THY - Orta Avrupa Eylül

Yıldırım Bayezid, tahta nasıl çıktı?

Osmanlı tarihinde savaş meydanında tahta çıkan ve yine başka bir savaş sonucunda tahttan inen ilk ve tek padişah Yıldırım Bayezid’dir. I. Murad, yakın zamana kadar müttefiki olan Sırp prensi Lazar’ın, Sırp, Bosna, Macar, Arnavut, Leh, Çek ve Eflak birliklerinden oluşan güçlü bir Haçlı ordusuyla harekete geçtiğini öğrenince oğulları Şehzade Bayezid ve Şehzade Yakub ile bütün beylerine haber gönderip hazırlıklarını tamamlayıp kendisine katılmalarını emretti.

İki ordu, 15 Haziran 1389 tarihinde Kosova’da karşı karşıya geldi. Osmanlı ordusunun merkezinde I. Murad, sol kolunda Yakub Çelebi, sağ kolunda ise Şehzade Bayezid bulunuyordu. Muharebe sırasında bir ara Osmanlı ordusunun sol kolu düşman taarruzu karşısında zor durumda kaldı. Fakat Bayezid’in süratle yardıma gelmesi sayesinde tehlike büyümeden önlendi. Nihayet muharebe Osmanlılar’ın kesin zaferiyle sonuçlandı.

Sultan Murad savaş alanını dolaşırken, Miloş Obiliç adlı bir Sırp tarafından hançerlendi. Ölmeden önce yanındaki devlet adamlarına, Şehzade Bayezid’in kendisinden sonra tahta geçmesini vasiyet etti. Düşmanı takip etmekte olan Yıldırım Bayezid geri çağrıldı ve hükümdar ilan edildi. Yıldırım, ilk olarak, hayattaki tek kardeşi Yakub Çelebi’yi öldürttü. Yakub Çelebi’nin öldürülme kararını Bayezid’in mi, yoksa devlet adamlarının mı verdiği hususu tarihçiler arasında tartışma konusudur. Osmanlı tarihinde ilk defa bir hanedan mensubu isyan etmeden, bir hükümdar tahta geçer geçmez öldürülmüştü.

Böyle bir kararın I. Murad’ın şehid edildiği ve henüz devam etmekte olan bir savaş ortamında alındığı gözden kaçırılmaması gereken bir husustur. Yakub Çelebi’nin de askerler içerisinde taraftarlarının olduğu unutulmamalıdır. Yakub Çelebi isyan etmeden öldürülmüş olsa da, isyan etme ihtimali oldukça yüksekti. Şehzadenin öldürülmesi üzerine Aşıkpaşazâde “Andan sonra Bâyezid hazır idi, sancak dibinde kodular. Yakub Çelebi tarafı hod kâfiri sımış idi. Geldiler, söylediler: Gel! Baban seni ister, dediler. Hemen kim geldi, onu dahi babası gibi etdiler... Ve o gece askere ızdırap düştü. Sabah kim oldı Bâyezid Hanı kabul ettiler” diyerek bir tepkinin oluştuğunu anlatır.

Yakub Çelebi’nin idam kararı, durumun kritik olması nedeniyle hemen alınmış ve böylece muhtemel bir iç savaş çıkmadan önlenmişti. Yakub Çelebi’nin öldürülmesi hadisesi birçok Osmanlı yazarı tarafından olumlu veya olumsuz yönleriyle geniş bir şekilde ele alındığı gibi Batılı yazarlar da bu konuyla ilgilenmişlerdir.

Şehzadenin idamından birkaç sene sonra adı bilinmeyen bir Katalan yazarı tarafından kaleme alınan “La Historia de Iacob Xalabin” isimli tarihi romanda, Yakub Çelebi’nin I. Murad’ın büyük oğlu ve veliahdı olduğu, Yıldırım Bâyezid’in ise kardeşini öldürüp, tahtı gasp ettiği söylenmektedir.