Büyüme ağrısı demeyin sebebi sever hastalığı olabilir! Uzmanı uyardı: Belirtilerini açıkladı

Çocuklarda gelişim döneminde ortaya çıkan topuk ağrıları aileler tarafından sıklıkla geçiştiriliyor ve genelde 'büyüme ağrısı' diye tanımlanıyor. Peki, gerçekten çocukta topuk ağrısının sebebi bu mu?

Akşam'a göre Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Nazire Bağatır, çocuklarda topuk ağrısının arkasında yatan en yaygın nedenlerden birinin Sever hastalığı olduğunu söyledi. Bağatır, spora ara vermeden tedavi sürecini yönetmenin yollarını paylaştı. İşte Nazire Bağatır'dan sever hastalığı belirtileri, sever hastalığı nedenleri ve sever hastalığı tedavisi konusunda tüm detaylar...

Çocuklarda topuk ağrısı neden görülür? Her topuk ağrısını büyümeye bağlamak doğru mudur? Çocuklarda topuk ağrısı, özellikle büyüme çağında ve düzenli spor yapan çocuklarda oldukça sık karşılaştığımız bir yakınmadır. Aileler çoğu zaman bu ağrıyı "Büyüyor, o yüzden ağrıyor" şeklinde yorumlayabiliyor. Ancak her topuk ağrısını büyümeye bağlamak doğru değildir. Büyüme döneminde topuk ağrısının önemli nedenlerinden biri Sever hastalığı, yani kalkaneal apofizittir. Bununla birlikte topuk ağrısının farklı nedenleri de olabilir. Bu nedenle ağrının ne zaman başladığı, tam olarak nerede hissedildiği, sporla ilişkisi ve eşlik eden bulgular doğru değerlendirme açısından önem taşır.

Sever hastalığı nedir? Sever hastalığı, büyüme çağındaki çocuklarda topuk kemiğinin büyüme bölgesinde ortaya çıkan ve özellikle tekrarlayan yüklenmeyle ilişkili bir ağrı problemidir. Büyüme döneminde topuk kemiğindeki büyüme plağı henüz kapanmamıştır. Koşma ve zıplama gibi aktiviteler sırasında Aşil tendonunun topuk kemiğine uyguladığı çekme kuvveti artar. Tekrarlayan bu yüklenme, büyüme bölgesinde hassasiyet ve ağrıya neden olabilir. Sever hastalığı belirtileri neler? Çocuklar genellikle topuğun arka kısmında ağrı tarif eder. Ağrı koşma, zıplama veya antrenman sırasında ya da sonrasında belirginleşir ve dinlenmeyle azalır. Muayenede topuğun iki yanından sıkıştırılmasıyla ağrının ortaya çıkması da tanıyı destekleyen bulgulardan biridir. Hangi çocuklarda Sever hastalığını daha sık görülür? Sever hastalığını özellikle yaklaşık 8-15 yaş arasındaki büyüme çağındaki çocuklarda görüyoruz. Futbol, basketbol, voleybol ve atletizm gibi koşma ve sıçramanın yoğun olduğu sporlarla ilgilenen çocuklarda daha sık karşımıza çıkıyor. Burada önemli olan yalnızca çocuğun spor yapması değil, topuğa binen toplam yükün miktarıdır. Özellikle antrenman yoğunluğunun kısa sürede artırılması şikâyetleri tetikleyebilir. Büyüme atağı döneminde kemiklerin hızlı uzamasıyla kas ve tendonlarda oluşan gerginlik de tabloya katkıda bulunabilir. Yüzme tek başına önemli bir risk faktörü değildir. Ancak çocuğun yüzmenin yanı sıra yoğun koşu ve sıçrama içeren kara antrenmanları da varsa toplam antrenman yükünü değerlendirmek gerekir. Uygun olmayan ve yeterli darbe emilimi sağlamayan ayakkabılar da ağrının artmasına neden olabilir. Aileler hangi belirtilerde Sever hastalığından şüphelenmeli? Özellikle topuğun arka kısmında hissedilen ve sporla artan ağrı önemli bir ipucudur. Çocuk koştuğunda, zıpladığında veya antrenman yaptığında ağrı belirginleşiyorsa Sever hastalığını düşünürüz. Başlangıçta yalnızca spor sonrasında görülen ağrı, çocuk aynı şekilde yüklenmeye devam ederse zamanla günlük aktivitelerde de ortaya çıkabilir. Bazı çocuklar ağrı nedeniyle topuğa daha az basmaya, hatta parmak ucunda yürümeye başlayabilir. Ancak bazı belirtiler varsa bunu yalnızca Sever hastalığı olarak değerlendirmemek gerekir. Ateş, belirgin şişlik veya kızarıklık, gece uykudan uyandıran ağrı, istirahatte devam eden ağrı, travma sonrasında başlayan şikâyet veya çocuğun ayağının üzerine basmakta zorlanması mutlaka dikkate alınmalıdır. Peki, ağrı uzun sürüyorsa ne yapılmalı? Ağrı uzun sürüyorsa, giderek artıyorsa veya uygulanan tedavilere rağmen düzelmiyorsa hekim değerlendirmesi gerekir. Çünkü stres kırığı, enfeksiyon, tendon problemleri veya farklı ortopedik sorunlar da çocuklarda topuk ağrısına neden olabilir. Sever hastalığında tedavinin temelini çocuğu uzun süre tamamen hareketsiz bırakmak değil, topuğa binen yükü düzenlemek oluşturur. Ağrıya neden olan koşma ve zıplama gibi aktiviteler geçici olarak azaltılabilir. Buna karşılık ağrı oluşturmayan aktiviteler çoğu zaman sürdürülebilir. Uygun ve darbe emilimi iyi olan ayakkabıların kullanılması, gerektiğinde topuk desteklerinden yararlanılması ve spor sonrasında soğuk uygulama yapılması şikâyetlerin kontrolüne yardımcı olabilir. Baldır kaslarında ve Aşil tendonunda gerginlik bulunan çocuklarda uygun germe egzersizleri de tedavinin önemli bir parçasıdır. Fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecinde yalnızca ağrıyı azaltmaya değil; ayak-bilek hareketlerine, kas kuvvetine, yüklenme biçimine ve spora güvenli dönüşe de odaklanıyoruz. Çocuk ağrısız hale geldikçe sportif aktiviteyi kademeli olarak artırmak mümkündür. Buradaki amaç çocuğu spordan tamamen uzaklaştırmak değil, ağrı oluşturmadan ve aşırı yüklenmeyi önleyerek spora güvenli şekilde devam etmesini sağlamaktır. Sever hastalığı kalıcı bir problem bırakır mı? Sever hastalığının prognozu oldukça iyidir ve genellikle kalıcı bir probleme yol açmaz. Bu durum büyüme plağının açık olduğu döneme özgüdür. Büyüme tamamlandığında ve bu bölge kapandığında şikâyetler de ortadan kalkar. Ancak büyüme devam ettiği sürece, özellikle yoğun spor yapan çocuklarda ağrının zaman zaman tekrarlaması mümkündür. Bu nedenle ağrı tamamen geçer geçmez çocuğu aynı yoğunlukta spora döndürmek yerine, sportif yükün kontrollü şekilde artırılması gerekir. Doğru değerlendirme, uygun tedavi ve rehabilitasyonla çocukların büyük çoğunluğu herhangi bir kalıcı sorun yaşamadan normal yürüme, koşma ve spor hayatına devam edebilir. Son olarak ailelere ne önerirsiniz? Büyüme çağındaki bir çocukta topuk ağrısını "Nasıl olsa büyüyor" diyerek geçiştirmemek gerekir. Özellikle koşma ve zıplamayla artan arka topuk ağrısı Sever hastalığının belirtisi olabilir. Ancak önemli olan yalnızca Sever hastalığını tanımak değil, topuk ağrısının başka nedenleri olabileceğini de unutmamaktır. Ağrının özelliklerini, çocuğun günlük yaşamını ne kadar etkilediğini ve sportif aktivitelerle ilişkisini değerlendirmek gerekir. Erken dönemde yapılan doğru değerlendirme, çocuğun gereksiz yere spordan uzak kalmasını önlerken ağrının uzamasını ve yanlış yüklenmenin devam etmesini de engelleyebilir. Kısacası, çocuğunuzun topuğu ağrıyorsa bunu hemen "büyüme ağrısı" olarak kabul etmek yerine, ağrının nedenini anlamaya çalışmak en doğru yaklaşımdır. Doğru tanı ve kontrollü yüklenme ile çocukların hem ağrısız bir günlük yaşam sürmesi hem de sevdikleri spora güvenli şekilde devam etmesi mümkündür.