Savunmada deprem: Kazıklandıklarını anladılar, Patriot ve F-35 sözleşmesini yırtıp atacaklar

İsviçre ve ABD arasında Patriot hava savunma sistemi tedariki üzerinden patlak veren kriz, 1 Nisan 2026 itibarıyla kritik bir aşamaya geldi. Teslimatların 2034 yılına ötelenmesi ve maliyetlerin yüzde 50 oranında artma riski, İsviçre Federal Konseyi’ni 2,1 milyar dolarlık sözleşmeyi tamamen iptal etme seçeneğini masaya yatırmaya zorladı.

İsviçre Federal Konseyi, 1 Nisan 2026’da yapılan resmi bilgilendirmede, ABD yapımı Patriot sisteminin ilk operasyonel kabiliyet tarihinin 2034 yılına sarktığını teyit etti. Army Recognition tarafından yapılan habere göre Temmuz 2025’te ABD’nin Ukrayna’ya öncelik vererek üretim kuyruğunu değiştirmesi, İsviçre’nin 2026-2028 olan teslimat takvimini altüst etti. Bu gecikme, İsviçre’nin yaşlanan hava savunma ağını emekli etme planlarını riske atarken, ulusal hava sahası korumasında stratejik bir boşluk yarattı.

İsviçre’nin 2025 sonbaharında aldığı ödeme durdurma kararı, ABD’nin Yabancı Askeri Satışlar (FMS) sistemindeki bir boşluğu kullanmasıyla bypass edildi. İsviçre bugüne kadar programa 650 ile 750 milyon CHF (yaklaşık 900 milyon dolar) arasında fon aktardı. Ancak FMS Güven Fonu’nun (Trust Fund) yapısı gereği, İsviçre’nin F-35A programı için gönderdiği yüz milyonlarca dolarlık ödeme, ABD makamları tarafından Patriot harcamalarına yönlendirildi. Bu durum, İsviçre’nin finansal baskı kurma çabalarını etkisiz bırakırken, fon yönetimi üzerindeki kontrolünün tamamen ABD’de olduğunu kanıtladı.

Army Recognition’un haberine göre İsviçre hükümeti şu an üç ana opsiyonu değerlendiriyor: Revize Şartlarla Devam: Güncellenmiş takvim ve şartları kabul etmek. Yeniden Müzakere: Ödeme kilometre taşlarını ve teslimat önceliğini pazarlık konusu yapmak. Sözleşme Feshi: Sözleşmeyi tamamen iptal ederek alternatif arayışına girmek.

Sözleşmenin iptal edilmesi durumunda, halihazırda ödenen miktarın iadesine dair net bir madde bulunmaması Bern yönetimi için büyük bir mali risk oluşturuyor. Ayrıca, başlangıçta 2 milyar CHF’nin altında olan maliyet tahminleri, belirsizlikler ve gecikmelerle birlikte 3 milyar CHF seviyesine (yaklaşık yüzde 50 artış) ulaşmış durumda.

Patriot programındaki asimetrik sözleşme yapısı ve cezai müeyyide eksikliği, İsviçre Savunma Bakanlığı’nı paralel bir sürece itti. İsviçre, ABD kontrollü tedarik zincirlerine olan bağımlılığı azaltmak amacıyla, üretimi Avrupa merkezli olan alternatif uzun menzilli hava savunma sistemlerini incelemeye başladı. Bu hamle, Avrupa güvenlik mimarisi içinde daha özerk bir yapı kurma isteğinin de bir yansıması olarak görülüyor. DEFENCETURK