THY - Kabin Kıyafetleri Lansman

Yunan isyanının Şark Meselesi’ndeki yeri nedir?

1821 yılında Eflak ve Boğdan’da başlatılan Rum isyanı ve ardından Yunanistan’ın bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkması, Şark Meselesi’ne çok farklı bir boyut kattı. Eflak ve Boğdan’daki isyan kolayca bastırılmıştı. Ancak Tepedelenli Ali Paşa’nın isyan etmesi devleti zor duruma soktu. 17 Mart 1821’de Mora’da büyük bir isyan başladı. Osmanlı İmparatorluğu isyanlar karşısında çaresiz kalınca Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’dan yardım istedi. Avrupa devletleri isyanın ilk dönemlerinde müdahale etmeyeceklerini açıkladılar. Fakat Mehmed Paşa’nın oğlu İbrahim Paşa Mora’daki isyana büyük darbeler vurmaya başlayınca Avrupa devletlerinin kararları değişti.

Batılı devletler, hala Fransız İhtilali’nin etkileriyle uğraştıklarından Rum isyanı gibi ayrılıkçı bir isyanı desteklemekte ilk başta tereddüt ettiler. Fakat Cannig’in Dışişleri Bakanı olması üzerine İngiltere, Rum isyanına destek vermeye karar verdi. Rusya da İngiltere’nin yanında yer aldı. Avusturya ve Prusya ise Rum isyanına destek verilmesine karşıydılar. Rum isyanını görüşmek üzere 7 Nisan 1825’te Petersburg’da bir toplantı düzenlenmesine rağmen bir sonuç elde edilemedi. Fransa’nın da İngiltere ve Rusya’nın yanında yer alması Osmanlı İmparatorluğu’na yönelik baskıları iyice arttırdı.

6 Temmuz 1827’de bu üç devlet Londra’da bir araya gelip, Rum isyanında takip edilecek politikayı belirlediler ve alınan kararları Osmanlı İmparatorluğu’na bildirdiler. Fakat Osmanlı İmparatorluğu Londra kararlarını kabul etmedi. Mehmed Ali Paşa gibi güçlü birinin Mora’da hakim olmasını da önlemek için İngiliz, Fransız ve Rus donanması Navarin’de Osmanlı-Mısır donanmasını yaktı ve İbrahim Paşa’yla anlaşarak adayı terketmesini sağladılar.

Fransa’nın adaya asker çıkarması ve Osmanlı-Rus Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu’nun ağır bir şekilde yenilmesi üzerine imzalanan Edirne Antlaşması’ndan sonra Osmanlı İmparatorluğu 24 Nisan 1830’da Yunanistan Devleti’nin bağımsızlığını tanıdı. Rum isyanı ve ardından Yunanistan Devleti’nin kurulması Şark Meselesi’nde yeni bir dönemin işaretçisiydi.

Osmanlı hakimiyetindeki Balkanlar’da bağımsız bir Yunanistan Devleti’nin kurulması Balkan tarihinde bir dönüm noktasıydı. Rum isyanı, diğer Balkan halklarına bağımsız devletler kurmaları yönünde bir örnek teşkil etti ve Balkan Savaşı’na kadar uzanan sorunlu bir dönemin başlamasına neden oldu. Yunanistan’ın kurulmasının Şark Meselesi’ne bir diğer etkisi de Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasında yeni bir şekli temsil etmesiydi. Daha önceki tarihlerde Osmanlı İmparatorluğu büyük çapta toprak kaybetmiş ama bu kayıplar diğer devletlerin saldırıları sonucunda olmuştu.

Yunanistan’ın isyan ederek bağımsızlığını kazanması ise Osmanlı tarihinde bir ilkti. Kendi tebaası isyan ederek ilk defa bir devlet kuruyordu. Batı’nın baskısıyla bu tür bağımsızlık amaçlı isyanların artması Osmanlı İmparatorluğu’nu bir takım önlemler almaya zorladı. Yeni kanunî düzenlemelerle bazı haklar tanınırken Osmanlıcılık fikri etrafında Osmanlı topraklarındaki bütün milletlerin bir arada tutulmasına çalışıldı. Rum isyanının Şark Meselesi’ne en önemli etkilerinden biri de Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın milletlerarası arenada daha fazla ön plana çıkmasına neden olmasıydı.