Trabzon'da geliştirilen zırhlı botun batma durumunda ayrılan ön kabinine patent başvurusu

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Sürmene Abdullah Kanca Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Dr. Umut Yaşar Uzunali'nin Trabzon Tersanesi ve GEKATEK Mühendislik iş birliğiyle Trabzon'da geliştirdiği Modüler Zırhlı Kontrol Botu'nun (MZKB) olası bir batma durumunda gövdeden ayrılarak su üzerinde kalabilen ön kabin sistemi için patent başvurusu yapıldı. İç ve kıyı sularda personel taşınması, deniz güvenliği ve özel operasyonlar için tasarlanan bot, EN 1063 BR6 ve EN 1522 FB6 seviyelerinde balistik koruma sağlıyor.

Yaklaşık 11 metre uzunluğunda ve 3,2 metre genişliğindeki MZKB, 2 mürettebat ile 6 personel taşıyabiliyor. İki adet 300 beygir gücünde dıştan takma motorla donatılan bot, testlerde 30,5 knot sürate ulaştı. Ayrılan ön kabin düşük hızlarda bağımsız seyrini sürdürebiliyor; arka kabin ise acil müdahale ve ambulans konseptine dönüştürülebiliyor.

"Denizde de balistik koruma altında taşınma ihtiyacını düşündük"

Uzunali, projeyi 2020 yılında fikir olarak geliştirmeye başladıklarını, yaklaşık 4-5 aydır seyir testleri tamamlanan botu bu doğrultuda geliştirdiklerini anlattı. "Deniz ortamında da personelin bir noktadan başka bir noktaya balistik koruma altında güvenli şekilde taşınmasına ihtiyaç duyulabileceğini düşünerek yola çıktık" diyen Uzunali, monokok gövde yapısındaki kabinlerin belirli bir balistik koruma sağladığını belirtti.

Uzunali'ye göre projeyi benzerlerinden ayıran en önemli özelliklerden biri, botun batması durumunda ön kabinin gövdeden ayrılarak su üzerinde kalabilmesini sağlayan mekanik bağlantı sistemi. "Bu sistem için patent başvurusunda da bulunduk" diyen Uzunali, kabinin ayrılmadığı senaryolarda personelin can salıyla tahliye olabildiğini, ancak can salındaki personelin saldırılara açık hale gelebileceği göz önünde bulundurularak ön kabinin su üzerinde kalabilecek şekilde tasarlandığını ifade etti. İskele ve sancak taraflarındaki elektrik motorları sayesinde bot, düşük seyir hızlarında da görev yapabiliyor.

"Denizde personelin güvenli taşınmasının önemini daha net görüyoruz"

Uzunali, ilgili komutanlıklarla yaklaşık üç aydır fikir alışverişinde bulunduklarını, gelecek geri bildirimler doğrultusunda çıkarma ve koruma senaryolarına yönelik farklı seçenekler sunmayı planladıklarını söyledi. Projeye başladıkları 2020'de drone saldırılarının ve insansız, patlayıcı yüklü deniz araçlarının bugünkü kadar yaygın olmadığını, ancak gelecekte böyle bir koruma sistemine ihtiyaç duyulabileceğini öngördüklerini aktaran Uzunali, Ukrayna-Rusya Savaşı'ndan örnek verdi: "Düşük maliyetli dronlarla yük ve balıkçı gemileri hasara uğratılabiliyor, personel yaralanabiliyor veya saldırılar ölümle sonuçlanabiliyor."

Botun farklı görev ihtiyaçlarına göre çeşitli donanımlarla yapılandırılabildiğini belirten Uzunali, motorlara ve kabinlere drone saldırılarına karşı koruma sağlayan kafes sistemlerinin uygulanabildiğini aktardı. Seyir testlerinin sonucunu ise şu sözlerle değerlendirdi: "Testlerde 30,5 knot sürate ulaşarak hedeflerimizin üzerine çıktık. Gövde ve kabinlerin çelik yapıda olmasına rağmen bu sürate ulaşılması önemli bir sonuç oldu." Uzunali, ürün geliştirme çalışmalarının Trabzon'daki tersanede süreceğini söyledi.

Hedef seri üretim ve ihracat

Trabzon Tersanesi Genel Müdür Yardımcısı Kaptan İlyas Murtezaoğlu, projenin ürün geliştirme ve seri imalat aşamalarında iş birliğine başladıklarını, yurt içinden ve yurt dışından botun farklı modifikasyonlarına yönelik talepler aldıklarını belirtti. "Bu talepler doğrultusunda ürün tiplerini belirleyerek yakın zamanda seri imalata geçmeyi hedefliyoruz" diyen Murtezaoğlu, bu süreçte tersanenin tüm imkanlarını kullanacaklarını ifade etti.

Üniversite-sanayi iş birliğine büyük önem verdiklerini vurgulayan Murtezaoğlu, geliştirilen botun donanmanın yanı sıra Sahil Güvenlik ve emniyet teşkilatının ihtiyaçlarına da cevap verebileceğini düşündüklerini söyledi. Murtezaoğlu, tersanede donanma gemilerine bakım ve onarım hizmeti sunabilmek için ciddi yatırımlar yaptıklarını da aktardı.

Murtezaoğlu, "Projeyi uluslararası pazarlara taşıyarak ihracata katkı sağlamayı ve ülkemizi bu alanda önemli bir konuma getirmeyi hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.