THY - TR Çıkışlı Mauritius

İran seferi Osmanlı iç siyasetini nasıl etkiledi?

Osmanlı İmparatorluğu İran’da çok büyük fetihler yapmıştı. Ancak İran’daki değişen siyasi durum Osmanlılar’ın başarılarını tersine döndürdüğü gibi, bir devri de sona erdirecekti. Safevi hanedanının son temsilcisi II. Tahmasb, Afganlılar’ı durduramayınca Horasan’a kaçmış ve 1730’da Avşarlar ile Kaçarlar’dan aldığı destekle İran’a dönerek, hakimiyetini yeniden sağlamıştı. Bu başarıdan sonra şah, topraklarını ele geçiren Osmanlılar’dan ve Ruslar’dan İran’ı terketmelerini istedi.

II. Tahmasb’ın yanında Türk tarihinin en önemli isimlerinden biri, Avşarlar’ın reisi Nadir Han vardı. Şahın bu isteği üzerine Osmanlı Sadrazamı Nevşehirli İbrahim Paşa, savaştan kaçınmak için bazı toprakları vermeye razı oldu. Ancak Tebriz, Hemedan, Luristan ve Kirmanşah’ın boşaltılmasına rağmen Nadir Han bununla yetinmedi ve Osmanlılar’ın elindeki diğer topraklara da saldırdı.

Fethedilen toprakların elden çıkması, Osmanlı ordusunun uğradığı yenilgiler ve sadrazamın İran’a sefere çıkmayı ağırdan alması İstanbul’u karıştırdı. Halk Sünniler’in İranlılar’ın hakimiyeti altına girmesine isyan ediyordu. Lale Devri’nin sadrazamı Nevşehirli İbrahim Paşa’nın uzun süren görevi birçok kişiyi zaten rahatsız etmekteydi. İbrahim Paşa, 12 yıldır sadrazamdı ve bu görevde gözü olanların önünde bir engeldi.

Kaptanıderya Mustafa Paşa ve bazı devlet ileri gelenleri sadrazamı görevinden uzaklaştırmak için İran savaşlarında kaybedilen topraklardan dolayı meydana gelen huzursuzluk ortamını kullanarak, bir isyan düzenlediler. Meydana gelen Patrona Ayaklanması sonucunda Lale Devri sona erdi, sadrazam öldürüldü; III. Ahmed tahttan indirilerek, yerine I. Mahmud geçirildi.