THY - TR Çıkışlı Mauritius

Osmanlı İmparatorluğu 1768-1774 Savaşı'nda neden yenildi?

Osmanlı İmparatorluğu, Karlofça Antlaşması’nın rövanşını almak için başlattığı savaşlarda belli ölçüde başarılı olmuştu. Nitekim son olarak 1736-1739 Osmanlı-Avusturya ve Rusya savaşında başarılı olup, Sırbistan’da kaybettiği toprakları geri alarak, Belgrad Antlaşması’nı imzalamıştı.

Bu tarihten sonra yaklaşık 30 yıl savaşa girilmemesi, rehaveti de beraberinde getirdi. 1768’de harbe girişildiğinde Osmanlı İmparatorluğu savaş tecrübesi olan komutanlara sahip değildi. Aynı şekilde ordunun teknik kıtalarında da uzun süre savaşılmadığı için teknik bir zaafiyet yaşanıyordu. Enveri Tarihine göre savaş sırasında köprü yapılması icap etmiş, ancak yapacak insan bulunamamıştı. Halbuki bundan önceki savaşlar sırasında Osmanlı ordusunda Avrupalılar tarafından da takdir edilen ölçülerde köprüler yapan teknik kıtalar vardı. Yedi Yıl Savaşları’nda Rusya askeri alanda önemli reformlar gerçekleştirdi.

Özellikle toplarının atış menzilleri arttırıldı ve daha hızlı ilerleyen top arabaları icat edildi. Buna karşın Yedi Yıl Savaşları’nda tarafsız kalan Osmanlı Devleti’nde bu tür teknolojik yenilikler takip edilemedi. Larga ve Kartal muharebelerinde savaşın sonucunu Rus topçusunun belirlemesinin en önemli nedeni de bu tür yeniliklerdi. 1739 Belgrad Antlaşması’ndan önce yapılan bazı ıslahatlar 1736-1739 Savaşı’nda başarıyı getirmişti. Ancak tehlike uzaklaşınca askeri yeniliklerden vazgeçilip, yapılanlar rafa kaldırıldı. Bu yüzden Osmanlı ordusu kendisini yenileyemediği gibi, daha da kötüye gidip, 30 yıllık barış sürecinin rehaveti ile eski maharetlerini de unuttu.

Osmanlı yönetimi, 1736-1739 Savaşı’nda Avusturya karşısında gösterdiği başarıyı Rusya’ya karşı gösteremediğine fazla dikkat etmemişti. Ruslar’ın bu savaştaki başarıları, 1711 Prut Savaşı’ndan sonra kendilerini ne kadar geliştirdiklerini göstermekteydi. 1768-1774 Savaşı’nın bu kadar uzayacağının düşünülmemesi de Rusya’nın başarısını kolaylaştırdı. Savaştan önce Nogaylar’ın, Ruslar tarafından kazanılması da Osmanlılar’ın aleyhine oldu.

Savaşta büyük yenilgiler alınmasının bir diğer önemli sebebi de Lehistan, Eflak ve Boğdan’da halkın büyük bir kısmının Rusya tarafına geçmesidir. Bu durum yüzünden Osmanlı ordusunda erzak sıkıntısı çekilmiştir. Ruslar’ın savaşı geniş bir alana yaymaları ve Osmanlı reayası arasında kargaşalıkları teşvik etmeleri de Osmanlı Devleti’nin elini zayıflatan etkenlerdir.