BİST rekorların adresi oldu

 Mehmet Canıtatlı 

BİST Genel Müdürü Hakan Atilla, borsanın halka arzı için 2020 yılı bitmeden hazır olacaklarını ancak daha önce önemli çalışmalara imza attıklarını kaydetti. Hakan Atilla’nın yaptığı açıklamalarda şu konular öne çıktı:

403 şirketin toplam değeri 1.23 trilyon lira

Borsa İstanbul’un tam entegre iş modeli ile çeşitlendirilmiş ürün yelpazesi sunduğuna dikkat çeken Atilla, “Geniş finansal hizmet yelpazesi ile gelişen Türkiye sermaye piyasalarını işleten Borsa İstanbul Grubu; paylar, türev ürünler, sabit getirili menkul kıymetler, kıymetli metaller, kıymetli taşlar ve İslami finans ürünleri başta olmak üzere sermaye piyasası araçlarının kotasyonu, alım-satımı, takası ve saklanması işlemlerini entegre bir iş modeli ile sunuyor. BİST’te işlem gören 403 şirketin piyasa değeri 2019 yılında yüzde 40’a yakın arttı. Piyasa değerinde artış 2020’de de devam ederek 17 Şubat’ta 1,23 trilyon liraya ulaştı” dedi.

Rekor üstüne rekor

Son 3 yılda, Pay Piyasası’nda işlem hacminin yıllık ortalama bileşik büyüme oranının yüzde 20’ye ulaştığını dile getiren Atilla, 12 Şubat’ta 24,97 milyar liralık hacim ile tüm zamanların günlük işlem hacmi rekoru kırıldığını kaydetti. Türev piyasalarda ürün çeşitliliği ile işlem hacimlerinin de artmaya devam ettiğini söyleyen Atilla, “İşlem sayısında tüm zamanlar günlük işlem adedi rekoru 12 Şubat’ta 225 bin 691 ile kırıldı. 2017 yılından beri, işlem hacminin yıllık ortalama bileşik büyüme oranı ise yüzde 30 oldu. Ayrıca Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası bir yılda yüzde 45 hacim artışı yakaladı. Günlük işlem hacmi 30 Aralık 2019 tarihinde 3,1 milyar lira ile rekor kırdı” bilgisini verdi.

Günlük açılan hesap sayısı 10 bine dayandı

Sermaye piyasalarına artan ilginin göstergesi olarak günlük açılan hesap sayısına dikkat çeken Hakan Atilla, “Günde ortalama 9 bin 700’den fazla hesap açılıyor, bakiyeli yatırımcı sayısı 1,27 milyonu geçerken, veri kullanıcı ağı gün geçtikçe genişliyor” şeklinde konuştu.

Köklü değişikliklere gidildi

Borsa İstanbul’un attığı adımlarla finansal sistemin derinleştirilmesinde önemli rol oynadığını dile getiren Hakan Atilla şöyle konuştu: “Borsa İstanbul stratejik hedeflerini, Yeni Ekonomi Programı (YEP) ile uyumlu bir şekilde belirledi. YEP’te yönü çizilen misyonumuz çerçevesinde finansal mimarimizi daha sağlam, esnek ve etkin kılacak hedefler geçekleştiriliyor. Son 6 ayda yapılanları dikkate alacak olursak; Döviz Swap Piyasası devreye alındı, yerli bankaların yabancı para ve TL nakit akışlarını ihtiyaçları doğrultusunda takas etmelerine imkan veren şeffaf, güvenilir ve organize bir piyasa finansal sisteme kazandırılmıştır. Günümüzde günlük ortalama işlem hacmi 10 milyar lira seviyesine ulaşmıştır. Haziran 2019’da luslararası standartlara uyumlu bir TL referans faiz oranı olan TLREF oluşturuldu. Kasım ayında ise pay piyasasında işlem gören şirketlerin belirlenen yeni kriterlere göre sınıflandırılmasına yönelik çalışma tamamlanarak Pay Piyasası’nda yeni pazar yapısı devreye alındı. Böylece, benzer büyüklük, derinlik ve likiditeye sahip şirketlerin aynı grup içerisinde yer alması sağlandı. Aralık ayında ise bankalarımızın orta ve uzun vadeli TL faiz risklerini döviz likiditelerini kullanmadan yönetmesine imkân verecek TLREF’e dayalı TL OIS (overnight index swap) kontratlarına yönelik takas, risk ve teminat yönetimi hizmeti Takasbank tarafından verilmeye başlandı. Takasbank’ın merkezi karşı taraf olarak takasını gerçekleştirdiği TL OIS tutarı 4 milyar lirayı aştı.

7/24 operasyon

“Öte yandan; Borsa İstanbul kasalarında saklanan standart altının kaydileştirilerek blokzincir ile transferine yönelik çalışmalar tamamlandı. Fiziksel dayanağı olan, regülasyonla uyumlu, maksimum gizlilik ve güvenlik sağlayan dijital altın transfer sistemi BİGA, 7/24 operasyona başladı. Geçen ay ise Akşam Seansı (AHT), uluslararası sermaye piyasaları ile entegrasyon kapsamında VİOP’ta devreye alınarak, 19:00-23:00 saatleri arasında işlem yapılmaya başlandı. Bu yolla, yabancı piyasaların gündüz seansında işlem yapan yatırımcılar, aynı anda VİOP’ta da işlem yaparak risklerini daha iyi yönetebilme imkânı elde ettiler.”

2020’de yeni açılımlarımız olacak

Borsa İstanbul’un sunacağı yeni ürün ve hizmetlerle sermaye piyasalarının derinleştirilmesinde sorumluluk üstlenmeye devam edeceğini anlatan Hakan Atilla, yapacakları atılımları ise şu şekilde özetledi:

-Endeskten iki sıfır atacağız: Borsa İstanbul endekslerinin diğer borsaların endeksleri ile kıyaslandığında “yüz bin” dolaylarında büyüklüklerle ifade edilmesinin oluşturduğu algıdan uzaklaşmak amacıyla ve ülke ekonomisinin güçlü imajnı destekleyen bir adım olarak, endekslerden iki sıfır atılması planlanmaktadır. Hazırlıklar ve testler, üyelerimiz, veri yayın kuruluşları dahil tüm paydaşlarımızla birlikte yapılacaktır. Uygulama mayıs ayında başlatılacak.

-Yeni vadeli işlem sözleşmeleri: Günlük döviz vadeli kontratları ve fiziki teslim özelliğine sahip döviz kontratları gibi, yatırımcılara esneklik ve kolaylık sağlayacak yeni vadeli işlem sözleşmelerinin sunulması 2020’de gündemde yer alan konuların başındadır.

-Paya dayalı kitle fonlaması: Paya dayalı kitle fonlamasının hayata geçirilmesi kapsamında Takasbank ve Merkezi Kayıt Kuruluşu çalışmalara başlamıştır. İlk çeyrekte, birincil piyasanın hizmete girmesinin ardından ikincil piyasa için de değerlendirmeler yapılacaktır.

-Finansal yük azaltılacak: Borsa İstanbul, finansal sistemde yenilikçi yaklaşımını sürdürüyor ve ülke ekonomisinin uluslararası sermaye akımlarından daha fazla yararlanabilmesine yönelik projeler geliştiriyor. Piyasalarımızda işlem yapan yatırım kuruluşlarının farklı piyasalar için bulundurdukları teminatların tek bir havuzda birleştirilmesine yönelik Takasbank nezdindeki çalışmalar hızla devam etmektedir. Bu projede yatırım kuruluşlarının finansal yüklerinin azaltılması hedeflenmektedir.

-Raporlama başlıyor: Yatırım kuruluşlarının risklerinin kontrolüne yönelik sistemler üzerinde Merkezi Kayıt Kuruluş (MKK) tarafından çalışmalar yürütülmektedir. Ayrıca risk yönetim sistemlerinin geliştirilmesi kapsamında, şirketlerin döviz yükümlülüklerine dair finansal veriler MKK tarafından Merkez Bankası’na raporlanacaktır.

Ana hedeflerimizden birisi de şirketleri BİST’e davet etmek

Borsa İstanbul, birikimlerini uzun vadeli yatırımlara dönüştürmek isteyen bireysel yatırımcılara şeffaf ve güvenilir bir piyasa sunmaktadır.  2012’de yürürlüğe giren yeni Sermaye Piyasası Kanunu ve ikincil düzenlemeler sayesinde bireysel yatırımcıların daha fazla korunmakta, derinleşen piyasalarda güvenli yatırımlar yapılabilmektedir. Türkiye genelinde Sermaye Piyasaları Kurulu ile başlatacağımız çalışma ile stratejik değeri olan şirketlerin halka arz yoluyla ekonomiye katkısını güçlendirmek için tanıtım çalışmalarına hız vereceğiz. Bu amaçla Gaziantep’ten başlayarak illere turlarımız olacak.

Dikkat çekici mesajlar

Kendisine yönetilen 50’den fazla soruyu karşılıksız bırakmayan Hakan Atilla, ABD’de mahkumiyeti süresince yaşadıklarını bir kenara not ettiğini, günü geldiğinde bu konuda da açıklamalar yapacağını dile getirdi. Borsa odaklı soruları içtenlikle cevaplandıran Atilla’nın öne çıkan diğer görüşleri ise şunlar oldu:

-Borsadaki yatırımcı profilinin yüzde 58’si yabancı. Daha fazla yerli yatırımcının gelmesi için çalışmalar var ancak olgunlaşmadı.

-Son dönemde seansın yükselmesinde yerli yatırımcıların rolü oldu.

-Açığa satış yasağının kalkmasını takipteyiz.

-Kapalı tahtalar ile ilgili bizim tarafımızda yapılabilecek bir şey yok.

-Halka açıklık oranı çok düşük hisselerde düzenleme olacak.

-Temettünün vergilendirilmesi konusunu diğer kurumlarla ortak çalışıyoruz, sade hale gelmeli.

-Borsada yüksek frekanslı işlem payı yüzde 16-17 seviyesinde. Endişe edecek durum yok.

-Ödünç piyasasını daha aktif hale getirmek için çalışma başlattık.

*Bitcoin’in borsada alınıp satılması yakın zamanda zor. Vadeli işlemlerde düşünülebilir.