Sıfır Atık Vakfı’ndan Afrika’da COP31 Diplomasisi: “Küresel Adalet İçin Buradayız”

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde çalışmalarını sürdüren Sıfır Atık Vakfı, Antalya’da 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenecek olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Konferansı'nın 31. Oturumu’na (COP31) devlet dışı aktörlerin en güçlü şekilde katılımı için temaslarını yoğunlaştırdı. 

Bu kapsamda Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, 8-10 Nisan tarihlerinde Kenya’nın başkenti Nairobi’de Afrika Birliği tarafından düzenlenen Afrika Kentsel Forumu’na katılarak bir açılış konuşması yaptı. Ağırbaş, forum kapsamında, COP31 sürecine ilişkin çok sayıda ikili ve heyetler arası görüşme de gerçekleştirdi. 

“Emine Erdoğan Hanımefendi’nin Liderliğinde Başlayan Hareket Kıtaları Aştı”

Program kapsamında Afrika kıtasının kentsel geleceği ve sürdürülebilirlik vizyonu yerinde değerlendirildi. 

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin liderliğinde 2017 yılında başlayan Sıfır Atık Hareketi’nin kıtaları aştığını söyleyen Ağırbaş, “Sıfır Atık, Bugün Birleşmiş Milletler üyesi 193 ülkede karşılık bulan bir hareket haline geldi. Sayın Cumhurbaşkanımız liderliğinde başlattığımız çevre, iklim değişikliği ve sıfır atık yolculuğunda artık farklı bir noktadayız. Sıfır Atık Vakfı dünyanın farklı noktalarındaki insanların hakkını savunmak için çalışmaya devam ediyor. Afrika halkı bizim için önemli. Dünyanın 7 bölgesinde mazlum halklar için kol kola, omuz omuza daha yaşanabilir bir dünya için çalışmalarımız aralıksız devam edecek” dedi.  

Ağırbaş, forum temaslarına ilişkin, “COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak temel önceliğimiz; Afrika kentlerinin iklim değişikliğine karşı dirençli, sürdürülebilir ve yaşanabilir merkezler haline gelmesine katkı sunmak. Şehirlerin dönüşümü; Sıfır Atık yaklaşımıyla kaynakların verimli kullanıldığı, doğayla uyumlu bir gelecek inşa etmek adına sadece yerel bir mesele değil, iklim mücadelemizin kalbidir” değerlendirmesinde bulundu. 

“COP31’de Görevim Sadece Temsil Değil, Aynı Zamanda Afrika’nın Merkezde Yer Almasını Sağlamak”

Açılış konuşmasında; iklim değişikliğinin en şiddetli etkilerinin yaşandığı bir dönemde düzenlenen forumun önemini vurgulayan Ağırbaş, “Bu sadece bir zorluk değil. Aynı zamanda dayanıklı, kapsayıcı ve iklim açısından güvenli, uyumlu şehirler inşa etmek için eşsiz bir fırsat. COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak görevim, Afrika gibi bölgelerin küresel iklim gündeminde sadece temsil edilmesini değil, aynı zamanda merkezde yer almasını sağlamaktır” dedi. 

“İklim Eylemi Afrika’nın Gerçeklerine Dayanmalı”

İklim eyleminin Afrika genelindeki bölgesel gerçeklere dayanması gerektiğini söyleyen Ağırbaş, “Birbirine bağlı zorluklar, arazi sorunları, gıda güvensizliği ve tekrarlayan kentsel büyüme görüyoruz. Bunlar izole sorunlar değil. Geçim kaynaklarını şekillendiriyor, göçleri tetikliyor ve şehirleri yeniden tanımlıyorlar. Ve işte tam da bu nedenle şehirler iklim çözümlerinin kalbinde olmalıdır” ifadelerini kullandı. 

Bölge için dört önceliğe dikkat çeken Ağırbaş, şunları söyledi:

“Birincisi, dayanıklılık. Hem insanları hem de ekonomileri korumak için dayanıklılığa, altyapıya ve doğa tabanlı çözümlere yatırım yapmak şarttır. İkincisi, emisyon şehirleri olarak, şehirler sadece savunmasız değiller. Sürdürülebilir ulaşımdan temiz enerjiye ve yeşil binalara kadar iklim çözümlerinin güçlü motorlarıdırlar. Üçüncüsü, sıfır atık ve döngüsel sistemler. Atık sadece bir zorluk değil, bir fırsattır. Döngüsel yaklaşım emisyonları azaltabilir, iş alanı yaratabilir ve halk sağlığını iyileştirebilir. Ve dördüncüsü, kapsayıcı iklim eylemi; gerçek dönüşüm, insan merkezli topluluklar olmalıdır.”

“COP31’de Taahhütleri Gerçek ve Görünür Etkiye Dönüştürme Sorumluluğumuz Var”

Gençlerin ve kayıt dışı işçilerin desteklenmeleri gerektiğini söyleyen Ağırbaş, “COP31'e doğru ilerlerken, taahhütleri gerçek, görünür etkiye dönüştürme konusunda açık bir sorumluluğumuz var. Afrika Kentsel Formülü, en çok ihtiyaç duyulan yerlerde güç, ortaklık ve çözümü hızlandıran güçlü bir platformdur” dedi. 

Forum Kapsamında Önemli Görüşmeler

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Afrika Kentsel Forumu kapsamında önemli görüşmeler de gerçekleştirdi. WRI Afrika Dirençli Şehirler Direktörü ve WRI Etiyopya Temsilcisi Aklilu Fikresilassie ile bir araya gelen Ağırbaş, “Görüşmemizde, Afrika kentlerinin iklim krizine karşı dirençli hale getirilmesi ve sürdürülebilir kentsel gelişim stratejileri üzerine fikir alışverişinde bulunduk. COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak, yerel yönetimlerin iklim eylemindeki rolünü güçlendirmeyi ve şehirlerimizi daha yaşanabilir bir geleceğe hazırlamak için uluslararası iş birliklerimizi sürdürüyoruz” dedi. 

“Temel Vizyonumuz, Günlük Hayata Doğrudan Dokunmak”

Kentsel yoksullukla mücadele ve iklim dirençliliğini merkeze alan BCRUP Yüksek Düzeyli Yan Etkinliği’nde bir konuşma yapan Ağırbaş, kentsel yoksullukla mücadele eden toplulukların iklim değişikliğine karşı direncini artırmayı hedefleyen BCRUP programının önemine dikkat çekti. Ağırbaş, “COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak temel vizyonumuz; iklim çözümlerinin sadece stratejik belgelerde kalmaması, kentin en savunmasız bölgelerinde yaşayan insanların günlük hayatına doğrudan dokunmasıdır” ifadelerini kullandı. 

Sürdürülebilir Kentleşme Hedefleri Paylaşıldı

Nairobi’deki temasları kapsamında; T3 Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Elvan Kuzucu Hıdır ve Afrika Kültür Evi Yönetim Kurulu Başkanı Zeliha Sağlam ile birlikte UN-Habitat İcra Direktörü Anacláudia Rossbach ile bir araya gelen Ağırbaş, “Görüşmede şehirlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki merkezi rolüne odaklanırken; COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak sürdürülebilir kentleşme hedeflerimizi paylaştık. Uluslararası iş birliklerimizi güçlendirerek, sürdürülebilir kalkınma hedeflerini yerelden genele yayma kararlılığımızı sürdüreceğiz” dedi. 

Afrika’nın En Büyük Gecekondu Mahallesine Saha Ziyareti

Afrika Kentsel Forumu’nun ardından Kenya’da yerel temaslarda bulunan Ağırbaş, kadın zanaatkarlarla bir araya geldi. Programda Afrikalı kadınların ekonomik açıdan güçlenmesi ve sürdürülebilir geçim kaynakları değerlendirildi. 

Daha sonra Kenya’daki gençlik liderleriyle buluşan Ağırbaş, bölgedeki dezavantajlı gruplara yönelik saha ziyaretleri gerçekleştirdi. Ağırbaş, Kenya’da bulunan Afrika’nın en büyük gecekondu mahallesi olan Kibera’ya ziyaretine ilişkin, “İklim adaleti ve vicdanın sesini Kenya, Kibera’dan tüm dünyaya duyurmak istiyoruz. Ortak evimiz dünyayı korumanın yolu, her şeyden önce birbirimizi korumaktan ve gözetmekten geçiyor” dedi.

“Küresel Adalet Çağrısının Bir Parçası Olmak İçin Buradayız”

Kibera’da bir okulu ziyaret ederek gözlemlerde bulunan Ağırbaş, şunları söyledi:

“Biz şu anda bir okuldayız. Burada ayda 10-15 dolar, belki daha az finansmanla hayatını sürdürmeye çalışan insanlar var. Bu insanlar neler olup bittiğinden habersiz bir şekilde, iklim değişikliğine bağlı sebeplerden dolayı hayatlarını kaybediyorlar. Biz buna dur demek istiyoruz. Bu yoksulluğa, adaletsizliğe karşı biz de mücadele etmek istiyoruz. 

Sayın Cumhurbaşkanımızın bu bağlamda küresel bir adalet çağrısı var. Biz de bu küresel adalet çağrısının bir parçası olarak buradayız. Yılda 8 milyondan fazla insanımızı biz açlık ve susuzluğa bağlı sebeplerden dolayı kaybediyoruz. Ve özellikle bu bölgeye yaşayan insanlar yetersiz beslenme ve sağlıksız gıda nedeniyle hayatlarını kaybediyorlar. Biz de bugün burada bunun farkındalığı ve mücadelesi için buradayız. Hep birlikte bir farkındalık oluşturacağız. Hep beraber başaracağımıza inanıyoruz.”

Mücadele Yalnızca Çevresel Değil, Aynı Zamanda Derin Bir İnsanlık Meselesi

Sıfır Atık Vakfı, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi liderliğinde şekillenen vizyonla, iklim değişikliğine karşı mücadelenin çevre ekseni dışında, aynı zamanda derin bir insanlık meselesi olduğunu güçlü bir şekilde ortaya koymaktadır. Sıfır Atık yaklaşımı, en kırılgan kesimlerin sesini duyurmayı ve görünmeyeni görünür kılmayı hedefleyen kapsayıcı bir anlayışla ilerlemektedir. Bu doğrultuda, iklim değişikliğinden en fazla etkilenen dezavantajlı grupların yaşadığı sorunların yalnızca tespit edilmekle kalmayıp, aynı zamanda çözümün merkezine taşınması hedeflenmektedir. 

Dezavantajlı Bölgelerden Katılımın Teşvik Edilmesi Karar Mekanizmaları İçin Kritik Bir Adım

Türkiye’de düzenlenecek COP31 sürecinde ortaya konulacak bu temsil, bugüne kadar küresel platformlarda yeterince yer bulamayan toplulukların doğrudan söz sahibi olmasını sağlayacaktır. Dezavantajlı bölgelerden katılımın teşvik edilmesi, sahadaki gerçekliğin karar mekanizmalarına taşınması açısından kritik bir adım olacaktır. 

Sıfır Atık Vakfı’nın öncülüğünde yükselen bu yaklaşım, dünyayı sürüklendiği kaotik eşikten daha adil ve sürdürülebilir bir geleceğe yönlendirme çağrısıdır. İklim krizinin yükünü en ağır şekilde taşıyanların sesi, COP31’de daha güçlü yankılanacak; insanlık ortak bir sorumluluk bilinciyle hareket etmeye davet edilecektir.