THY - Yeni Havalimanı Promosyon - Ankara

İbrahim Müteferrika’nın özel kütüphanesinde hangi kitaplar vardı?

Orhan Salih tarafından tespit edilen terekede İbrahim Müteferrika’nın özel kütüphanesindeki kitaplar tek tek kaydedilmiştir. Kütüphanede Arap harfli 100 kitap bulunmaktadır. Ancak Müteferrika gibi bir aydının kütüphanesinin daha zengin olması gerekirdi. Kitaplarının içerisindeki en ilginçleri Roma’daki Typographia Medicea’da XVI. yüzyılın sonları ile XVII. yüzyılın başlarında basılmış Arap harfli matbu Öklides Şerhi ve Nüzhetül Müştaktır. Bu kitaplar Müteferrika’nın matbaa işine girişmeden önce geniş bir araştırma yaptığını göstermektedir.

Müteferrika’nın özel kütüphanesindeki kitapların içerisinde Kâtip Çelebi’nin Mizanü’l-Hakk’ı, Gelibolulu Mustafa Âli’nin Nusretnâmesi, Kınalızâde Ali’nin Ahlak-ı Alâîsi, Nişancı Ramazanzâde Mehmed’in Tarih-i Mirât-ı Kâinâfı, Ebul-fida’nın Takvim-i Buldariı ili Acaibül-Mahlukat bulunmaktadır. Bastığı kitaplardan Tarih-i Çelebizâde, Tarih Timur, Vankulu Lugati vardır. Bu kitaplar içerisinde en ilginci Katip Çelebi’nin bugün Viyana’da bulunan müellif nüshası Rumeli Cihannüması’dır. Müteferrika Cihannüma’dan sonra bu kitabı da basmayı planlamıştı.

Ancak ömrü buna etmedi. Rumeli Cihannüması 12.240 akçe ile en pahalı kitaptır ve Arap harfli kitaplarının dörtte biri değerindedir. En pahalı ikinci kitap 4.010 akçe ile Tarih-i Mirât-ı Kâinât’tır. Müteferrika’nın Arap harfli kitaplarını toplam değeri 49.938 akçedir. Terekede Müteferrika’nın kütüphanesindeki Latin harfli kitaplarda kaydedilmiştir. Toplam 30 civarındaki bu kitapları içerisinde Meninski Lugati, Atlas Minor, İncil ve Tevrat dikkat çekmektedir. Astronomi ile ilgili birçok kitap ve ayrıca 40’a yakın harita vardır. Bunlar Müteferrika’nın Katip Çelebi’nin Cihannüması’na yaptığı şerhlerde ve diğer bastığı eserlerde kullandığı kitaplar olmalıdır.