THY - Yeni Havalimanı Promosyon - Antalya İzmir

Damat Ferid Paşa

Asıl adı Mehmed Ferid Paşa olan ve Kurtuluş Şavaşı’na karşı olmasıyla tanınan Osmanlı devlet adamı, son Osmanlı sadrazamlarından Damat Ferid Paşa kimdir?

Mehmed Ferid Paşa, 1853'de istanbul'da dünyaya geldi. Danıştay üyesi, aslen Arnavut olan, Seyyid Hasan İzzet Efendi’nin oğludur. Paris, Berlin, Petersburg ve Londraelçiliklerinde katiplik yaptı.

Sultan I. Abdülmecit’in kızı ve IV. Mehmet’in kız kardeşi olan Mediha Sultan’la evlenerek saraya damat olan Ferid Paşa, bir dönem İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin içinde bulunmasına karşın bir süre sonra cemiyetin karşı saflarında yer aldı.

11 Kasım 1911 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne karşı olarak oluşturulan Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nın kurucularından olan Damat Ferid, 25 Kasım 1911 yılında ilk başkanı olduğu fırkadaki bu görevini, Haziran 1912’ye kadar devam ettirdi.

İttihat ve Terakki’nin iktidarda bulunduğu dönem olan 1913 – 1918 tarihleri arasında, siyasette etkin role sahip olmayan Damat Ferid Paşa, Osmanlı’nın II. Dünya Savaşı’ndan yenilgiyle ayrıldığını belgeleyen Mondros Antlaşması’nın ardından 4 Mart, 19 Mayıs, 21 Temmuz 1919, 5 Nisan ve 31 Temmuz 1920 yıllarında, birçok kere sadrazamanlığa getirildi.

Mart 1919 yılında Tevfik Paşa'nın yerine sadrazamlığa getirilen Damat Ferid, Osmanlı delegasyonu başkanı olrak Paris Barış Konferansı’nda bulundu.

İtilaf devletlerinin Osmanlı toprakları işgal etmelerine direnmek amacıyla başlatılan ulusal direnişin karşısında yer tutan Damat Ferid Paşa, bu amaçla toplanan Sivas Kongresi’ni de engellemeye çalıştı.

Aralarında Nemrut Mustafa Paşa divanından Mustafa Kemal ve arkadaşlarının da bulunduğu İttihatçılar hakkında idam kararı çıkartan Damat Ferid, 21 Temmuz 1919 yılında yeniden kabineyi kurduktan sonra, Kuva-yı Milliye'yi dağıtmak için Kuvay-i İnzibatiye'yi kurdu ve 1920'de Sevr Antlaşması’nın çalışmalarında bulundu.

Bu icraatları karşısında, Anadolu'nun çeşitli yerlerinden gelen tepkiler karşısında istifaya zorlanan Damat Ferid, 5 Ekim 1920 yılında 4. defa sadrazamlığa getirilmesinin ardından kabineyi yenilemek üzere 11 Nisan 1920'de istifa etti.

Aynı yıl, 31 Temmuz’da tekrar sadrazamlığa gelen ve bu dönemde Sevr Antlaşması'nı imzalamasının ardından, İstanbul Hükümeti ile Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin uzlaşmasına engel olduğu gerekçesiyle İngiliz baskısı sonucunda 17 Ekim 1920'de görevinden ayrıldı.

Kurduğu hükümetlerin tamamında hariciye nazırlığı görevini üstlenen Damat Ferid Paşa, Kurtuluş Savaşı’nın kazanıldığının kesin olarak belirlendiği 21 Eylül 1922 yılında ailesiyle birlikte Fransa’ya kaçarak buraya yerleşti. Hayatının geri kalan kısmını yurt dışında geçiren Damat Ferid Paşa, 6 Ekim 1923 yılında Fransa'nın Nice kentinde hayatını kaybetti.