluk olmaya başlar. Kişi travmatik olaylarla ilgili anılarını çok iyi hatırlar, fakat başka olaylara karşı dikkatsiz ve ilgisiz davranır. Danışan son derece unutkandır. En tipik belirti, olayın sık hatırlanması ve hatırlandıkça yeni baştan yaşanıyor gibi olmasıdır. Bir arabanın çarptığı öğretmen danışanım, yaralandıktan ve hastanede tedavi gördükten üç gün sonra, sürekli olarak bir arabanın kendi üzerine doğru geldiğini görerek uykusundan uyanıyor, tekrar uyumaya korkuyordu. İşine yorgun ve dinlenememiş olarak gidiyordu. Danışan olayı unutmak, düşünmemek ister; bunun için çabalar, ama travmatik olay bütün sahnesiyle ayrıntılarıyla tekrar tekrar düşüncede yaşanır. Bunun yanısıra kişi çevresini suçlayabilir, kendi bedenine gereksiz yere odaklanıp hastalık psikolojisine girer, karamsarlığa kapılır ve gelecekle ilgili umutsuzluk hisseder. 

Bu rahatsızlığın tedavisinde son derece kısa süren ve tedavi edici özelliği çok güçlü olan bir psikoterapi yöntemi var; bu yöntemin adı “EMDR yani Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme”.

EMDR, patolojinin uygun olmayan bir şekilde yerleşmiş algılamalardan ortaya çıktığını varsayan bilgi işleme modeline dayanan, sekiz aşamalı bir yaklaşımdır. EMDR tedavisi, rahatsız edici olaylara ulaşılmasını işlenmesini hızlandırmak ve öğrenme sürecini iyileştirmek için hafızanın algısal öğelerine (duygusal, bilişsel ve bedensel) odaklanmaktadır. Özetle EMDR süreci; a) Daha önceki dönemlere ait anıların çözülmesini sağlamak (içgörünün ortaya çıkması, bilişsel yeniden düzenleme, uygun duygulanım ve fiziksel tepkiler). b) İkinci derece koşullanmanın sonucu olarak, mevcut stres faktörünü tetikleyen uyaranın duyarsızlaştırılması ve c) Gelecekte daha iyi işlev gösterilebilmesi için uygun tutumların becerilerin ve arzu edilen davranışların yerleştirilmesi sürecidir. 

EMDR ilaç ve hipnoz kullanılmadan yapılan bir psikoterapi yöntemidir. Terapist danışanın gözlerini sağa ve sola hareket ettirerek, sağ ve sol beyni hafifçe uyarır ve bu şekilde danışanın kendini rahatsız eden bellek ve duygulara yoğunlaşmasını sağlar. Acı veren anılar, onlardan kaçınıldığı sürece rahatsızlık verme güçlerini korurlar. Bazı anı, geri dönüş ve kâbuslar en az o olayın yaşandığı an kadar üzücü ve bunaltıcı olabilir. EMDR terapisinde bu acı veren anılarla, oldukça güvenli bir ortamda karşılaşılır, böylece bu yüzden kendinizi bunalmış hissetmezsiniz. Bu şekilde onun üstüne gidebilir ve üstesinden gelmek için harekete geçebilme şansını bulursunuz. 

EMDR mantığını size bir metaforla açıklamak isterim: Örneğin kolumuz kesildiğinde, vücudumuz bunu bir şekilde onarır. Ancak yaranın içine cam kırıkları girmişse bu yara bir türlü kapanamaz. Beynin de kendini onarma işlevi vardır. Fakat travmatik olay olduğunda, aynı yaradaki cam kırığı gibi beyin kendini onaramaz. EMDR’ın işlevi bir nevi bu cam kırıklarını temizlemektir. Böylece kişiyi artık travmatik olay rahatsız etmez, onun bugünü yaşamasına engel olmaz. 

EMDR terapisinde ilk seanstan sonra beyin o olumsuz anıyı, olayı işlemlemeye başlar. Eğer altından başka bir travma çıkmadıysa danışan, ikinci seansa geldiğinde sıkıntısı azalmış oluyor, kaldığımız yerden devam ediyoruz ve kişi sonunda o anıya karşı duyarsızlaşıyor, anı silik bir resim haline geliyor. Artık, o anı aklına geldiğinde kişiyi üzmüyor, kalbini hızlı çarptırmıyor hale geliyor. 

Değerli okuyucular, EMDR tedavisi ile geçmişi değiştiremeyiz ama, o geçmiş yaşantıların bizim üzerimizdeki travmatik olumsuz etkilerini azaltabilir hatta ortadan kaldırabiliriz. EMDR, psikolojik travmanın oluşturduğu duygusal kilitlenmişliği açar ve kişinin doğal iyileştirici kaynaklarının harekete geçmesine izin verir. Böylece beyinde hapsolmuş/kilitli kalmış travmatik olayların işlenmesini sağlar. 

EMDR tekniği, fobi, panik bozukluk, anksiyete bozukluğu, beden algısı bozukluğu, sosyal fobi, depresyon, yas, kronik ağrı bozukluklarında çok kısa sürede işe yarar. Ayrıca sınav kaygısı, derse karşı motivasyonu başarıyı arttırmak alanlarında da oldukça etkili bir yöntemdir. 

Geçmişimizle barışıp, şu anı şükrederek yaşamanız duasıyla Allah’a emanet olunuz. 

PSİKOTERAPİST KIVANÇ TIĞLI BULUT

DNŞ. TEL: 0212 503 79 95-0 506 401 79 91