Çocuğum çok çekingen
Anıl, danışmanlık merkezine getirildiğinde sanki bütün yaşamla bağını kesmiş görünmektedir. Öğretmeni tarafından tavsiye üzerine annesi bize getirmişti. Anıl’ın dersleri kötüydü, sınıfta arkadaşlık kuramıyordu, cesaretsiz davranıyordu. Babası her zaman, oğlunun sportmen olmasını arzu etmişti ama çoğu zaman hayal kırıklığına uğramıştı. Onunla oyun oynamak istediğinde oğlu isteksiz davranıyordu. Baba, oğlunun sessiz oyunları tercih etmesi karşısında onu harekete sürüklemek isteyince bu kadar ısrar, çocukta sorunlar meydana getirmiştir. Anıl’ın annesi ise eşiyle sorunları olan, eşinden göremediği sevgi ve ilgiyi, elinde olmasa da oğluna yansıtan bir hanımdı. Anne, oğlunun en küçük bir yaramaz davranışında sinir krizine girmiş gibi, oğluna bağırıp çağırıyor, hakaretler yağdırıyordu.
Aile terapisi ekollerinin tümüne göre; “Sorunlu çocuk yoktur, sorunlu aile vardır.” Anıl’ın annesi eşine olan öfkesini oğlundan çıkarmaktadır. Bir anne kendisiyle barışık, huzurlu olmalı ki evladına karşı sabırlı ve anlayışlı davranabilsin. Yani aslında çocuklar boşu boşuna altına kaçırmıyor, yalan söylemiyor, parmağını emmiyor, içine kapanmıyor. Çocuklarımızı sorunlu olmaya iten ailevi nedenler var, bu nedenler düzelmedikçe sorunlar da çözülemiyor.
Değerli okuyucular; çekingen çocuklar yaşıtları ile ilişki kurmakta zorlanırlar, kendinden küçüklerle oynamak isterler, yalnız kalmaktan hoşlanırlar. Annelerinin yanlarından ayrılmazlar, hatta babası ile veya büyük annesiyle yalnız kalmaktan kaçınırlar. Kendilerine soru sorulduğunda bazen cevap vermek istemezler, başlarını öne eğerler, nadir hallerde de göz, baş işaretiyle yetinirler. Bu çocuklar güvensiz, huzursuz çocuklardır. Bazılarında saldırganlık da görülebilir. Okul ortamı veya arkadaş grubu içinde olduklarında oyuna katılmak isteseler de kendilerinde bu cesareti bulamazlar. Mutlaka birisi onları elinden tutup oyuna sokmalıdır, oyuna girdikten sonra da mutlu oldukları dikkati çeker. Çekingen çocuklar aynı zamanda onlardan ne beklendiği veya yeni bir durumu nasıl ele alacaklarını bilmediklerinde, özellikle yeni bir iş karşısında kaldıklarında normalin üstünde bir huzursuzluk gösterirler.
Ailenin aşırı baskılı davranması veya çok koruyucu olması çocuğu çekingenliğe iter. Çocuğun söylediklerine aldırış edilmemesi de onu çekingen yapabilir. Bir başka neden de; çocuktan yaşı ve kapasitesi dışında davranışlar beklenmesi, fikirlerinin sürekli eleştirilmesidir.
Çocuklarımızın kendine güvenen, cesaretli bireyler olmaları için;
- Çocuklarınıza onları sevdiğinizi ifade edin. Onları kucaklayın.
- Çocuğunuzu başkalarıyla kıyaslamayın.
- Çocuklarınızın çabalarını övün, ufak da olsa başarılarını fark edin ve yüreklendirin. Kendisine çabalarından etkilendiğinizi belirtin.
- Çocuklarınıza onların da ailenin bir üyesi olduklarını hissettirin. Zaman zaman onların da yardım ve önerilerine başvurun.
- Çocuklarınızın becerilerini kullanabileceği özel deneyimler yaşamasına fırsat verin. Çocukları farklı kurs veya sportif etkinliklere yöneltin.
- Çocuklarınızı dinleyin. Sizinle bir şey paylaşmak istediklerinde dikkatle onların gözlerine bakarak, anladığınızı ifade edin, duygularını paylaşmalarına izin verin.
- Siz çocuklarınızın duygu ve düşüncelerini ne kadar önemserseniz bilin ki, onlar da sizden gelen sözleri o kadar önemseyecektir.
- Çocuğunuz yanlış bir davranışta bulunduğunda bu davranış hakkında onunla konuşun. Konuşmalarınızda eleştirel, kırıcı ifadeler içeren sen dili cümleleri kullanmayın.
Çocuğunuz çekingense arkadaşlık kurma ve sürdürmede de zorluklar yaşayacaktır. Bunları önlemek için çocuklarınızın arkadaşlıklarını ciddiye alın ve ilişkilerine ilgi göstererek, onları deneyimleri hakkında konuşmaya teşvik edin. Kendileriyle alay edilen ya da sataşılan çocuklar olsa bile, çocuğunuzun başkaları hakkındaki olumsuz düşüncelerini desteklemekten kaçının. Sınıf arkadaşlarını şikâyet ettiği zaman ona katılma isteğinizi frenleyin. Çünkü bu, sosyal dışlanmanın desteklenmesine hizmet eder. Sadece iyi dinleyici olun.
Ayrıca çocuklarınıza iyi örnek olmak da önemlidir. Eğer kendi hayatınızda arkadaşlarınıza zaman ayıramazsanız, çocuklarınız olumlu ve tatmin edici arkadaşlıkları nasıl kurabilirler? Çocuklarınızla arkadaşlarınız, onlarla yaptıklarınız ve sizin için neden önemli oldukları hakkında konuşun. Dostlarınızla birlikte olduğunuz etkinliklere katılmalarını sağlayın. Çocuğunuzun arkadaşlarıyla sorunları varsa, şimdiki ya da geçmişteki kendi arkadaş deneyimlerinizden örnekler verebilirsiniz. Çocuğunuzun sabırlı olmasını, herhangi bir yakın ilişkinin açabileceği kaçınılmaz yaralara katlanmasını, olumsuz duyguları ve deneyimleriyle kendi kendine nasıl başa çıkacağı hakkında karar vermesini sağlayın.
Çocuğunuz arkadaş edinmede zorluk çekiyorsa, kukla kullanarak sizinle birlikte rol yapması yani sosyal beceri eğitimi yararlı olur. Drama etkinlikleri de, çocuğun sosyalleşmesine ve kendine güvenmesine yardımcı olur.
Çocuklarınızı özgüvenli yetiştirebilmeniz duasıyla Allah’a emanet olun.
PSİKOTERAPİST
DNŞ. TEL: 0212 5037995-0506 401 79 91
