THY - Kabin Kıyafetleri Lansman

Osmanlı resmî tarihçiliği nasıl başladı?

Osmanlı İmparatorluğu’nda resmî tarihçilik denilince akla vak’anüvislik gelir. Osmanlı resmî tarih yazıcılığı, vak’anüvislik kurumunun XVIII. yüzyıl başlarında ortaya çıkmasından itibaren imparatorluğun sonuna kadar sürecek devamlı bir devlet hizmeti hâline gelmiştir. Ancak vak’anüvislik Fatih zamanında ortaya çıkıp, Kanunî devrinden itibaren devamlı bir memuriyet haline dönüşerek XVII. yüzyılın başlarına kadar süren şehnameciliğin devamı niteliğindedir.

Her ne kadar bu iki müessesenin gaye ve ortaya koyduğu eserler arasında önemli farklar bulunsa da, şehnâmecilik ve vak’anüvislik resmî tarih yazıcılığının iki farklı dönemidir. Şehnâme yazıcılığı Fatih devrinde başlamıştır. Fatih, Şehdî’yi tarihi olayları şehnâme tarzında yazması için görevlendirmiş, ancak bu ilk şehnâme denemesi başarılı olamamıştır. II. Bâyezid devrinde resmî tarih yazıcılığı ilk ürünlerini Farsça olarak İdris-i Bitlisî, Türkçe olarak da İbn Kemal’in eserleri ile vermişti.

İdris-i Bitlisî Heşt Bhişt isimli eserinde ilk sekiz Osmanlı padişahını Farsça olarak anlatır. II. Bâyezid’ın emriyle kaleme alınan bu eserde İran tarihçiliğinin önemli isimleri olan Vassaf ve Cüveyni tarihleri model alınmış ve oldukça süslü bir üslup kullanılmıştır. Bu eserde Osmanlı tarihinin ilk dönemleri için fazla orijinal bilgi bulunmamaktadır.