THY- 77 TL

Osmanlı'da Girit Savaşları nasıl bitti?

Fazıl Ahmed Paşa’nın en büyük başarısı 25 yıl boyunca süren Girit’in fethini tamamlamasıdır. 1645’te Girit’e çıkan Osmanlı kuvvetlerinin kısa zamanda adanın önemli bir bölümünü ele geçirmesine rağmen, denizden yardım alabilen ve oldukça kuvvetli bir kale olan Kandiye 25 yıl boyunca kendisini savunmuştu. Gerek imparatorluğun içerisinde yaşanan otorite boşluğu, gerekse Avrupa’nın büyük bir bölümünün Girit’in Osmanlılar’ın eline geçmemesi için Venedikliler’e yardımları bu kuşatmayı uzatmıştı.

Osmanlılar’la birlikte hareket eden Fransa bile Venedikliler’e para, gemi ve insan desteği sağlıyordu. Bu yüzden Osmanlı İmparatorluğu ile Fransa’nın ilişkileri eski sıcaklığını kaybetmiş, gerginleşmiştir. Venedik’in denizdeki üstünlüğünü kullanarak Osmanlılar’ın adadaki askerlerine yiyecek ve harp malzemesi göndermelerini engellemesi de savaşın
uzamasının sebeplerindendi.

Girit’te sürüp giden savaşlar Osmanlı iç siyasetini de etkilemiş, sadrazamlar burada başarı göstermedikleri için uzun süre görevde kalamazken, kaptanıderyalar da Venedikliler’le yapılan savaşların sonucuna göre tayin veya azledilmişlerdi. Venedik’in savaşı yayması üzerine İstanbul’da yiyecek sıkıntısı ortaya çıkmış, halkın huzursuzluğu artmıştı.

Bu savaşlar Osmanlı maliyesini de olumsuz etkilemişti. Devlet hazinenin açığını kapatmak için yeni vergiler koyunca, aşırı vergi ve idarecilerin suistimalleri halkı yer yer isyan ettirdi ve bazı bölgelerde asrın başında görülen celali hareketleri yeniden başladı. Uzayıp giden Girit savaşları Osmanlı askerleri arasında gurbet, ayrılık, kahramanlık temalarının işlendiği halk edebiyatının çeşitli türlerinin ortaya çıkmasına da sebep olmuştur.

Fazıl Ahmed Paşa, Avusturya sınırını emniyet altına aldıktan sonra bu meseleyi halletmek için harekete geçti ve sefer hazırlıklarını yaptıktan sonra Kasım 1666'da adaya çıktı. Ancak sadrazamın bütün çabalarına rağmen Kandiye bir türlü ele geçirilemedi. Venedik’in deniz üstünlüğü Osmanlı askerlerinin yiyecek ve silah ihtiyacının teminini aksatıyor, adaya başta Fransa olmak üzere çeşitli Avrupa ülkelerinden takviye askerler geliyordu. Ancak Fazıl Ahmed Paşa bütün olumsuz şartlara rağmen azimliydi. Üç yıl kaleyi muhasara etti.

Fransa, Papalık ve Malta kuvvetlerinin mağlup edilmesi, ardından da kalenin muhasarasının şiddetlendirilmesiyle Venedikliler artık dayanamayacaklarını anladılar. Barış görüşmeleri başladı ve 6 Eylül 1669’da antlaşma imzalandı. 27 Eylül’de ise Kandiye Osmanlılar’a teslim edildi. Böylece 25 yıldır sürüp giden savaşlar sona erdi.