THY - TR Çıkışlı Mauritius

Cezzar Ahmet Paşa

1799 tarihinde Napolyon Bonapart'a karşı Akka Kalesi'ni savunarak büyük bir zafer kazanan Cezzar Ahmet Paşa kimdir?

Cezzar Ahmet Paşa, 1708'de Bosna'da dünyaya geldi. Gençliğinde İstanbul'a giderek Hekimoğlu Ali Paşa'nın hizmetinde bulundu. Cezzar Ahmet Paşa, İstanbul’da berberlik de yaptı. 1756'da onunla birlikte Mısır'a gitti. 1758 tarihinde Kahire seyhulbeledi Bulutkapan Ali Bey'in adamlarından Buhayre kaşifi Abdullah Bey'in hizmetine girdi. 

Cezzar Ahmet Paşa, Cidde yöresinde savaşlara katıldı. Abdullah Bey'in isyancı Bedeviler tarafından öldürülmesi sonucu onun yerine Buhayre kaşifliğine getirildi. Misilleme olarak 70 kadar göçebe'yi öldürdü. Bu sebeple kendisine Arapça'da "deve kasabı" manasına gelen Cezzarlakabı takıldı. Bulutkapan Ali Bey, Cezzar Ahmet Paşa'nın isyanı bastırmadaki cesaretini beğenip kendisini beyleri arasına dahil etti.

1768'de Cezzar Ahmet Paşa, Memlükler arasındaki entrikalara karıştı. Bu sırada hizmetinde bulunduğu Salih Bey'i öldürmekle görevlendirildi. Bulutkapan Ali Bey'in intikam alacağını öğrenince Kahire'de barınamayacağını anladı ve Cezayirli kıyafetiyle Anadolu'ya kaçtı. Bir ara gizlice Mısır'dan Buheyre'ye döndü ve Hunadî aşiretinden kız alıp kendini Bulutkapan Ali Bey'in gazabından korumaya çalıştı.

Ali Bey'in baskısı üzerine Suriye'ye kaçtı. Orada yerel aşiretlerden Sibaboğullarına sığındı. Daha sonra Beyrut ve Sayda hakimi Emir Mansur'un, ardından da Şam muhafızı Osman Paşa'nın hizmetinde yer aldı. O sıralar, Tahir Ömer, Zeydan ve Şahap aileleri Suriye’de ayaklanarak devletin başına dert açmışlardı. Bu ayaklanmaları bastırma görevi Cezzar Ahmed Paşa’ya verildi. Yörede Tahir Ömer tarafından başlatılan büyük ayaklanmanın bastırılmasında büyük rol oynadı. Daha sonra Akka'ya yerleşti.

1772 senesinde sahil muhafızı oldu. Bu dönemde Rus donanmasına ve Zahir Ömer'e karşı Beyrut'u savunmakla görevlendirildi. Bu vazifesini yapmaktayken Beyrut'ta egemen bir ayan olmaya çalıştı. ancak bu girişimleri sonuçsuz kaldı. Bu başarısızlık nedeniyle 1773'de Beyrut'u terk etmek zorunda kaldı. Akka civarında bulunan Zahir Ömer'e sığındı. Daha sonra bulduğu ilk fırsatta Şam'a kaçtı.

1775 tarihinde Akka muhafızlığına, kısa süre sonra da vezir olarak Sayda beylerbeyliğine getirildi. Lübnan, Ürdün ve Filistin'deki karışıklıkları yatıştırdı. Bu başarıları nedeniyle Şam Beylerbeyliği'ne atandı. Sonra da vezirlik rütbesi verilerek, 1776'da Sayda Valiliği'ne atadı. Burada kuvvetli bir ordu kuran Cezzar Ahmet Paşa, küçük bir donanma da yaptırarak âdetâ bağımsız bir şekilde hareket etti. Suriye’de güvenliği sağladıktan sonra, Hac Emirliği ile Şam Valiliği’ne getirildi (1785). Ancak Şam’da oturmuyor, kendisi için daha güvenli saydığı Akkâ Kalesi’nde kalıyordu.

Napolyon Bonapart komutasındaki Fransız ordusu 1798 tarihinde Mısır'ı işgale başlayınca, Osmanlı Devleti Cezzar Ahmed Paşa'dan bölgede yığınak yapmasını istedi.

Bu sırada Napolyon Bonapart, El-Ariş, Gazze ve Yafa'yı işgal etmiş, Mart 1799 yılında Akka önüne gelmişti. İki aydan fazla süren kuşatma, Osmanlı donanması ve Padişah III. Selim’in gönderdiği 3000 kişilik Nizam-ı Cedid ordusundan destek gören Cezzar Ahmet Paşa'nın güçlü savunması karşısında başarısızlıkla sonuçlandı. Bunun üzerine Napolyon Bonapart, 21 Mayıs 1799 yılında Akka'dan Mısır’a çekilmek zorunda kaldı.

Cezzar Ahmet Paşa’nın karşısında ilk yenilgisini yaşayan Napolyon Bonapart: ''Akka’da durdurulmasaydım, bütün Doğu’yu ele geçirebilirdim!'' sözünü söylemiştir.

Akka zaferinden sonra düzenlenen Mısır seferine kendisinin memur edilmesini beklemekteydi. Ancak bu sırada Sadrazam Yusuf Ziya Paşa’nın Mısır seferi seraskerliğine atanması, Cezzar’ı hayal kırıklığına uğrattı. Bu yüzden, Sadrazam Yusuf Ziya Paşa’ya gerekli yardımları zamanında yapmadığı söylenir. Bununla birlikte Cezzar, devletin güvendiği komutanlar arasına katılmıştı. O sırada başkaldıran Hicaz Vehhabilerinin durdurulması görevi Cezzar Ahmed Paşa’ya verildi. Cezzar, sefer hazırlıklarını devam ederken, hastalandı. Bu yüzden Süleyman Paşa’yı kendisinin yerine gönderdi.

Cezzar Ahmet Paşa 7 Mayıs 1804 yılında 96 yaşında Akka’da hayatını kaybetti. Ölümüne kadar Akka Beylerbeyliği görevini sürdürmüştür.

Cezzar Ahmet Paşa, zekî, dirâyetli, anlayışlı bir insan olup, birçok meselttiği yerlerde adâletle asâyişi temin ederdi. Akka, Sayda ve Beyrut’u tahkim ettiği gibi, Akka’da mükemmel bir câmi, bir çarşı ve birçok çeşme ve sebil yaptırmak sûretiyle îmâr işlerine de önem verdi.