Suriye’de sinsi planlar devam ediyor
Suriye’deki savaşın durgunlaşması ve Ukrayna’daki krizin ön plana çıkması nedeniyle Suriye Türkiye’nin gündeminde geri plana düştü. Ancak ne var ki Suriye için kapalı kapılar ardında ABD ve Rusya arasında işbirliğine dayalı bir süreç ilerliyor ve bu sürecin sonuçları Türkiye’yi doğrudan etkileyebilir. Geçtiğimiz yıl bazı Arap devletleri Esed rejimi ile ilişkileri normalleştirip karşılıklı resmi ziyaretlerde bulundu veya büyükelçiliklerini açtı. Esed rejiminin Arap ülkeleri arasında normalleşme süreci Katar ve Suudi Arabistan’ın vetosu ile durmuş ve rejimin Arap Birliği’ne geri dönüşü engellendi. Peki, ABD’nin sözünden çıkmayan bazı Arap devletlerin nasıl olur da ABD’nin karşı çıktığı halde Esed rejimi ile normalleşmeye çalışabilir?
Biden’ın seçilmesinin ardından, yeni ABD yönetimi Suriye için yeni bir politika belirlemedi. Biden Suriye meselesini gündeme almadığı gibi, Suriye’ye yönelik ne tür bir politika uygulanacağını somutlaştırmadı ve Suriye için yeni bir özel temsilci atamadı. Bu durum ABD bürokrasisi içerisinde yeni bir güç mücadelesinin önünü açtı. Güç mücadelesini ABD Merkez Komutanlığından gelen Brett McGurk kazandı. McGurk’un ekibi doğrudan Rusya ile görüşmeler yürütüyor ve Esed rejimi ile ilişkileri normalleştirmek isteyen devletlere kapalı kapılar ardında yeşil ışık yakıyor.
ABD’deki liderlik boşluğunu dolduran ekip, Suriye politikasında yürüttüğü diplomatik süreçler doğrudan Türkiye’yi etkileyecektir. Brett McGurk’un Türkiye’ye yönelik düşmanlığı herkesin malumu. McGurk geçtiğimiz günlerde ABD ve Rusya arasında BM’deki Suriye toplantılarını aylık periyodlardan dönemsele çevirtmeyi başardı. Esed rejiminin suçlarının belgelenmesinin yavaşlaması Şam, Tahran ve Moskova’ya bir jesttir. İşlediği suçlardan dolayı yargılanmayacağını ve uluslararası takibin azaldığını hisseden Esed rejimi ve destekçileri bu karar ile Suriye’de yeni suçlar işlemeye daha da fazla teşvik edilecektir.
Hatta eğer Brett McGurk’un ekibi durdurulmaz ve ABD’nin Esed rejimi üzerindeki baskısı azalırsa, rejim ve destekçilerinin Suriye’de daha saldırgan politikalar izlemesine yol açabilir. İşlediği onca suça rağmen uluslararası alanda yeniden meşrulaştığını gören Esed rejimi, Suriye’deki sorunu askeri olarak çözmeye tekrar yeltenebilir. Bu durumda, Esed rejimi ve onu destekleyen Rusya ile İran’ın öncelikli hedefi Türkiye’nin koruduğu İdlib ve Suriye Geçici Hükümeti’nin kontrol ettiği Afrin, El-Bab ve Cerablus olacaktır.
Belki kısa vadede ABD’nin Brett McGurk marifetiyle Suriye’deki pozisyonu doğrudan sahadaki gelişmelere yansıması olmayacaktır. Ancak zamanla adım adım inşa edilen yeni bir denklem var. Bu denklemin temel amacı ABD ile Rusya arasında anlaşma sağlamak, YPG’nin Suriye’deki varlığını garanti altına almak, Türkiye’yi Suriye’den çıkarıp meşru Suriye muhalefetini imha etmek ve Suriye’ye askeri çözümü getirmektir.
McGurk’un ilmek ilmek işlediği bu süreç gerçekleşirse, Türkiye açısından ciddi olumsuz sonuçları olacaktır. Suriye belki Türkiye’nin gündeminden nispeten düşmüş olabilir anma McGurk tekrar sokmak için elinden geleni yapıyor. Analistlere göre Türkiye bunu engellemek için Esed rejiminin Arap Birliğine geri almasını veto eden Katar ve Suudi Arabistan ile Suriye dosyasında daha yakın çalışmalı, Avrupalı ülkeler nezdinde Esed rejimi üzerindeki baskının sürdürülmesi için diyalog geliştirmeli ve Suriye muhalefetini temsil eden yapıları güçlendirip uluslararası alana aktör olarak sunmalıdır. Eğer Türkiye, Suriye dosyasında sadece Türkiye’nin pozisyonunu ortaya koyarsa bunun etki alanı sınırlı olacaktır. Türkiye, aynı zamanda Suriyelilerin de pozisyonunu ortaya koyarak, kendi pozisyonunu güçlendirebilir. Bunu da inandırıcı ve ikna edici olarak yapması için Türkiye ile beraber hareket eden Suriye muhalefetinin uluslararası alanda bir aktör olmasını sağlamalıdır. Çünkü Suriyelileri Suriye Geçici Hükümeti temsil edebilirse temsiliyetteki meşruiyet de sorgulanmamış olacaktır.
