• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Ayhan Demir
Ayhan Demir
TÜM YAZILARI

Bosna Hersek’in ruhu: Ayvaz Dede Şenlikleri

30 Haziran 2021


Ayhan Demir İletişim: [email protected]

Rahmetli Aliya İzetbegoviç’ten bir alıntıyla başlayalım: “Hatırlama, ilerlemiş medeni halklar ile geri kalmış ilkel hakları birbirinden ayıran ölçüttür. Medeni halkların anıları vardır. Önemli olaylarını hatırlayan halklar, tarih dediğimiz şeye sahip olurlar.”

Başka bir deyişle: Geçmişlerine ait önemli olayları koruyan, gerektiğinde her türlü tehlikeyi göze alıp, onları yaşatan toplumlar medeni olabilirler. Korunacak, uğrunda fedakârlık göze alınacak, anıları olmayan halklar medeni olamazlar.

Biraz daha özetle söylemek gerekirse: “Biz kimiz?” sorusu, elbette “Biz kimdik?” sorusunun cevabına bağlıdır. Nietzsche bu durumu “geleceğini inşa etmek isteyen, geçmişini anlamlı kılar” diyerek ifade ediyor. 

Öyleyse, bedeli ne olursa olsun, “bizi biz yapan” değerler; korunmalı, savunulmalı ve yaşatılmalıdır.  

Bir milletin, korunmayı ve yaşatılmayı hak eden iki temel unsuru vardır. Bunlardan bir tanesi dil, diğeri ise dindir.  

Boşnaklar, asırlardır, dillerini ve dinlerini korumak için mücadele eden milletlerdendir. Bu uğurda büyük bedeller ödemiş ama geçmişlerinden ve dolayısıyla, gelecek inşa etme ideallerinden vazgeçmemişlerdir.

Boşnakların İslam dinini kabul etmesinin en önemli sembollerinden bir tanesi Manisa Akhisarlı Ayvaz Dede’dir. Horasan erenlerinden olan Ayvaz Dede, tıpkı Sarı Saltuk gibi irşat gayesiyle, Osmanlı’nın bu toprakları fethinden önce Anadolu’dan Bosna’ya gelmiştir. 

Boşnakların, bir daha başka tarafa dönmemek üzere, yüzlerini Mekke’ye çeviren olaylar zinciri de bu gelişten sonra başlamıştır.

Rivayet o dur ki: Ayvaz Dede, Manisa Akhisar’dan, Donyi Vakuf yakınlarındaki Prusats (Akhisar) kasabasına gelir. Buradaki yerel halka İslam’ı anlatır. Bu esnada, bölgede büyük bir kuraklık hadisesi baş gösterir. 

Halkın kıtlık çektiği, hayvanların susuzluktan telef olduğu o günlerde, Ayvaz Dede inzivaya çekilir. 40 gün boyunca, ibadet ve dualarla, Allah’a yalvarır. 

Bir gece, rüyasında, iki koçun boynuz tokuşturduklarını görür. Boynuz sesleri ile irkilip, uyandığı esnada; karşısında yer alan dağın yarıldığını ve bir ırmağın gürül gürül akmaya başladığını görür. Böylelikle, bölge susuzluktan kurtulmuştur. Yaşanan bu hadise, çok sayıda kişinin Müslüman olmasına vesile olur. 

1510 yılından beri, her yıl Haziran ayının son Pazar günü, aynı yerde kuraklığın bitimine şükretmek ve İslam ile müşerref olmalarını kutlamak adına, Ayvaz Dede şenlikleri düzenleniyor. 

Eski Yugoslavya dönemine denk gelen 1947 yılında, İslam ile ilgili birçok şey gibi, bu şenliklerin düzenlenmesi de yasaklanmıştı. Ancak Boşnaklar; ne İslam’dan vazgeçtiler, ne de Ayvaz Dede’yi unuturlar. Ayvaz Dede şenlikleri, 42 yıllık bir aradan sonra, 1990 yılından itibaren yeniden düzenlenmeye başladı.

Ayvaz Dede şenlikleri, aslında, Boşnakların kim olduklarını ve nereden geldiklerini hatırlatıyor. Boşnakların kültür ve geleneklerini canlı tutuluyor. 

Bosna Hersek’in dört bir yanındaki Müslüman Boşnaklar, geleneksel kıyafetlerini giyip, ellerindeki yeşil zeminli ay-yıldız sancaklar eşliğinde, bir gelin gibi süsledikleri atlarıyla yola koyuluyorlar. 

Başkent Saraybosna’dan gelen atlı birliklerin toplanma mekânı ise Başçarşı yakınlarındaki At Meydanı. Buradan hareket eden atlı Boşnaklar, meşhur Latin Köprüsü üzerinden geçerek, Ferhadiya ve Maraşal Tito Caddeleri istikametinde ilerliyorlar. 

Saraybosna’nın yanı sıra ülkenin diğer şehirlerinden yola çıkan yüzlerce atlı Boşnak, Donyi Vakuf yakınlarındaki Karaula’da toplanıyor. Ardından hep birlikte Doyni Vakuf’a giriş yapıyorlar. Atlı Boşnakların Doyni Vakuf’taki görkemli geçiş töreni, binlerce Boşnak tarafından büyük bir merak ve heyecanla takip ediliyor.

Merkezi törenler Prusats (Akhisar) kasabasında düzenleniyor. Yaklaşık sekiz kilometrelik yürüyüş ve derin bir kanyondan geçişin ardından, Ayvaz Dede’nin 40 gün boyunca Allah’a yalvardığı, vadiye ulaşılıyor. Burada Bosna Hersek İslam Birliği tarafından organize edilen Kur’an-ı Kerim tilavetleri, tekbirler ve ilahiler eşliğinde kutlama yapılıyor. 

Sabahın erken saatlerinde başlayan program, öğle namazının kılınması ve dua edilmesi ile tamamlanıyor.

Bosna Hersek ve Balkanlar’ın en uzun soluklu etkinliği olan Ayvaz Dede Şenlikleri, basit bir kutlamanın çok ötesinde, asırlar önce verilen söze ilk günkü gibi sadık olunduğunun bir ifadesidir. Böyle okunmalıdır.

Son sözümüz şu olsun: Boşuna “vefa imandandır” denmiyor, demiyoruz.

 

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

fetösavar

darısı gelenek ve göreneklerini unutan halkımıza... mesela şu aralar i.nelik pek revaçta...
  • Yanıtla

Teşekkürler

Ayhan kardeş kalemine sağlık. Balkanları seninle izliyorum. Daha fazla yazsan olmazmı?
  • Yanıtla

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

Yaay İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23