Çocukluk çağı travmaları

17 Şubat 2019 Pazar

Çocukluk dönemi travmaların çocukluk dönemindeki ölüm nedenlerinin %49’unu oluşturduğu ve yaşam boyu travmaların %25’inin çocukluk yıllarında görüldüğü belirtilmektedir. Büyüme yıllarında çocuklar %14-43 oranında en azından bir travmatik olaya maruz kalmaktadır. Çocuklarda ruhsal travmaya neden olabilecek yaşantılardan bazıları okullarda yaşanan şiddet olayları, fiziksel ve cinsel istismar, trafik kazaları, aile içi şiddet, kanser gibi önemli hastalıklar, hayvan ısırıkları, doğal afetler, terörizm, savaş ve akran zorbalığı gibi durumlardır. Bunlar içinde “istismarlar” önemli bir yer tutmaktadır.

Çocuklukta bu durumlarla baş etmek, yaşanan olayla mücadele etmek ve acı veren olayı yorumlamak genellikle zordur. Çocuklar yaşadıkları olaylardan yaş ve gelişimsel dönem özelliklerine göre farklı şekillerde etkilenir ve farklı tepkiler verirler. İki yaşındaki bir çocuğun babasının annesini dövmesini algılamasıyla, 14 yaşındaki bir çocuğunki çok farklıdır. Çocuklar bu tür olaylara maruz kaldıklarında, çaresizlikten aşırı korkuya kadar değişen nitelikte farklı tepkiler yaşayabilir. Bu duygular kaybolmadığında ya da yoğunlaştığında Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) çocuğun yaşamının birçok alanını etkilemeye başlar. 

Çocuklarda, travmatik olarak tanımlanan nitelikteki bir olay sonrasında, aşırı uyarılmışlık, yeniden yaşantılama, kaçınma, dış dünyaya ilginin azalması, tepkilerde yavaşlama ve yabancılaşma, kendine ve başkalarına yönelik agresif davranışlar, gelişimsel görevleri yerine getirmede başarısızlık, uyku, beslenme ve öz bakım alanlarında bedensel kontrolde kayıp, dünya algı ve şemasında değişim, beklenti davranışı ve travmatik beklentiler, çoğul somatik şikayetler, kendinden nefret etme ve kendini suçlama, kronik yetersizlik duygusu görülebilir.

Değerli okuyucular, Çocuklarda travma tedavisinde “Travma odaklı Bilişsel Davranışçı Terapiler (BDT)“ ve “EMDR” uygulamaları, “Deneyimsel Oyun terapisi” çok yararlıdır. Anksiyete ve depresyonla birlikte seyreden tablolarda ilaç tedavileri de önerilmektedir. Genel olarak okul gibi ortamlarda çocuğun zorbalığa maruz kalma, isim takılması, etiketlenmesi gibi psikolojik zararlardan korunması önemlidir. Yakınlarının ve öğretmenlerinin yargısız dinlemesi ya da yazı, resim gibi aktivitelerle kendini ifade etmesinin sağlanması yararlı olur. Travmalar kontrol kaybı duygusu yarattığı için çocuğun kontrol ve güvenlik duygularını yeniden kazanmasına yardım etmek önemlidir. Okulda akademik başarısını artıracak önlemler (kısa ödevler-odaklanmayı sağlar; hatırlama ve organize etmeyi kolaylaştıracak listeler, grafikler; anksiyete ve stresi azaltmasına yardım edecek şekilde zaman verme, gevşeme teknikleri vb. alınmalıdır. 

Çocuğun duygu ve düşüncelerini sizinle paylaşmasını sağlayacak ortamlar oluşturulmalıdır. Çocuğun zihnindeki belirsizlikleri gidermek için yaşına uygun bir şekilde bilgi vermek ve sorularını cevaplamak gerekir. Olay hakkında kısa ve net bilgiler verilmeli, her şeyin düzeleceği belirtilmelidir. Olay hakkında sessiz kalmak, çocuğun olay hakkında kendi senaryolarını üretmesine neden olabilir.. Çocuk hissettiklerini sizinle paylaşırken, “Güçlü ol”, “ağlama”, “üzülme sakın” gibi ifadeler yerine “evet, üzüldüğünü biliyorum” gibi ifadelerle yaklaşın. Bu şekilde konuşmak onu rahatlatır ve kendini ifade etmesine yardımcı olur. Çocuğun olayı zihninde berraklaştırmasına ve kabul etmesine, olayla ilgili kederini ifade etmesine yardım edin.

Çocuklar bazen etkilenmemiş gibi görünür ve duygularını yansıtmayabilir. Bu durumlarda oyunlarına, çizimlerine ve anlattıkları öykülere dikkat edilmelidir. Çünkü çocuklar duygularını genellikle resim yaparak ya da oyunlarda ifade ederler. Aileden birini ya da birkaçını kaybettiyse, ona yeniden huzurlu bir yaşamı olması için çalıştığınızı ifade edin. Kendini güvende hissetmesini sağlayın. Okul çocuğu ise, öğretmenini yaşanan olay veya durum hakkında bilgilendirin. 

Çocuklarımızı travmalardan koruyabilmeniz duasıyla Allah (c.c )’a emanet olunuz.

PSİKOTERAPİST KIVANÇ TIĞLI BULUT DNŞ TEL: 0212 503 79 95-0506 401 79 91

Not: Bu yazıda Sn. Fahriye Oflaz’ın Travma yaşamış çocuk ve gençlerin ele alınmasında Çocuk – Ergen ruh sağlığı” adlı yazısından alıntı yapılmıştır.

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • MUSTAFAMUSTAFA4 ay önce
    teşekkur
  • ALİALİ4 ay önce
    36. Andolsun ki biz her ümmete: “Allah’a kulluk edin ve (Allah’ın emirlerini yapmaktan men eden ve hevâsına göre dine ait hüküm koyup tanrılık taslayan) tâğûttan kaçının.” diye tebliğde bulunan bir peygamber gönderdik. Onlardan kimine Allah (niyet ve gayretine göre) hidayet etti, kiminin hakkında da (kötü niyet ve amellerine göre) sapıklık (sıfatı) kesinlik kazandı. İşte, gezin dolaşın yeryüzünde de (peygamberleri) yalanlayanların sonu nasıl oldu bakın!1Âyet-i kerîmede geçtiği üzere bütün peygamberler, insanları Allah’a kul olmaya çağırmak ve tâğûtlardan sakındırmak için gönderilmiştir. Çünkü tâğûtlar, kendilerini Rab yerine koyarak Allah’ın dinine karşılık, kendileri kural ve yaptırımlar koymuşlar ve insanları Allah’ın emirlerini yapmaktan alıkoymuşlar ve yasaklamışlardır. Hatta onları zorunlu olarak kendi din, fikir ve sistemlerine bağlamaya çalışmışlar, reddedenlere hasım kesilmiş ve hor görmüşlerdir; en tehlikeli durum da budur.2 Sahabe-i kirâm’ın çocuklarına ilk öğrettiği kelimelerden biri; “Âmentü billâh ve kefertü bi’t-tâğût” (Allah’a iman ettim, tâğûtu red ve inkâr ettim.) sözüdür.3Nahl Sûresi / 36.Ayet
  • ALİALİ4 ay önce
    Sahabe çocuklarına ilk önce Allah'a iman ettim tagutu red etmeyi öğretiyormuş. Birçok tagutu olanı ıslah etmek zordur.
  • Richard Dawkins Richard Dawkins 4 ay önce
    Travmatik Nevroz dan bahsediyorsunuz. Psikanaliz hakkındaki görüşlerinizi çok merak ediyorum. Bir Müslüman olarak Psikoloji ile uğraşmak zor değil mi?
  • cennetoğlucennetoğlu4 ay önce
    Hocam eve 100-200 metre uzaklıktaki markete fırına araba ile giden nesil için ne dersiniz. Hocam 3 beyazı kendine bırakın çocuklarına yedirmeyen anneler için ne dersiniz. Hocam affedersiniz ahır hayvanı beslenme hareketsizlik konforu tercihi olan anne babalar için ne dersiniz. Hocam dizilerde çocukları bebekleri ayrı odalarda yatıran ebebeyinler için ne dersiniz. Oysa yan odada dadısının bekledigini dadı tutacak maliyete katlanamayak özentili anne babalar için ne dersiniz. Ebe dede anne baba ve çocuklar olarak 3nesil bir arada yaşama şansımızın ortadan kalktıgı bir dönemde
  • Hey gidi!Hey gidi!4 ay önce
    Çocukluk çağımdaki tramvayları hatırlıyorum, içinde Vatman mı ne de vardı, ne güzeldi be o tramvay öyle; en son San Franşişkoo' da gördüm bi tane daha, eskiyi hatırladım.

Günün Özeti