Ahmet Fehim Efendi

Ahmet Fehim Efendi kimdir?

Ahmet Fehim Efendi, 1856 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Tophane Sanayi Mektebi’nde okudu. Babası dönemin ünlü hattatlarından Abdülkadir Efendi’dir. Ahmet Fehim, babasının çalıştığı "İdare-i Mahsusa"da tornacılıkla iş hayatına başladı. Ahmet Fehim Efendi, Güzel Sanatlar Okulu’nda atölye şefliği yaptı. 

Gedikpaşa'ya sık sık gidip tiyatro seyreden Ahmet Fehim Efendi Gedikpaşa tiyatro sanatçılarıyla tanışmış sonrasında da sahne teklifi almış. 1876'da Güllü Agop'un Gedikpaşa Tiyatrosuna girdi. Burada Güllü Agop'un yönettiği "İki Sığırlar" adlı oyunda Uşak Bonifas rolüyle oyunculuğa başladı. 1879 yılında Tomas Fasulyaciyan'ın topluluğuna katılmak üzere Bursa'ya gitti.

Burada Ahmet Vefik Paşa'nın Moliere uyarlamalarında oynayarak büyük ün kazandı. Özellikle ilk sahne dekoru uygulamasını da gerçekleştirdiği Zor Nikah’taki oyunuyla ünlendi. Ahmet Vefik Paşa'nın Kasım 1822 yılında valilikten azline kadar çalıştı. Ahmet Vefik Paşa'nın Molier'den yaptığı uyarlamaların çoğunda oynadı. Bursa’daki tiyatro çalışmaları sona erince Fasulyeciyan grubuyla Filibe, Edirne, Çanakkale, Trabzon, Ordu illerini de kapsayan uzun bir Anadolu turnesine çıktı ve 1908 yılındaki İkinci Meşrutiyete kadar birçok turneye çıktı.

Turnenin bitiminde Ankara' da kaldı. Burada çeşitli tiyatro çalışmaları yaptı ve konserler düzenledi. İstanbul'a dönüşünde Osmanlı Komedi ve Vodvil Heyeti'ni kurdu, bir süre sonra Mardiros Mınakyan'ın Osmanlı Dram Kumpanyası'na katıldı. II. Meşrutiyet'ten sonra çeşitli tiyatro toplulukları kurarak Anadolu turnelerine çıktı.

İstanbul'da Mardiros Mınakyan ve Holas ile çalıştı. Meşrutiyetten sonra bir ara Rıza Şamako'yla birlikte çalışarak, Andre Antoine'ın 1914 yılında "Dar-ül-bedayi" düzenlemesi sırasında öğretmenliğe atandı. 1919 yılında "Malul Gaziler Cemiyeti" sinema kolu kurulunca, Ahmet Fehim Efendi bu kolun sanat danışmanlığına ve yönetmenliğine atandı ve aynı sene bu görevine başladı. Fakat bir müddet sonra tiyatro ve sinemadan ayrılarak anılarını kaleme almakla uğraştı.

1919 yılında Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Mürebbiye filmini yönetti ve başrolünde oynadı. O dönemde Müslüman kadınların oyunculuk yapması yasak olduğundan, filmde Beyaz Rus kadınlar rol alır. Nijat Özön’ün “işgale sessiz karşı koyma” olarak nitelendirdiği film, işgal kuvvetlerince yasaklanır. İlk sansürlenen Türk filmi olarak sinema tarihimize geçer. Aynı sene Darülbedayi’de sahnelenen Binnaz oyununu beyazperdeye taşıdı ve Binnaz filminde yönetmenlik yaptı. Film, büyük bir ticari başarı yakalar ve yurtdışında da gösterilir.

Ahmet Fehim Efendi’nin karikatürist Münif Fehim Özarman (d.1899-ö. 1983) adında oğlu vardı.

Ahmet Fehim Efendi, 2 Ağustos 1930 tarihinde İstanbul’da 74 yaşında hayatını kaybetti. Mezarı Büyükada’dadır.

1926'da Vakit gazetesinde yayımlanan anıları 1977'de Ahmet Fehim Bey'in Hatıraları adıyla kitaplaştırıldı.

Filmleri : 
Yönetmen : 
1919 - Binnaz (Sinema Filmi) 
1919 - Mürebbiye (Sinema Filmi) 

Senaryo : 
1919 - Mürebbiye (Sinema Filmi) 

Oyuncu : 
1918 - Himmet Ağa'nın İzdivacı (Sinema Filmi) 
1919 - Mürebbiye (Behri Efendi) (Sinema Filmi)