Bu zehir üreticiyi de öldürüyor tüketiciyi de! Çiftçilerin yarısının hayatı tehlikede!

“Frontiers in Public Health” dergisinde yayımlanan araştırma, pestisit zehirlenmelerinin her yıl yaklaşık 11 bin kişinin ölümüne de yol açtığı sonucuna ulaştı. Bu ölümlerin yaklaşık yüzde 60’ının Hindistan’da meydana geldiği belirtildi.

Ancak bu rakamlar, hastanelerde kayda geçen vakaların doğrudan toplamını değil; araştırmacıların 214 bilimsel çalışmayı ve Dünya Sağlık Örgütü verilerini inceleyerek oluşturduğu istatistiksel tahminleri ifade ediyor. İncelenen veriler, 2006-2023 yılları arasında toplam 139 ülkeyi kapsıyor.

Zehirlenme ne anlama geliyor? Araştırmada akut zehirlenme, pestisitlere kesin veya şüpheli biçimde maruz kalınmasının ardından genellikle 48 saat içinde hastalık ya da sağlık belirtilerinin ortaya çıkması olarak tanımlandı. Tarım çalışanları; pestisiti hazırlarken veya uygularken, ilaçlanmış bitkilere dokunurken ya da kirlenmiş ekipman ve giysilerle temas ederken zehirli maddelere maruz kalabiliyor. Zehirlenmenin etkileri baş ağrısı, mide bulantısı, cilt ve göz tahrişi ile solunum sorunlarından, hastaneye yatış gerektiren veya ölümle sonuçlanabilen ağır vakalara kadar değişebiliyor.

Araştırmacılara göre tahmini zehirlenme vakalarının en fazla görüldüğü bölge Güney Asya. Bu bölgeyi Güneydoğu Asya ve Doğu Afrika izliyor. Araştırmada ülke bazındaki en yüksek oran Burkina Faso’da kaydedildi. Ülkedeki çiftçiler ve tarım işçilerinin yaklaşık yüzde 84’ünün pestisit zehirlenmesine maruz kaldığı tahmin edildi. Veriler bazı Arap ülkelerinde de yüksek oranlara işaret etti. Bu oran Fas’ta yüzde 52,9, Lübnan’da yüzde 38,1, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde ise yüzde 34,5 olarak hesaplandı.

Rakam çok büyük, ancak… Araştırmanın yazarları, küresel tahminin kısmen zayıf ve tutarsız bir veri tabanına dayandığını kabul etti. Bazı ülkelerde yalnızca tek bir araştırmaya veya belirli tarım bölgelerinden alınan küçük örneklemlere ulaşılabildi. Bu çalışmalardan elde edilen oranlar daha sonra daha geniş tarım çalışanı nüfusuna uyarlandı. Çok sayıda araştırmada ayrıca çiftçilerin baş ağrısı ve mide bulantısı gibi belirtilere ilişkin kendi beyanları esas alındı. Ancak bu belirtilerin farklı nedenlerden kaynaklanabileceğine dikkat çekildi.

433 milyon vakanın kaydedilmesi, mutlaka 433 milyon farklı kişinin zehirlendiği anlamına da gelmiyor. Aynı çalışan yıl içinde birden fazla zehirlenme vakası yaşayabiliyor. Aynı araştırma ekibi, 2020 yılında yılda yaklaşık 385 milyon zehirlenme vakası yaşandığına ilişkin bir tahmin yayımlamıştı. Ancak bu çalışma daha sonra yöntemle ilgili itirazlar nedeniyle geri çekilmişti. Eleştirilerin başında, katılımcılara hayatlarının herhangi bir döneminde zehirlenme yaşayıp yaşamadıklarını soran verilerin, yıllık vaka sayıları gibi değerlendirilmiş olabileceği ihtimali geliyordu. Araştırmacılar, yeni çalışmada bu konuyu yeniden incelediklerini ve düşük kaliteli verileri ayıklamak için birden fazla test uyguladıklarını belirtti. Yapılan hesaplamalarda yıllık vaka sayısı 402 milyon ile 433 milyon arasında değişti.

Çocuklar hesaplamaya dahil edilmedi Araştırma, tarım sektöründe çalışan yaklaşık 84 milyon çocuk üzerindeki muhtemel etkileri kapsamadı. Ayrıca pestisitlere yıllarca tekrar tekrar maruz kalınmasının ardından ortaya çıkabilecek kronik hastalıklar da incelenmedi. Sağlık uzmanları, resmi kayıtlara geçen vakaların sorunun yalnızca küçük bir bölümünü oluşturabileceğini belirtiyor. Çok sayıda tarım işçisi; tedavi masrafları, sağlık kuruluşlarının uzaklığı veya işini kaybetme korkusu nedeniyle hastaneye başvurmuyor. Ayrıca zehirlenme belirtileri sıradan hastalıklar olarak teşhis edilebiliyor.

Araştırmaya göre dünya genelindeki pestisit tüketimi 2023 yılında 3,8 milyon tona ulaştı. Bu miktar, 1990 yılında kullanılan pestisit miktarının iki katına karşılık geliyor. Araştırmacılar, son derece tehlikeli pestisit türlerinin aşamalı olarak kullanım dışı bırakılması, çiftçilere eğitim verilmesi, koruyucu ekipman sağlanması ve daha az zehirli alternatiflerin geliştirilmesi çağrısında bulundu. Araştırmacılar, rakamın kesinliğinin tartışılabileceğini ancak sorunun büyüklüğü konusunda artık şüphe bulunmadığı sonucuna vardı. Dünyanın gıda üretimi için bağımlı olduğu bir sektörde milyonlarca işçi zehirli maddelere maruz kalırken, birçok ülkede kaç kişinin etkilendiğini belirleyebilecek bir izleme sistemi dahi bulunmuyor.