Alfred Jarry

Oyun yazarı Alfred Jarry kimdir?

Alfred Jarry, 8 Eylül 1873 yılında Laval, Fransa’da dünyaya geldi. 1879’a gelindiğinde babasının işlerinin kötü gitmesi üzerine anne Caroline Jarry iki çocuğu Alfred ve Charlotte’la birlikte Saint-Brieuc’ye taşınır. Alfred Jarry, buradaki okuduğu Saint Briau lisesinde 1879-1888 tarihleri arasında manzum ve nesir oyunlar kaleme alır.

1888 yılında anne iki çocuğuyla bu kez Rennes’e yerleşir. Jarry aynı sene Rennes lisesine kaydolur.

15 yaşında Rennes Lisesi’nde öğrenciyken en tanınmış eseri Kral Übü’yü yazmaya başladı. Mercur de France dergisi yazarlarıyla ilişki kurdu ve bu dergide yayınladığı şiirleri Minutes de Sable Mémorial adli ilk kitabinda topladı. Alfred Jarry, 1891 yılında Paris’e gelir ve Henri-IV Lisesi’ne girer.

1895 yılında yayınlanan Cesar Antéchrist adl oyunundan sonra, başlıca yaptı olan Kral Ubü (Ubu Roi), 10 Aralik 1896 tarihinde sahnelendi: Yazarın daha lise öğrencisiyken tasarladığı bu oyunun kahraman, öğretmenlerinden birinin karikatürüydü. 1988 yılında daha 15 yalında iken örnek olarak öğretmenlerinden birini alarak Kral Übüadlı eserini yazdı. Bu oyunu önce Les Polonais adı altında kukla oyunu olarak oynatıldı. Daha sonra 10 Aralık 1896 yılında tiyatro oyunu olarak Paris’te oynatıldı. Oyun ortalığı karıştırır, basın veryansın eder.

Bunun ardından Alfred Jarry’nin oyunları, dolayısıyla Übü serisi arka arkaya oynanır. Topluma ve insanlara yönelik alay dolu keskin bir eleştiri içeren, gerçeküstücü ve absürd tiyatronun ilk örneği ve başyapıtı olarak kabul edilen bu eserle Alfred Jarry bu iki edebiyat akımının öncüsü oldu.

1894, 1898 tarihleri arasında bir dizi dergi çıkarır, bunların hiçbiri uzun soluklu olmaz. Aileden kalan mirası neredeyse tüketmiştir. Ama kendine bir tekne almayı ihmal etmez. Bir dönem yakın dostu ressam Gümrükçü Rousseau’nun evinde kalır.

Peşpeşe romanlar (Les jours et les Nuits /Günler ve Geceler, 1897], Messaline Messalina, 1901], Les Surmâles [Üstün Erkekler, 1902], vb.) yayınladıktan sonra Übü'yü sürdürdüğü iki oyunla (Ubu Enchainé zincire Vurulmuş Übü, 1906], Ubu Cocu Boynuzlu Ubü 1906), uyumsuz tiyatronun önemli temsilcileri arasina girdi. Ayrıca denemeler ve anlatilar yayınladi: L'Amour Absolu (Mutlak Aşk, 1949), Gestes et opinions du Dr Faustroll, Pataphysicien (P Doktor Faustrollun Düşündükleri ve Yaptıkları, 1911), vb.

1898'de Gestes et opinions du docteur Faustroll, pataphysicien adlı eserini yazdı. Patafiziğin ilk kez tanımlandığı bu eser Patafizik edebiyatın başyapıtıdır; 20. yüzyılda yaratılan Patafizik ekolün ve 1948 yılında kurulan Patafizik Koleji’nin kutsal kitabı olarak kabul edilir.

Alfred Jarry, 1 Kasım 1907 tarihinde Fransa’nın başşehri Paris’te La Charité Hastanesi’nde menenjitten 34 yaşında hayatını kaybetti.

Ardında, 20. yüzyıla damgasını vuran birçok sanat akımına kaynaklık eden, yüzyılın en önemli isimleri arasında yer alan birçok sanatçı ve edebiyatçıyı etkileyen sıra dışı bir düşünüş ve eşsiz eserler bıraktı.

Kitapları : 
1894 - Minutes de Sable Mémorial (şiir kitabı) 
1897 - Les jours et les Nuits /Günler ve Geceler
1897 - L'Amour en Visites / sevgi ziyaretleri 
1901 - Messaline 
1902 - Les Surmâles 

Tiyatro Oyunları : 
1888 - Kral Übü 
1895 - Cesar Antéchris 
1896 - Boynuzlu Übü 
1899 - Zincire Vurulmuş Übü 
1901 - Übü Baba’nın Yıllıkları 
1901 - Hedefteki Übü