THY - TR Çıkışlı Mauritius

Avrupalı seyyahlar, Haremeyn’e nasıl girmişlerdir?

Hicaz bölgesine, özellikle Mekke ve Medine’ye Müslüman olmayanların girmesi haram kabul edilirdi. Ancak şahsi merak veya bölgeyi incelemek için görevlendirilen bazı Avrupalılar, çeşitli yollarla Mekke ve Medine’yi gezerek, seyahat intibalarını kaleme almışlardır. Hristiyanlar’ın Haremeyn’e girmeleri yasak olduğundan bu seyyahlar ya Müslüman kılığına girerek, ya da din değiştirdiklerini söyleyerek bu ziyareti gerçekleştirirlerdi.

Bu seyyahların ilki bir paralı asker olan İtalyan Ludovico di Varthema’dır. Venedik’ten yola çıkan Varthema, 1503’te Şam’da hac kervanına katılarak Haremeyn’e gitmiş, hacdan sonra da Cidde ve Aden üzerinden Uzakdoğu’ya da seyahat ettikten sonra, 1508’de Avrupa’ya dönmüştü. Varthema’nın seyahat hatıraları 1510’da Roma’da basıldı. Kitabında Mekke ve Medine’nin coğrafi durumu, Müslümanlar’ın ibadetlerini ve ilgisini çeken diğer hususları anlatır.

Bu şekilde Haremeyn’e seyahat eden birçok Avrupalı seyyah vardır. Özellikle İngiltere, Fransa ve Hollanda, “Hac” olayını ve bunun Müslümanlar üzerindeki etkisini yerinde görmek için düzenledikleri sahte belgelerle Mekke ve Medine’ye istihbaratçılar göndermişlerdi. Hicaz’a giden Avrupalı seyyahlardan biri olan İspanyol Domingo Badia y Leblich, Ali Bey el-Abbasî adıyla dindar ve zengin bir Müslüman Türk görünümü altında Kuzey Afrika’yı gezdikten sonra Mısır’a gitmişti.

Burada Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa tarafından resmî törenle karşılanan seyyah, Süveyş üzerinden Cidde’ye giden bir kervana katılarak Mekke’ye ulaştı ve Mekke Şerifi tarafından misafir edildi. Mekke’ye giren ilk Avrupalılardan biri de İngiliz seyyah Richard Francis Burton’dur. Hindistanlı bir Müslüman Afgan hekim olarak 1850’li yılların başlarında Hicaz bölgesine gitmişti. Christian Snouck Hunaronje ise “Abdurrauf” adıyla, 1884-1885 yıllarında Mekke’de yaşamıştı. Yazdığı iki ciltlik “Mekka” adlı kitabı bugün bile el kitabıdır.