Silahlar teslim edilmedi, 70 milyon euro sırra kadem bastı: Savunma bakanı aniden istifa etti

Savunmasanayist'te yer alan habere göre Estonya Savunma Yatırımları Merkezi (RKIK/ECDI), İtalyan Datasel S.R.L. şirketiyle dört sözleşme imzalayarak Ukrayna’ya gönderilecek topçu mühimmatı için yaklaşık 70 milyon euro avans ödemesi yaptı.

Ancak daha önce hiçbir mermi satışı bulunmayan ve bir Hint savunma firması tarafından devralınmış olan bu şirketten tedarik edilen mühimmat Ukrayna’ya hiçbir zaman ulaşmadı.

Estonya, şu anda ödediği tutarı ulusal mahkemeler ve Strazburg’daki Avrupa Tahkim Mahkemesi üzerinden geri almaya çalışıyor.

Estonya Savunma Yatırımları Merkezi skandala bağlı toplam tutarın 70 milyon euro olduğunu belirtirken, Pevkur bizzat Datasel’e doğrudan bağlı avans ödemelerinin yaklaşık 60 milyon euro olduğunu söyledi. Datasel ise kendisine 59 milyon euro ödendiğini ve 58 milyon euro değerinde mal faturaladığını iddia ediyor.

Estonya Sayıştayı’nın (Riigikogu) 28 Ağustos’ta yayımladığı yıllık raporda, Savunma Bakanlığı’na bağlı kurumların faaliyetlerinde ciddi sorunlar tespit edildiği belirtildi. Raporda, sözleşmelerin yönetimi, izlenmesi ve uygulanmasında sürekli eksiklikler ile teslim alınan malların uygunluk ve varış kontrolünde aksaklıklar bulunduğu vurgulandı.

Rapor, RKIK’nin bakanlığın bütçe belgelerinde aksini iddia etmesine rağmen, teçhizat aracılık sözleşmeleriyle Estonya devlet bütçesi için mali risk ve yükümlülük üstlendiğini ortaya koydu. Estonya Başsavcılığı, 2025 ve 2026 raporlarında ele alınan konularla ilgili bir ceza soruşturması başlattı.

Avrupa Komisyonu Sözcüsü Christian Wigand, Brüksel’in Estonya makamlarıyla temas halinde olduğunu ve Estonya’nın Avrupa Barış Tesisi’nden aldığı 70 milyon euroyu geri ödeyip ödemeyeceğinin araştırıldığını açıkladı.

Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur, Ukrayna’ya gönderilmek üzere Avrupa Birliği fonuyla finanse edilen ancak hiç teslim edilmeyen 70 milyon euroluk (yaklaşık 81 milyon dolar) topçu mermisi anlaşmasına ilişkin skandalın büyümesi üzerine 2 Eylül’de istifa etti. Pevkur’un istifası, Mayıs ayında gerçekleşen Letonya Savunma Bakanı Andris Sprūds’un istifasının ardından bölgede art arda yaşanan ikinci savunma bakanı istifası oldu.

Bu gelişme, Baltık ülkelerinin Rusya tehdidine karşı savunma harcamalarını hızla artırdığı bir dönemde, tedarik süreçlerindeki denetim zafiyetlerinin ne denli kritik bir sorun haline geldiğini gösteriyor. Estonya ayrıca son günlerde hava sahasına yönelik drone ihlalleri de bildirmişti.