Zaman elle tutulmaz, gözle görülmez, dokunulmaz, koklanmaz, duyulmaz ama zaman vardır ve yaşanır ve bilinir.

İbni Arabî, Fütûhât-ı Mekiyye’nin ikinci cildinin 380.sayfasında der ki;

“Hâsılını öğrenirsen kuşkusuz zaman gerçektir. O vehimlerle bilinir. Doğa gibi tesirdedir onun gücü. Zamanın ve doğanın dış varlığı ise yoktur. Şeyler onunla belirlenir. Onun ise kendisinde…

Zamanı Anlama ve Anlamlandırma -2-

Bir önceki yazıda zamanı tanımlayamaz ama anlamlandırabiliriz demiştik.

Zamanın varlığını tasavvur edemiyoruz. Yokluğunu da düşünmemiz mümkün değil. Geçmiş gitti. gelecek gelmemiş. Akıp giden an var. Geçmişten bugüne, bugünden yarına ve diğer gelecek günlere bizden bağımsız bir şekilde ısrarla yoluna devam eden bir gelecek var. ”Ben…

“Bahçede çiçeklerle uğraşıyorsunuz. Salonda TV seyreden çocuklarınızın çığlığı ile irkiliyorsunuz. Koşuyorsunuz içeriye. Çocuklar ekrana kilitlenmişler, gözleri korkudan büyümüş. Ekrana bakıyorsunuz. Sakin sakin çayını içen birinin görüntüsü var. Hiç bir şey anlamıyorsunuz… Çünkü katilin o tasa zehir koyduğu sahneyi görmediniz. Sizin için sıradan bir çay tası geçmişte katilin zehriyle, gelecekte ise…

Gürledi Dedem Korkut! 

Ses perdesi cüsseden kalın, buğulu, diyaframdan dumanlı, üstelik basso. Görelim ne söylemiş, aydur:
Alp er tunga öldi mü
ıssız ajun kaldı mu
ödlek öçin aldı mu
emdi yürek yırtılur
Benden iyi bilen var midür
lafımda hilaf yok idür
Gördüm yalaka çok idür
Emdi yürek yırtılur

Tohumluk, rantsal…

“Aynada görülen yüzün, çizgiler gam, gözleri hüzün. Aralık dedin mi uzundur gece adı var kendi yok gündüzün yeğen. Dil dost diler çay bahane. Kaç suskunluk sonra gelirsin? Aralık geldi, yıl bitiyor.” “Bir saate yanındayım Dayı” deyip salaklaştırıcı akıllı denilen telefonu kapadım.

Aralığın gelişi, beni diğer aylarla karıştırmayın der gibi; aniden,…

Görücüye çıkmış yeni saç modeliyle, kremli ve fondötenli yanaklarıyla, cillop gibi demokrasi vaat eden, oldukça moda dağınık papaz sakalıyla arzı endam eden kimdir?

Kimdir bu fikrimin ince gülü gayduru kuppak adamlar?

Fular tasmalı Fransız Jakobenizmin imitasyonu fırlama veletleri ile Floransalı Makyavelli ’ye rahmet okutan, kendilerini aydınlanmacı, ilerici yaftasıyla yağlayan bu…

Adı konulmayan, konuşulmayan dönüşüm ve kırılmalar var. Acıtsa da konuşulmaması konuşulmasından daha zarar verici bir hal aldı.

Her zaman şüyuu vukuundan beter durumlar vardır. Ancak bu kez istisnai bir durum var. Vukuu şüyuundan beter!
Krize dönüşen, kronik maraz halini almaya başlayan bir manzara var. Ve buna tepki hıncını bileyleyip vaktini…

Türkiye’de okur yazara cahil dememek gibi bir adabı muaşeret vardır. Ancak, “Enformatik cehalet”, “dijital cehalet” sorunlarımızı aşmak gibi de önümüzde devasa bir engel var.

Daha da önemli ve büyük olan sorun, herkesin her şey hakkında diskur(vaaz) çektiği sanal âlemi tanımlama ve anlamlandırma sorunumuz var.

Bu bir yana Türkiye aydını -…

“Yeni normal” hiçbir zaman eski normal olmayacak” gibi tıp dünyası ile politik çevrenin Covid-19 nedeni ile gelecek üzerine konuşurken sıklıkla kullandıkları ve kulağımıza aşina olan ifadeler…

Bu ifadeleri kullananların niye ve nasıl kullandıklarını tahlile tabi tutan bir yazı bugünkü yazı.

Baştan ifade edeyim ki hiçte masum olmayan bu ifadelerin bir…

“Şu hayatta güler misin diyen kişi bir tek fotoğrafçı oldu. O da parasını istedi hocam” dedi İhsan Dayı. Gülmemi beklerken toprağa dönük yüzümü kaldırıp ciddi bir edayla;

“ Tamam da Dayı” dedim. “Az önce otobüsteydim. Arkadan bir teyze “Şu parayı alır mısınız” dedi. Aldım parayı cebime koydum. Böyle karşılık beklemeden…

Mutlak doğruyu bilen Allah’tır. Hiç kimse ‘mutlak doğru benim’ diyemez O nedenle “Allahü a’lem deriz. Gör (üb gibi bil) medin mi ki göklerde ne var, yerde ne varsa Allah, şüphesiz (hepsini) bilir. Herhangi bir üçten bir fısıltı vaki' olmaya dursun, muhakkak ki O, bunların dördüncüsüdür. Bir beşten vukua gelmeye dursun,…

“İnsan bir çayla birde dostlarıyla soğuk olmayacak. Çayı demledim sıcak sıcak. Yolun ıraksa yakın edelim. Yakınsan buyur. Yok değilsen Muhammedi muhabbete yol mu dayanır yeğen?”. “Eyvallah Dayı! Geliyorum. Çayın şekeri muhabbetin olsun deyip” telefonu kapattım. Dadaloğlu gibi “gönülden gönüle yol gider derler. Onu sürmeğe bir hoşça can gerek” diyerek yola…

Can hokkasına batırılmış kalemden süzülen mürekkep ile modern insanın romanını en iyi kim yazar? Diye sorulsaydı bana. Aklıma gelecek isim o olurdu.

Modern dünyanın kodlarını çözmüş,bir muhalif modern dünya dervişiydi...

Tarih yapraklarının arasından fırlamış, âbası ve asası eksik bir derviş…Ondandır ki “Şeyhim” diye hitap ederdim meccani dostluğun sınırlarını zorlayan edası…

Dostum işler bizden sonra dünyaya gelmişlerdir. İşleri onları görecek adamlar inşa eder. Bizde bunu icat ettik.

…

Halit Bey bir el işaretiyle bütün bu vehimlere son verdi:

Biz bu meseleyi hallettik. Müessesemize tam referansı olmayan, iyi tanımadığımız kimse giremez. Bunun için de prensibimiz gayet sağlam. Memurlarımızın yarısı, kendi akraba ve…

Tarih; 2050! Aylardan Kasım. Yer Gülek Boğazına 15 Km. Toros Dağları zirvesinde Bürücek Çam Ormanları arasında saklı bir dünya.

Onu, çamların duldasındaki koca çınar ağacına yaslanmış kendi Nirvanasında, her zamanki gibi mütedeyyin ve mütevekkil edasıyla Kur’an-ı Kerim okurken buldum. Sırtı bana dönüktü. Ama geldiğimi hissettiğinden emindim. Bir müddet sonra ihtimamla…

“Gün Olur Asra Bedel”, ifadesi Cengiz Aytmatov’un geleneklerini korumaya çalışan insanları anlatan romanın da adıdır. Mankurtlaşma ile geleneklerini koruma arasındaki insanların hikâyesi de denilebilecek romanda Aytmatov, insanlara yaşadıkları cehennemi değiştirmenin kendi ellerinde olduğunu anlatma çabası içindedir. Modern dönem şark klasikleri arasında yerini alan roman esasında gelenek ve modernite arasında sıkışan…

Suare vakitler sonrası mutat eşref vakti düşüncelerin doğurganlığında zihinde cevap arayan sorular… Geçmek bilmeyen saatler… İmsak derken, gecenin yerini aydınlığa terk ettiği kuşluk vakti nihayet Dayı’nın yanındaydım.

-Bugün günlerden Kasım arifesi. Sabahı şerifler hayırlı olsun Dayı! Müsaden var mıdır? Abdest alıyorsun çeşme suyundan; üç kere ağza, üç kere burna. Peki,…

Cumhurbaşkanımız R. Tayyip Erdoğan’ın, geçen hafta pazartesi günü İbn Haldun Üniversitesi Külliyesi açılış töreninde yaptığı konuşmadan satırlar;

"…Samimi bir muhasebe ile geçtiğimiz 18 yılda her alanda tarihi eserlere ve hizmetlere imza attığımızı ama eğitim ve öğretimde, kültürde arzu ettiğimiz ilerlemeyi sağlayamadığımızı düşünüyorum... Rönesans'ın ardından fikri ve teknolojik olarak atak yapan…

İnsan sözünün incelerek büyülediği kelam olan şiir, Arap yarımadasında tek ve rakipsiz bir saltanat sürerken ALLAH kelamı ayetler, söze sözle meydan okuya okuya inzal oluyordu; “Em yekûlûne-fterâh(u)(s) kul fe/tû bisûratin miślihi ved’û meni-steta’tum min dûni(A)llâhi in kuntum sâdikîn(e). Onu o (peygamber) uydurdu" mu diyorlar? De ki; "Haydi siz de onun…

Dinin de biliminde muhatabı akıldır. Şeref bulan insan akılla en değerli gücü bulur. Batı "aklı"; Descartes'la birlikte "nedenler" üzerinden dışladı. Auguste Comte'un pozitivizminden itibaren de, dünyayı sadece "olgu"lar ve "kanun"lar boyutunda çalıştırdı. Spiritualizm'le (ruhçuluk) beraber de aklı bir "hayaller şebekesi" gibi gördü. Oysa ne sadece "sebep"lerin araştırmasına kapanan bir bilim,…

Baba, Oğul, Ruhül kudüs… Kilisenin varlık nedeni bu temel dayanaklar üzerinden haçlı savaşları, mezhep savaşları engizisyonlar… Sonuçta milyonlarca ölüm, yıkım asırlar süren savaşlar… Dramın mimarları, barış ve merhametin sembolü İsa (as) üzerinden kendilerine meşruiyet kazandırıyorlardı.

1789 Fransız İhtilalinin Liberte, egalite, fraternite "Özgürlük, Eşitlik, Kardeşlik" deyip akıl bayramlarını kutlayanlar, Yunanın pagan…

Ey Oğul!

Altın ateşle, mü’min beşer, bela ve musibetle şekil bulur. İbret dediğimiz budur.

Kalem kâğıt karartırken gönlün ağarmalı. Kâğıt uçmalı, söz kalmalı. Sözün membaında “Hakikat” olmalı.

Hakikat (Kur’an) konuşurken, bedenin suspus, ruhun lal, anlam diyarın fakr olmalı ki sana açılsın.

Ey Oğul!

Bilesin ki yaratılmış canlılar âlemde beş gruptur:

Ekim yalnızlık ayı lakin çay yalnızlığı sevmezmiş. Senin çayın da beni ister mi yanında Dayı? Dedim. Közü karıştırdığı antika maşayı yere bıraktı. Hafif çeyrek yürüyüşüyle uyumlu başını kaldırdı. Ünlem işareti halini almış kaşı düştü. “Her kırışığı sorulacak bir hesabı, her çizgisi tarihten bir yaprağı anlatan” bilge yüzünde bir acı tebessüm…

Dünya yeraltı mafyasının New York’un gökdelenlerinden yönetilmesi kapitalizmin doğası gereğidir. Bu emperyalizmin tabii sonucu. En cahilinin en çok ahkâm kestiği ekonomik dinamikler ve onun merkezinde gelişen uluslararası siyasette de bu böyledir. Nihayetinde hiçbir mafya organizasyonu devletlerin istihbarat kurumlarından bağımsız örgütlenme ve yaşama şansına sahip olmadı.

Mario Puzo'nun yazdığı aynı adlı…

Uyanış Selçuklu dizisi ilk bölümüyle Pazartesi gecesi ekrana geldi.

Geçmiş tarih referans alınarak kurgulanmış bir diziyi daha ilk bölümde eleştirmek şık görünmese de ilk bölümle tüm sermayenin harcandığını izlemek beni bu yazıyı kaleme almaya mecbur kıldı. Hoş görüle.

Sinema açısından; geçmişe flashback yöntemiyle klasik anlatının dışına çıkma sahneleri, izleyiciye merak…

Rivayet olunur ki Afrikalı bir yerliye: “Hiç İngiltere’ye gittin mi?” diye sorulduğunda hayıflanarak, ezik ezik şöyle cevap vermiş: No, I have never been home ( Hayır, hiç evimde, Anavatan’da bulunmadım) !

Sömürülen zavallı Afrika yerlisi, aidiyetini unutmuş, asli vatanını İngiltere olduğunu sanıyorsa bu sömüren İngiliz’in eğitimle başarabileceği bir vakıadır.

Hatırlatayım.…

Âşıkpaşazâde, “Tevârîh-i Âl-i Osman” isimli eserinde 13. Yüzyıl Anadolu’sundaki zümreleri dört grupta tasnif eder. Bunlar; gāziyân-ı Rûm (savaşçı sınıfı), ahîyân-ı Rûm (zanatkar/Esnaf sınıfı), abdalân-ı Rûm (dervişler) ve bâciyân-ı Rûm’dur.

Bâcıyân-ı Rum’a Fuad Köprülü, önce savaşçı kadın birlikleri demiş, sonra fikrini değiştirmiş bunların kadınlardan oluşan sufi birlikleri olduğunu yazmıştır. Başka bir…

Hikmet bahrinden katre-i matemim

Meded ey bab-ı evvel, ey ahirim!

Ey sebebim! Cevabım, ey evvelim!

Ne vakit hicrinde viranıma intizar gelir

Avutur bir cennet hayalinden firdevs-i turab gelir

Kapanmış sanki bâb-ı semâ, hayat ki ilenmiş gelir,

Kısmet soframıza itlerle üç beş zibidi gelir

Öyle Bir cehd-i cehalet,…

Saz-u söz meşk ile yaşardı evvelden

Şimdi uykuda olanlara şiir-i mualla okuruz

Eğitilen insanlardan beklenen nedir? Ya da kısaca insan neden eğitilir ve insanlık neden eğitime ihtiyaç duyar? Sorusunun cevabı kişinin hayata yüklediği anlam ve aldığı terbiye ile doğrudan ilgilidir? “Eddebeni Rabbi” (beni Rabbim terbiye etti) cinsinden mi…

Not; Bu yazının gerçek eğitim hayatımızla doğrudan bağlantısı vardır. Olay ve kişiler hayal ürünü değildir.

Bu yazıda Türk mizahına katkıda bulunmak gibi esastan bir maksadım yok.

Gene de yazıda kullandığım ironi dilin “güleriz ağlanacak halimize” kabilinden mizahımıza epeyce malzeme vereceği gerçeğini kabul ediyorum.

Eğitim bürokrasisinin ulu kişilerine ilk sorum;

Matematik…

Farsçada oldukça meşhur bir deyim vardır:

"Men çe guyem, tamburem çe zened?" veya "Men çe guyem, tamburem çe guyed?"

Yani "Ben ne söylerim, tamburum ne çalar?" yani ben ne diyorum, sen ne anlıyorsun? Hani T.S eliot, “bazen aynı dili konuşmak yetmez, birde aynı yerden anlamak gerekir.” Der. El hak doğrudur.

Kubur faresi hayat, meselesiz, gerçeksiz;

Heykel destek üstünde, benim ruhum desteksiz.

Siyaset kavas, ilim köle, sanat ihtilâç;

Serbest, verem ve sıtma; mahpus, gümrükte ilâç.

Bülbüllere emir var: Lisan öğren vakvaktan;

Bahset tarih, balığın tırmandığı kavaktan!

Bak, arslan hakikate, ispinoz kafesinde;

Tartılan vatana bak, dalkavuk kefesinde!

(Necip fazıl Kısakürek)

Kendinden kuvvetli…

Fikret Kızılok, 90 lı yıllarda “Pişşt Barmen” adlı bir şarkıyla Zülfü Livaneli ye ve Ahmet Kaya’ya çatmıştı.

“Pişt barmen

Sen de bizdensin.

Karlı kayın ormanında

Bisiklete binersin.

Başkaldırıyorum de…

Kaldır başını,

İndir kaşını.

Azgın demokrat…

Geceleri gökyüzünde,

Şairlerin önsözünde,

Sağdan vurup sol gözünde,

Parsa topla benim için.”

Zülfü Livaneli cevap…

Geriden başlayalım.

1402’de Ankara savaşı sonrası Osmanlı Devleti fiilen ortadan kalkmış gibi devlet otoritesi yok olmuştu.

Savaş sonrası sultanını, sarayını, seçkin birliklerini, Rumeli topraklarının bir kısmını, arşivini ve hazinesini yitirmiş Osmanlı da, Fetret Devri (1402-1413) olarak bilinen bir iktidar boşluğu dönemi yaşanır.

Toplumsal buhranla matem havası ortalığı kaplamış millet çıkış…

Bugün, İfşa ve ispat konusunda Türk hukukunun Kıta Avrupası hukuk ilkelerini, İngiliz hukukunun ise Anglo Sakson hukuk ilkelerini takip ettiği erbabınca malumdur.

İngiliz ürünü demokrasi anlayışı, İngiliz ürünü akademi, İngiliz ürünü eşya telakkisine rağmen hukuk sistemimiz, roma kökenli kıta Avrupa hukukunun sorgulayıcı sistemini tercih eder. Bir şartla! Ancak ve kat’a…

Buyur gel yeğen! Rüzgarsız havada dönen fırıldağın mutlaka bir üfleyeni vardır. Yaprak kımıldamazken geziyorsan bir nasibin var ki düşüren düşürmüş bu tarafa.

“Garip bir Ağustos tadı damaklarımda. Hiç yaz gibi değil bu mevsim. Yaz, ben gibi değil... Ya Ağustoslar bozuldu. Ya ağzımın tadı… “ demiş şair Edip Cansever. Şu pandemiden…

Her kutlu söz nahak, her onurlu kelime haysiyetsiz kılıçlarla budanmış. Kolsuz forsalara dönmüşüz dostum. Cümleler telmih kokulu, dil ağdalı, vicdanlar yaralıdır.

Şeytan sidiği içirilmiş diller murdar olmuş. Hakikat, cücelerin gölge boylarını aşıp iyice sağırlaşmış kulaklara varamıyor. Kimin mitokondrisinden düştü bu âmâ gözler?

Bir kalebent edasıyla; çatal ve bıçakları çaprazlama pırpırına…

Herkes kendi revişinde, kendi zevk türünde hayatını sürdürür.

İnsanın kendi mizacına ve meşrebine uygun olanlarla beraber olduğunda mutlu olması kadar tabii bir şey olamaz.

Modernite ürünü zamanlarda çoğu kez bu böyle olmuyor. Sosyal medya araçları başta olmak üzere farklı mecralarda farklı zaviyelerin insanları aynı platformlarda olabiliyor. Ve herkes her şeyin…

Camus deviren cehennem sıcağıyla nem bulutlarının adam gölgesini yok ettiği bir Ağustos günüydü. Ancak güneşin batı ufkuna yaklaşıp, akşamı muştuladığı bir vakit sohbet için ideal zamandı. Vaktini bekleyip öylece vardım Cemil ağabeyin sahaflardaki kitapçı dükkânına. Onu, elinde 1947 baskısı bir kitapta kaybolmuşken buldum.

Cemil ağabey, Çukurova ağzıyla, sabıkalı bir kabadayı…

Tohum saç, bitmezse toprak utansın!

Hedefe varmayan mızrak utansın!

Hey gidi Küheylan, koşmana bak sen!

Çatlarsan, doğuran kısrak utansın!

Eski çınar şimdi Noel ağacı;

Dallarda iğreti yaprak utansın!

Ustada kalırsa bu öksüz yapı,

Onu sürdürmeyen çırak utansın!

Necip Fazıl

İnsan dimağındaki cümleleriyle göğü anlatmalı, kendi ayaklarıyla arzda durmalı; tutamak ve…